Zo ziet het ideale kantoor eruit

Japke-D. vraagt door Japke-d. Bouma maakte samen met een werkplekonderzoeker een checklist van 10 ‘eisen’ waaraan een ‘gezond’ kantoor moet voldoen. Voldoet jouw kantoor eraan? Doe de test.

Illustratie Tomas Schats

Er wordt van alles beweerd over de ‘open kantoortuin’ – een kantoor waarin kantoortijgers in een grote open ruimte worden losgelaten op flexplekken in plaats van in een kantoor met aparte kamers en eigen bureaus. Is het nou gezond of niet, om in zo’n omgeving te werken?

Ik sprak er vorige maand over met Wim Pullen, directeur van het Center for People and Buildings. Zijn instituut onderzoekt samen met de TU Delft hoe de inrichting en indeling van een kantoorgebouw je werkgeluk kan beïnvloeden. Volgens Pullen worden er te vaak ongefundeerde claims gedaan door werkgevers en architecten over ‘happy, gezonde en smart buildings’. „Laatst kwam ik zelfs de termen ‘empathische en barmhartige gebouwen’ tegen”, zegt Pullen. „Het meeste daarvan is onzin. Er is nog veel te weinig gefundeerd onderzoek gedaan naar de gezonde werkplek om dergelijke conclusies te kunnen trekken.”

Tot nu. Onlangs rondde zijn eigen instituut een literatuurstudie af waaruit volgens Pullen wél conclusies getrokken kunnen worden. Het is inmiddels aan het wetenschappelijk tijdschrift Environment and Behavior aangeboden. Op grond van die studie stelde ik met Pullen tien ‘eisen’ op waaraan een ‘gezond’ kantoorgebouw moet voldoen.

10. Wat goed helpt om rugpijn te verminderen en je gezonder en fitter te voelen op kantoor zijn elektrisch verstelbare zit- en stabureaus, zo blijkt uit de studie. „Het loont dus voor werkgevers om daarin te investeren”, zegt Pullen. Verstelbare stoelen dragen daarentegen amper aantoonbaar bij aan meer werkgeluk, dus ook kantelstoelen en skippybalstoelen niet – sorry jongens.

9. Planten helpen om je gelukkiger te laten voelen op kantoor, maar plaatjes van planten werken net zo goed als echte, zo blijkt uit de studie. Dat was wel een verrassing. „Bizar hè?”, zegt Pullen.

8. Direct daglicht helpt om je beter te voelen op je werk en niets is zo goed als natuurlijk daglicht, zo meldt de studie. Maar áls je dan kunstlicht hebt op kantoor, dan is ‘blauw licht’ het beste. Dat is niet letterlijk blauw licht, maar licht dat het licht op een zonnige, heldere dag nabootst, aan een blauwe hemel.

7. Het loont om in de geluidsabsorptie van wanden, vloeren en plafonds te investeren, zo blijkt ook uit de studie. Want geluidshinder zorgt voor veel stress op kantoor. De grote, galmende ruimtes met kale betonnen vloeren die een tijdje in de mode waren, blijken dus toch niet zo gezond te zijn geweest.

6. Maak trappenhuizen open, in plaats van ze te verstoppen achter deuren, en hang posters en plaatjes op met aansporingen om vaker de trap te nemen in plaats van de lift.

5. Geef medewerkers zelf de controle over zonwering, ventilatie, verlichting en verwarming. Ramen die open kunnen, dragen ook bij aan werkgeluk, zegt Pullen.

4. Dat geldt ook voor wáár je zit, in een gebouw: meer controle erover is beter. Een eigen bureau of een flexbureau maakt dus uit, zegt Pullen, „maar vaak helpt het ook al heel goed om werknemers samen te laten bepalen waar ze zitten en hoe, als ze maar een bepaald soort thuisgevoel hebben. Binding met elkaar is heel belangrijk. Dat kan dus ook met flexplekken.”

3. Maar: zet medewerkers niet te dicht op elkaar, waarschuwt de studie, dus minimaal anderhalve meter van elkaar op ieder minstens vijf vierkante meter, en zet niet meer dan acht mensen in één ruimte. „Een ruimte met kleine, afgesloten hokjes per werknemer kan mensen soms meer een gevoel van rust geven dan een grote open ruimte”, zegt Pullen. “Toch hoeft ook die niet perse slecht te zijn, mits er afspraken gemaakt zijn over telefoneren en met elkaar overleggen.”

Ook de omgeving van een kantoor kan trouwens een negatieve invloed hebben op werkgeluk. Pullen noemt als voorbeeld de Zuidas, waar haantjesgedrag en overwerken worden aangemoedigd. „In dergelijke omgevingen kunnen werknemers in een negatieve sociale context met te veel competitie worden meegezogen.”

2. Zorg in ieder geval voor een mix van verschillende soorten werkplekken waar geconcentreerd gewerkt kan worden, waar overlegd kan worden en waar mensen kunnen bellen zonder anderen te storen.

1. Maar betrek medewerkers altijd bij de indeling van een gebouw. Vraag als werkgever wat ze van het gebouw vinden en hoe het beter zou kunnen. „En dan moet er uiteraard ook nog iets met die aanbevelingen gedaan worden”, zegt Pullen.

Jeuktweets van de week

    • Japke-d. Bouma