Opinie

VVD-plan

Ook criminaliteit in probleemwijken vraagt rechtsstatelijk beleid

Fractievoorzitter Klaas Dijkhoff (VVD) heeft de probleemwijken in het vizier, zo bleek tijdens de Algemene Beschouwingen en dit weekend in NRC. Dat is toe te juichen, hoewel de kanttekeningen zich al meteen opdrongen. Hij wil achterstand en ongelijkheid door migratie bestrijden met verplicht vroeg onderwijs in de Nederlandse taal en cultuur. In probleemwijken gepleegde criminaliteit wil hij ‘dubbel’ bestraffen.

Tijdens de Algemene Beschouwingen leek zijn voorstel vooral een bliksemafleider van de af te schaffen dividendbelasting. Wat is handiger om deze bonus voor buitenlandse aandeelhouders te contrasteren met de angst van de burger voor probleemwijken, migratie en criminaliteit? ‘Dubbel straffen’ en de problemen halveren zich vanzelf: de stamtafel is bij ‘law and order’ nooit ver weg.

Dijkhoff blijkt het echter serieus te menen. Hij heeft deze lijn naar Deens voorbeeld gekozen en belooft concrete plannen. Daarvoor is een open oor, hoewel ‘eerst roepen dan uitwerken’ nooit heel sterk is. Dat Dijkhoff geen ‘links gepamper’ belooft, maar de term ‘verheffen’ kiest, naast ‘bevrijden’ is opmerkelijk. Na de mantra laisser-faire, zelf doen en eigen verantwoordelijkheid, lijkt er nu toch een sociale ingenieur in de VVD opgestaan. Eén die de mislukking van het liberale inburgeren-op-eigen-kosten-beleid nu erkent. De maakbare samenleving, nu volgens VVD-recept.

Zijn plan om misdaad ín probleemwijken ‘dubbel’ te bestraffen kan alleen nog wel wat didactisch advies gebruiken. Het zou betekenen dat geweld of inbraak in een probleemwijk als een veel ernstiger inbreuk op de rechtsorde zou moeten gelden dan een inbraak in een doorsneewijk.

In de eerste plaats gaan politici alleen zijdelings over straftoemeting. Zeker, de wetgever kan via het Openbaar Ministerie invloed uitoefenen op de hoogte van de strafeis, maar de rechter beslist. Gelukkig maar, want strafvariatie met postcode als sleutel zal snel in conflict komen met het non-discriminatiebeginsel. Iedereen is in Nederland gelijk voor de wet: een roofoverval in Amsterdam-Zuid is in beginsel even erg als in Rotterdam-Zuid. De slachtoffers zullen het bevestigen. Strafrechters zullen zich niet makkelijk laten verleiden tot een ‘Dijkhoff-toeslag’ op verdachten die in grote migrantenwijken het rechte pad verlieten.

Verder valt criminaliteit in Nederland niet meteen samen met wat men in Den Haag voor probleemwijken aanziet. Wie bij het CBS zoekt naar de hoogste scores voor geweld in Nederland komt in Goes, Helmond, Den Helder, Arnhem en Eindhoven uit. Kampioen woninginbraken: Alphen-Chaam, Weesp, Zundert, Gouda, Sittard-Geleen en Ouder-Amstel. En hoe zit het met ondermijning, financiële misdaad, cybercrime? Is dat even ernstig, half zo ernstig, dubbel zo ernstig als het uit Breda of Enschede stamt? Dijkhoff slaat hier een doodlopende weg in.

Strafhoogte is ook maar van relatieve invloed op criminaliteit. Preventie en pakkans (en dus ook strafkans) werken stukken beter dan strafhoogte, die in de samenleving trouwens veelal onbekend is. Met een verbeterde opsporing, handhaving en vervolging in probleemwijken zou iedereen dus gebaat zijn.

Maar helaas wekt Dijkhoff toch het misverstand dat het hem niet om de problemen in die wijken gaat, maar om de bewoners ervan. Die hebben dan hun zoveelste oorvijg uit Den Haag gekregen: discriminatie, stigmatisering, uitsluiting. Dat blijft daar niet onopgemerkt. De problemen in die wijken zijn reëel. Nu nog een reële, rechtsstatelijke en integere benadering.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.