Opinie

De zin van het bestaan? Vraag ’t aan de dominee, niet aan je psych

Het gewone lijden is compleet gemedicaliseerd, klaagde psychiater Damiaan Denys. En daardoor slibt de ggz dicht. Verwijs hulpzoekenden door naar de kerk, reageren de predikanten en . „Wij nemen er wél tijd voor.”

Foto ANP / Roos Koole

Vragen rond verlies, rouw, onvrede, en de onmaakbaarheid van het leven. Zij horen niet thuis bij psychologen en psychiaters, maar toch worden ze daar vaak besproken. Te vaak, betoogde hoogleraar Damiaan Denys (tevens branchevoorzitter van 3500 Nederlandse psychiaters) in NRC. En daardoor slibt de geestelijke gezondheidszorg langzaam dicht.

Mensen komen bij deze hulpverleners met vragen die gaan over zingeving. Hoe ga je om met gebeurtenissen in jouw leven die existentiële vragen bij je oproepen? Het zijn vragen waar mensen werkelijk mee zitten en onder lijden, maar waarvoor professionele krachten als psychiaters en psychologen niet opgeleid zijn. En doordat iedereen met deze vragen bij hen komt, komen zij niet toe aan hun eigenlijke werk: zieke mensen beter maken.

Een groot deel van deze vragen over zingeving werd vroeger behandeld in de kerk. Bij levensvragen kon je terecht bij een pastoor of dominee. En dikwijls kwam daar een antwoord uit waar men mee vooruit kon. Nu velen het in de kerk niet meer vinden, slibt als vanzelf de gewone geestelijke gezondheidszorg dicht.

Geoefend in levensvragen

Als klassieke predikanten herkennen wij dit beeld. Veel van ons werk bestaat uit gesprekken met mensen die zitten met de gewone vragen van het leven. Wat is de zin van mijn bestaan? Hoe ga ik ermee om dat mij niet alles lukt, terwijl in onze huidige wereld succes als een keuze wordt gepresenteerd. Mijn leven is eindig, hoe ‘deal’ ik daarmee?

Dat zijn allemaal onderwerpen die geen eenvoudige oplossing hebben, maar die wel een stuk beter behapbaar worden, wanneer je erover spreekt met mensen die deze vragen begrijpen en vaker besproken hebben. Zou het niet verstandig zijn, als men bij dit soort vragen vanuit de geestelijke gezondheidszorg zou doorverwijzen naar geestelijken? Dat lijkt ons beter dan constateren dat ze eigenlijk niet bij psychologen en psychiaters terecht kunnen.

Wij nemen er de tijd voor. Als predikanten zijn wij nog zo ouderwets dat wij een uur lang bij de mensen thuis komen en alle tijd hebben om de vragen echt te bespreken. Zoals de vorig jaar overleden predikant Nico ter Linden het zei: wij hebben alleen maar vrije tijd. We zijn niet gebonden aan protocollen en regels. Wij maken tijd voor mensen die het nodig hebben. Wij kunnen luisteren, nuancerend spreken en wij mogen putten uit levenswijsheid.

U merkt dat wij enthousiast zijn over ons werk en dat wij beseffen dat het van wezenlijk belang is. Dat zal voor vele geestelijken uit diverse tradities gelden. Je bent geoefend te spreken over levensvragen, je doet dat vanuit een gemeenschap en een schat aan verhalen. Dat helpt als het leven niet eenvoudig is.

Wat jou ten diepste beweegt

Bij het schrijven van dit stuk laden wij de verdenking op ons dat we goedkoop zieltjes aan het winnen zijn. Dat is niet onze bedoeling. Wij begrijpen heel goed dat een kerk die roept hoe het zit, wantrouwen wekt. Ons gaat het niet om onze waarheid die we willen verkopen als De Waarheid. Ons gaat het om datgene wat waarheid is voor degene met wie we spreken. Werkelijke inspiratie is datgene wat jou ten diepste beweegt – en dan maakt het wat ons betreft niet uit of je gelovig bent of niet.

In onze vrijzinnige kringen zijn wij verworteld in het christendom en wij schamen ons daar niet voor. Maar wij komen ook een grote variëteit aan andere spirituele en filosofische bronnen tegen. Wij herkennen het wezenlijke effect dat al deze bronnen hebben op de mensen die wij spreken. Voor wie werkelijk een open mind heeft en eerlijk durft toe te geven dat het hier om levensvragen gaat, is een gesprek met een geestelijke (van welke richting dan ook) – met vrije tijd en een schat aan verhalen – zinvoller dan dat met een psychiater of psycholoog.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.