Plan luchtvaartindustrie moet CO2-uitstoot met een derde verminderen

Duurzaamheid De CO2-uitstoot door de luchtvaart moet fors omlaag. De sector heeft een plan. Milieuorganisaties zijn kritisch over de ambities.

De Nederlandse luchtvaartsector wil in 2030 35 procent minder CO2 uitstoten. Foto iStock

De Nederlandse luchtvaartsector wil de slimste en duurzaamste van de wereld worden. Om dat te bereiken, hebben twintig partijen een actieplan opgesteld met maatregelen die de CO2-uitstoot door vliegen moeten terugbrengen. Het plan is woensdagochtend op Schiphol aangeboden aan minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat, VVD).

Met samenwerking, innovatie en steun van de overheid denken de initiatiefnemers – KLM, easyJet en andere luchtvaartmaatschappijen, Schiphol en drie regionale vliegvelden, kennisinstellingen, ondernemersverenigingen – dat ze in 2030 35 procent minder CO2 uitstoten dan nu wordt verwacht voor dat jaar. In plaats van de voorspelde 17,3 miljoen ton wordt het dan 11,3 miljoen ton, 6 miljoen ton minder. Dat komt overeen met de uitstoot van 2007. Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) produceerde de Nederlandse luchtvaart vorig jaar 12,1 miljoen ton CO2. Opmerkelijk is dat de luchtvaart de besparing relateert aan 2030; doorgaans wordt CO2-reductie gekoppeld aan een voorgaand jaar.

Kritische reacties

Milieuorganisaties zijn niet vooraf betrokken bij het actieplan. Ze zijn kritisch over de ambities. Cas van Kleef van Greenpeace: „Het is business as usual met een klein groen strikje eromheen. Er wordt geen CO2 gereduceerd, de uitstoot groeit alleen minder snel. Als we onder de anderhalve graad opwarming van de aarde willen blijven, kan de luchtvaart niet verder groeien.” Volgens Sijas Akkerman, directeur Natuur & Milieufederatie Noord-Holland, gaat het om „stappen die ze toch al van plan waren” te maken. „Dit is veel te weinig voor de nationale doelstelling om 49 procent te besparen ten opzichte van 1990.”

Ook GroenLinks-Kamerlid Suzanne Kröger is kritisch: „Goed dat nu ook de luchtvaartsector klimaatverandering wil aanpakken, maar dit plan gaat nog steeds uit van flinke groei. De luchtvaartindustrie zegt: we gaan eerst heel veel extra vliegen en dan de CO2-uitstoot verminderen met 35 procent in 2030. De werkelijke CO2 winst is dus veel en veel kleiner. Om klimaatverandering tegen te gaan moet de totale CO2-uitstoot nu al flink omlaag en is er dus geen ruimte voor groei.”

In het plan onderscheiden de deelnemers zeven thema’s; vijf in de lucht en twee op de grond. De CO2-besparing wordt behaald met de volgende acties: efficiëntere vliegroutes, lagere luchthaventarieven voor schonere vliegtuigen, duurzame brandstof, nieuwe en zuinigere vliegtuigen, trein in plaats van vliegtuig op afstanden tot 700 kilometer.

Per thema vermeldt het plan hoeveel CO2 er bespaard kan worden. Verreweg de grootste bijdrage, 40 procent, wordt verwacht van ‘radicale vlootvernieuwing’. Hierbij is op termijn ook sprake van elektrische vliegtuigen. Over de haalbaarheid van grotere vliegtuigen met elektrische aandrijving is veel scepsis, vanwege de omvangrijke opslagcapaciteit die nodig is. De tweede grote bijdrage, 22 procent, komt van gebruik van alternatieve brandstoffen, bijvoorbeeld uit biomassa. Ook hier twijfelen experts aan de haalbaarheid van grootschalige inzet.

Luchthavens emissieloos

Met twee thema’s op de grond valt nog eens bijna een half miljoen ton uitstoot te besparen. De luchthavens van de Schiphol Groep – naast Schiphol zijn dat Eindhoven, Rotterdam en Lelystad – worden volledig emissieloos. Het vervoer van en naar de luchthavens moet efficiënter, met een doorgetrokken Noord/Zuidlijn naar Schiphol en een treinstation voor Eindhoven Airport. Hier zal de overheid bereid moeten zijn flink bij te dragen.

Lees ook: Iedereen heeft het ineens over reizen per trein. “Alles wat ik deed voor een beter milieu, werd door het vliegen eigenlijk tenietgedaan”

De duurzame ambities van de luchtvaart komen niet uit de lucht vallen. De sector moet ingrijpen om maatschappelijk draagvlak voor groei te behouden. In Nederland is veel verzet tegen verdere groei van Schiphol en de uitbreiding van Lelystad Airport. Het debat over Schiphol na 2020 moet nog beginnen. Binnenkort verschijnt de milieueffectrapportage die hier richting aan geeft.

Wereldwijd staat de luchtvaart ook onder druk om negatieve effecten beter tegen te gaan. De sector is verantwoordelijk voor 2 tot 2,5 procent van de wereldwijde uitstoot van CO2. Vanwege de sterke groei van het aantal passagiers en besparingen in andere sectoren is luchtvaart naar verwachting in 2030 de grootste vervuiler. Deze woensdag bespreekt de luchtvaartbranche in Genève de voortgang van CORSIA, een plan waarmee maatschappijen vanaf 2020 de groei van CO2-uitstoot compenseren. Landen doen eerst vrijwillig mee, pas vanaf 2027 is deelname verplicht.

    • Mark Duursma