Musea: voor het eerst meer eigen inkomsten dan subsidie

Bezoekcijfers Met de Nederlandse musea gaat het goed, elk jaar opnieuw stijgt het aantal bezoekers. Ook de eigen inkomsten nemen toe. Maar dat is niet het hele verhaal, schrijft de Museumvereniging.

Bij het Stedelijk Museum Amsterdam stonden in 2017 lange rijen voor het werk van kunstenaar Jordan Wolfson. Foto Olaf / ANP

Musea verdienen voor het eerst zelf meer dan zij aan subsidies ontvangen: in 2017 bedroeg het aandeel eigen inkomsten 51 procent. Dat valt te lezen in het jaarlijkse overzicht van feiten en cijfers van de Museumvereniging, dat deze dinsdag uitkomt.

Volgens de Museumvereniging is de stijging van de eigen inkomsten tot 51 procent in 2017 „net voldoende om de daling van overheidssubsidies op te vangen”. Tussen 2013 en 2017 daalde de subsidie per bezoek met een kwart. In 2017 bedroegen de eigen inkomsten van de ruim vierhonderd bij de Museumvereniging aangesloten musea 508 miljoen euro, tegenover totaal 491 miljoen subsidie.

De werkgelegenheid bij musea is in 2017 gestegen, er werken nu bijna 40.000 mensen (van wie 27.000 onbetaald als vrijwilliger of stagiair), omgerekend gaat het om ongeveer 10.000 voltijdsbanen.

De bezoekcijfers in het overzicht van de Museumvereniging stijgen al jaren achtereen. De musea ontvingen in 2017 samen 31 miljoen bezoeken. Dat zijn ruim 700.000 meer bezoekers dan in 2016. Bijna eenderde van het bezoek komt uit het buitenland. Het aantal Museumkaarthouders bedroeg 1,35 miljoen, in 2017 goed voor 8,7 van de 31 miljoen bezoeken.

Rode cijfers bij kleinere musea

De Museumkaart is per 1 oktober 5 euro duurder geworden, voortaan kost de kaart 64,90. Dit komt door de duurdere kaartjes van musea (van gemiddeld 9 euro in 2012 naar 11 euro in 2017) en door meer museumbezoek per kaarthouder.

De gestegen eigen inkomsten komen vooral uit entreegelden. Verder uit horeca en winkel, diversen, zoals bijvoorbeeld zaalverhuur, sponsoring en giften.

De goede financiële cijfers zijn echter niet het hele verhaal. „Hoewel musea veerkracht tonen door dalende subsidies op te vangen”, aldus de Museumvereniging, „schrijven veel middelgrote en kleine musea rode cijfers”.

Ruim 40 procent van de middelgrote musea en bijna de helft van de kleine musea heeft een negatief resultaat. „De grote musea zorgen voor het positieve financiële beeld.” De Museumvereniging noemt (meer) steun van provincies en gemeenten aan de kleine en middelgrote musea „onontbeerlijk”.

Musea trekken veel bezoekers, maar de nadruk op blockbusters gaat ten koste van van de collecties, zei de Raad voor Cultuur in april dit jaar.
    • Gretha Pama