Roemenië maakt homo’s tot zondebok in strijd tegen EU

Roemenië houdt komend weekend een referendum over het homohuwelijk. Dit moet de aandacht afleiden van corruptie, waarvoor premier Viorica Dancila zich woensdag moest verantwoorden in het Europees Parlement.

De Roemeense politie greep op 10 augustus hard in bij massademonstraties tegen corruptie. Foto Daniel MIHAILESCU/ AFP

‘We komen je wel even straight slaan’. Het is een van de laatste berichten op de Facebook-tijdlijn van Victor Ciobotaru. „Dit soort bedreigingen krijg ik zelfs van bekenden waarmee ik kort geleden nog goed samenwerkte aan de universiteit.”

Op een leren tweezitter in een klein hoekappartement in de Roemeense hoofdstad Boekarest nestelt de poes zich tussen Victor en zijn vriend Florin Buhuceanu in.

„Met z’n drieën zijn wij een familie”, zegt Florin op ironische toon. ,,Maar van de Roemeense regering kunnen wij nooit een familie zijn. Dat is alleen voorbestemd voor man en vrouw.”

Aanstaand weekend is er in Roemenië een referendum over een verbod op het homohuwelijk, georganiseerd door de conservatieve Coalitie voor Families. Bij eerdere initiatieven tot het referendum stuitte de Coalitie op politiek verzet. Maar deze keer gaf de sociaaldemocratische regeringspartij PSD groen licht.

Door de „ongekend agressieve” Coalitie-campagne te steunen speelt de regering volgens Florin met vuur. „Homoseksuelen worden plots afgeschilderd als vijanden van het volk, van de kerk en van de traditionele Roemeense waarden. Het resultaat: wij kunnen niet meer veilig over straat.”

Lees ook dit artikel over de opkomst van autoritaire leiders in de EU

Homofobie was nauwelijks issue

Roemenië is een conservatief land met een machtige orthodoxe kerk, „maar homofobie was nauwelijks een issue”, zegt de Roemeense politiek-analist Sorin Ionita. Tót PSD-partijleider Liviu Dragnea het referendum ontdekte als een politiek wapen, zegt de analist. „Dragnea wil daarmee de aandacht afleiden van de echte problemen in Roemenië waar hij en zijn partij verantwoordelijk voor zijn: corruptie en nepotisme.”

Tegen Dragnea loopt onderzoek wegens het verduisteren van miljoenen euro’s aan EU-subsidies, bedoeld voor de aanleg van wegen in Roemenië. Door „zijn vrienden” als rechters te benoemen hoopt Dragnea zijn straf te ontlopen, zegt Ionita. „Dragneas enige motief is: uit de gevangenis blijven.”

Toen afgelopen zomer, op 10 augustus, in de straten van Boekarest massaal werd geprotesteerd tegen corruptie, liep het gewelddadig uit de hand.

„We werden door de ordetroepen negen uur aan een stuk bestookt met traangas en akoestische ‘schrikgranaten’”, zegt Doru Oprea.

De diepe wond die een granaatscherf sloeg in zijn rechterbeen is inmiddels genezen. Oprea heeft zijn werk als gids in de Roemeense bergen weer opgepakt. „Ik gids met plezier, ik ben trots op de Roemeense natuur. Maar stiekem huil ik van binnen.”

Zijn klanten, toeristen uit West-Europa, laat hij dat niet merken. „Maar ook zij zien de gaten in de weg. Het EU-geld voor wegenbouw wordt gestolen.”

Groeiend ongemak

‘10 augustus’ was de alarmbel voor de Europese Commissie die – na Polen en Hongarije – nu ook Roemenië in het vizier heeft. „We zullen niet aarzelen om Roemenië voor het Europees Hof te slepen”, zei eurocommissaris Frans Timmermans in het Europees Parlement. Daar werd deze woensdag gedebatteerd over de aanhoudende corruptie en de uitholling van de Roemeense rechtstaat. „Bewijzen van corruptie worden vervalst”, was de verdediging van de Roemeense premier Viorica Dancila, aanwezig bij het debat.

Binnen Timmermans’ eigen Europese fractie S&D, de Europese sociaaldemocraten waarvan ook de PvdA lid is, groeit het ongemak met het Roemeense familielid PSD van Dragnea.

„Maar het probleem is”, zegt analist Ionita, „dat de PSD hun Europese vrienden met gemak voor de gek houden.” „In Brussel doen ze zich voor als progressieve sociaaldemocraten, thuis zijn ze het gezicht van deze homofobe campagne.”

De „methode” van Dragnea is volgens Ionita vergelijkbaar met die van de Hongaarse premier Viktor Orbán: kritiek vanuit de EU wordt gepareerd met rechts-nationalistische retoriek en het creëeren van een zondebok om het volk op te zetten tegen de EU. In Hongarije is de vluchteling de zondebok, in Roemenië nu de homoseksueel.

Intussen blijft ‘Brussel’ met miljarden aan EU-subsidies wel een belangrijke geldkraan. Ionita: ,,Leiders als Dragnea komen voor de keuze te staan: vanwege het geld aan boord van de EU blijven, of hun eigen weg gaan om hun hachje te redden? Ik vrees dat ze kiezen voor het laatste.” Het komt, volgens Ionita, Rusland goed uit. „Poetin ziet tevreden toe hoe Dragnea en Orbán de EU splijten.”

Culturele strijd

‘Ze komen je kinderen stelen!’ is een van de leuzes van de Coalitie-campagne, in opmaat naar het referendum over het homohuwelijk. Florin, actief in de homobeweging, krijgt ze allemaal naar zijn hoofd geslingerd tijdens de televisiedebatten waarin hij optreedt. Eén specifieke leuze baart hem de meeste zorgen: ‘Het referendum is Roemenië’s verzet tegen de EU’.

„Ze proberen er meer en meer een culturele strijd tussen Oost- en West-Europa van te maken”, zegt Florin. „De toon is: ‘wij, trotse Roemenen, laten ons niet corrumperen door het decadente Westen’.”

Florin wordt in de debatten uitgemaakt voor ‘agent van de vijand’. „En die vijand is het Westen.”

Naast hem op de bank strijkt Victor zijn stropdas recht. „Elke avond dat Florin op tv moet, zit ik nerveus te wachten. Als ‘ie maar heelhuids thuis komt.”

Florin: „Maar wat moet ik anders? In angst wil ik niet leven.”

    • Tijn Sadée