Ambtenaren ruziën over spreiden van toeristen

Toerisme

Amsterdamse ambtenaren zijn het sterk oneens over het toerismebeleid: lang niet iedereen gelooft in spreiding. Dat blijkt uit onderzoek van een Wageningse student.

De ms Koningsdam, aangemeerd in de cruiseterminal in Centrum. Foto Piroschka van de Wouw/ANP

Toen de Wageningse student Tom Jakobs de gemeente Amsterdam vroeg of zij een onderwerp hadden voor zijn masterscriptie Toerisme en Duurzaamheid, werd er enthousiast gereageerd. Zeker hadden ze een onderwerp voor Tom: spreiding. Spreiding is al jaren een toverwoord bij de gemeente – zowel het vorige als het huidige college zet flink in op het zo goed mogelijk verdelen van de miljoenen toeristen over de hele stad, om daarmee de druk op het overvolle centrum te verlichten.

Jakobs werd uitgenodigd voor een heimiddag in februari waar alle betrokken ambtenaren van bijvoorbeeld Economische Zaken en de stadsdelen bij elkaar kwamen om over toerisme en spreiding te praten. Doel was aanknopingspunten formuleren die aan het nieuwe college zouden worden gepresenteerd. Maar algauw bleek dat de ambtenaren het totaal niet met elkaar eens waren. Een deel van de groep was helemaal niet voor spreiding. Om echt iets te veranderen aan de drukte, zeiden zij, zouden veel grotere maatregelen genomen moeten worden. Anderen vonden juist dat toerisme alleen maar goed is voor de stad: goed voor de economie en de werkgelegenheid.

Daar had gemeente geen oren naar

Jakobs besloot zijn onderzoeksvraag aan te passen: niet langer wilde hij onderzoeken hoe de gemeente het beste toeristen kon spreiden, hij wilde weten wat precies het discours was rond toerisme binnen het ambtenarenapparaat. Hoe denken de mensen die beleid maken voor toeristen in de stad over de groeiende populariteit van Amsterdam? Plotseling had de gemeente geen oren meer naar het onderzoek van Jakobs: zijn nieuwe aanvraag werd afgewezen. Gelukkig had hij alle contactgegevens van de ambtenaren van de heimiddag – zijn onderzoek ging door, en de ambtenaren deden allemaal anoniem hun verhaal.

Wat naar voren komt uit het onderzoek van Jakobs is een ambtenarenapparaat dat sterk verdeeld is. „Je hebt een heel neo-liberaal kamp enerzijds”, zegt Jakobs, „waar vooral wordt aangestuurd op groei van het toerisme.” Deze ambtenaren voeren bijvoorbeeld aan dat het over een paar jaar misschien wel weer financiële crisis kan zijn, en dat Amsterdam nu maar beter zijn voordeel kan doen met de inkomsten. Of dat er een aanslag in de stad zou kunnen plaatsvinden, waardoor de toeristen ineens wegblijven. Deze ambtenaren zijn dan ook voorstander van het spreidingsbeleid, zegt Jakobs. „Bijvoorbeeld het verplaatsen van de cruiseterminals naar de Houthavens.” Zo’n maatregel wordt gepresenteerd als ‘drukverlagend’ voor de binnenstad, maar, zegt Jakobs, in die nieuwe terminal kunnen juist veel meer schepen aanmeren. „Waardoor het uiteindelijk drukker wordt.”

‘Dan gaan ze maar naar Groningen’

Tegenover de ‘neo-liberalen’ staat een kleinere, „meer sociale” groep, zegt Jakobs, die aanstuurt op minder toerisme. „Zij zeggen: spreiding heeft geen zin, dat is verplaatsing van het probleem.” Deze groep is volgens Jakobs in de minderheid – vandaar dat in het beleid toch vooral op spreiding wordt ingezet.

Wat hem vooral verbaast is dat een groot deel van de ambtenaren geen rekening lijkt te houden met de publieke opinie. „Die is toch wel duidelijk: de overlast door toerisme moet minder.” Maar veel ambtenaren doen dat soort klachten over toerisme af als gezeur, zegt Jakobs. „Die zeggen: als je drukte vervelend vindt, moet je maar naar Groningen verhuizen.”

De gemeente laat in een reactie weten dat Jakobs wat hen betreft geen generalisaties kan verbinden aan zijn onderzoek. „Hij heeft gesproken met tien ambtenaren en twee mensen die van buitenaf meedenken over toerisme in de stad”, zegt een woordvoerder. Volgens haar zijn er wel „honderden” mensen die zich binnen de gemeente bezighouden met toerismebeleid en de uitvoering. Dat die allemaal een andere mening zijn toegedaan, is volgens haar vanzelfsprekend. „En die verschillende meningen dienen allemaal het algemeen belang.”

Jakobs is inmiddels afgestudeerd en is nu bezig zijn scriptie te verwerken tot een wetenschappelijk artikel.

    • Doortje Smithuijsen