Een inruilpremie of een katalysator voor de oude Duitse diesel

Diesel De Duitse coalitie legt eigenaren van oude dieselauto's een keuze voor, om rijverboden in steden te voorkomen. De kwestie is in autoland Duitsland een emotionele en politiek bijzonder explosieve.

Foto Fabian Bimmer / Reuters

In de hoop rijverboden voor dieselauto’s in Duitse steden te voorkomen, heeft de regering van bondskanselier Angela Merkel een pakket maatregelen aangekondigd dat de luchtvervuiling door deze auto’s moet verminderen. Het gaat om een combinatie van inruilpremies en de inbouw van katalysatoren. De kosten daarvan zouden door de autofabrikanten opgebracht moeten worden.

Dat is de uitkomst van lange onderhandelingen tussen de coalitiepartners CDU, CSU en SPD – en op de achtergrond ook de drie grote Duitse autobouwers VW, Daimler en BMW. Hoe effectief de maatregelen zullen zijn in het verbeteren van de luchtkwaliteit, valt nog niet te zeggen.

De Duitse regering stond onder grote druk, sinds de rechter in februari bepaalde dat Duitse steden het rijden met vervuilende dieselauto’s in delen van hun gemeente mogen verbieden, om zo de luchtkwaliteit te verbeteren. In autoland Duitsland, waar zo’n 15 miljoen personenauto’s op diesel rijden, stuit een rijverbod op grote weerstand. Omdat mensen het gevoel hebben dat hun auto dan deels onbruikbaar wordt, is het een emotionele en politiek bijzonder explosieve kwestie.

Lees meer over het besluit van de hoogste bestuursrechter van Duitsland: Duitse steden mogen rijverbod dieselauto’s instellen

Keuzes

Dat de rijverboden nu van de baan zijn kan de regering niet garanderen. Wel heeft ze dinsdag een alternatief gepresenteerd, en de auto-industrie zover gekregen daaraan mee te werken én mee te betalen.

De regering legt bezitters van dieselauto’s geen verplichtingen op. Maar in en rond veertien steden met een bijzonder hoge concentratie stikstofoxiden - waaronder München, Stuttgart en Keulen - krijgen bezitters van een dieselauto van de categorie Euro-4 en Euro-5 een aanbod. Ze mogen kiezen of ze hun auto inruilen tegen een schoner (nieuw of tweedehands) model, dat voldoet aan de Euro-6 norm, waarbij Duitse fabrikanten „een aantrekkelijke inruilpremie” zullen bieden. Die zou uiteenlopen van 2.000 tot mogelijk zo’n 8.000 euro.

Kunnen of willen mensen hun oude auto niet opgeven, dan is er de mogelijkheid de auto te laten aanpassen door inbouw van een katalysator. Nu al is echter duidelijk dat de autofabrikanten dat niet graag doen, om financiële maar ook technische redenen. BMW heeft al laten weten deze mogelijkheid helemaal niet te bieden. Met de andere fabrikanten onderhandelt de regering nog.

Omdat de autobezitter niet gedwongen wordt om iets te doen, kan hij of zij ook besluiten gewoon in zijn oude diesel te blijven rijden. „Maar dan riskeer je wel dat de grenswaarden voor stikstofoxiden in jouw gemeente blijvend overschreden worden, en dan kan de stad rijverboden instellen”, waarschuwde minister Svenja Schulze (Milieu, SPD) bij de presentatie van de plannen. „De gezondheid van de burger staat voor ons voorop”, verzekerde haar collega Andreas Scheuer (Verkeer, CSU).

Toekomst van de dieselauto

In totaal 65 Duitse steden kampen met een lichte overschrijding van grenswaarde voor stifstofoxiden. Voor deze steden neemt de regering een reeks beperktere maatregelen, zoals ombouw van bussen en voertuigen van de gemeente, in de hoop zo de uitstoot te beperken.

Voor de Duitse auto-industrie, die sinds 2015 ernstig in opspraak is gekomen door het schandaal rond het bedrog over de uitstoot van schadelijke stoffen, zijn deze maatregelen een kans het vertrouwen van het publiek terug te winnen, zei Schulze. Tegelijkertijd, zei Scheuer, biedt het pakket de mogelijkheid om de toekomst voor de dieselauto veilig te stellen. Zijn SPD-collega formuleerde het iets voorzichtiger: „Op weg naar meer elektromobiliteit zullen we diesel voorlopig nog nodig hebben.”

Buitenlandse autobouwers zijn niet bij de maatregelen betrokken. Maar Schulze zei te rekenen op een domino-effect, waarvan de eerste tekenen al zichtbaar zouden zijn. Daarmee doelde ze op het nieuws van dinsdag dat Renault, los van de Duitse afspraken, bereid is om voor oude diesels een inruilpremie van maximaal 10.000 euro te betalen.

Voor het Duitse kabinet is het een grote opluchting dat het gelukt is een compromis te bereiken tussen de coalitiegenoten. De CSU zag aanvankelijk alleen heil in inruilpremies en wilde niets weten van technische aanpassing van dieselauto’s. De SPD stond daar juist op, omdat voor veel mensen het inruilen van hun auto, ook met inruilpremie, een te zware financiële last is.

Lees ook: De liefde voor diesel gaat ver in Duitsland

Wat er gebeurt met de ingeruilde, vieze dieselauto’s is niet bekend. „Die vraag moet u voorleggen aan de autoconcerns'', zei Scheuer. Hij voegde eraan toe dat het een zaak voor de vrije markt is, waarmee hij de mogelijkheid openliet dat ze verkocht zullen worden in het buitenland.

Nadat de coalitie afgelopen maanden twee keer een ernstige crisis doormaakte, heeft Merkels kabinet nu getoond nog tot regeren in staat te zijn. Maar er blijft onzekerheid bestaan, onder meer in Frankfurt. In die stad dreigen rijverboden, maar de stad is niet opgenomen in de veertien meest vervuilde steden waarvoor het keuze-aanbod geldt. Politiek is dat gevoelig, omdat Frankfurt ligt in Hessen, waar eind deze maand deelstaatverkiezingen worden gehouden.

    • Juurd Eijsvoogel