CPB: kabinet kan meer doen tegen belastingontwijking

Directeur Laura van Geest

Volgens het CPB pakt het kabinet brievenbusfirma’s niet voldoende aan.

Directeur van het Centraal Planbureau Laura van Geest. Foto Bart Maat/ANP

Het kabinet kan meer doen om de rol van Nederland als doorsluisland naar belastingparadijzen in te perken, zeker gezien de ambitie die het kabinet daarover uitspreekt. Dat zegt Laura van Geest, directeur van het Centraal Planbureau (CPB), in een gesprek met NRC. Het aanpakken van brievenbusfirma’s hangt nauw samen met het afschaffen van de dividendbelasting. „We gaan activiteiten die niet leiden tot banen, zoals brievenbus-bv’s, inperken”, zei premier Mark Rutte (VVD) tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen, mede in reactie op kritische vragen over het afschaffen van de dividendbelasting. Rutte noemde brievenbusfirma’s „de verkeerde soort activiteiten”.

Maar volgens Van Geest blijft Nederland een grote rol spelen in de internationale belastingontwijking. „We staan in de top drie van landen met een grote kans om een doorsluisland te zijn. Ik weet zeker dat we door de maatregelen die het kabinet neemt daar niet uitvallen.”

We hebben „een spilfunctie in de agressieve belastingplanning van multinationals”, zegt Van Geest. Jaarlijks passeert zo’n 180 miljard euro Nederland onbelast in de vorm van dividend, royalty’s en rente. Via brievenbusfirma’s staat 4.500 miljard euro aan kapitaal gestald in Nederland, becijfert het CPB. „Het is aan politici om te besluiten of ze wat aan die doorsluisfunctie willen doen. Maar als je zegt dat te willen, kun je meer ambitie tonen”, zegt Van Geest. „Zonder het vestigingsklimaat te schaden.”

Lees ook het interview met Menno Snel: ‘Nederland wordt gebruikt op weg naar belastingparadijzen’

Het kabinet-Rutte III van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zet wel een eerste stap volgens Van Geest. Zo voert het vanaf 2020 een belastingheffing in op geldstromen richting belastingparadijzen. Het kabinet voert dat ook aan ter verdediging van het afschaffen van de dividendbelasting: we trekken echte bedrijven aan die zorgen voor goede banen in Nederland, en we pakken brievenbusbedrijven aan. Maar het kabinet kan meer doen, aldus Van Geest.

Het kabinet kan bijvoorbeeld strenger zijn over welke landen het definieert als belastingparadijs en dus op welke dividenden, rentes en royalty’s belasting moet worden betaald. Ook kan het kabinet scherper definiëren wanneer een bedrijf echt gevestigd is in Nederland of een brievenbusfirma is. „Die eisen kun je opkrikken.” Tenslotte zou het kabinet internationaal meer kunnen doen. „Je kunt meer samenwerken in Europa en in internationale gremia om deze belastingplanning van multinationals te bestrijden. Meer informatie uitwisselen en pleiten voor een Europese heffing op die geldstromen. Uiteindelijk is internationale aanpak het meest effectief. Het kabinet zegt: we doen enthousiast mee. Maar als je in het buitenland bent, heeft nog niet iedereen dit enthousiasme in dezelfde mate bespeurd.”

Duur cadeau voor aandeelhouders

Tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen woensdag en donderdag zal het weer veel gaan over het afschaffen van de dividendbelasting, dat 1,9 miljard euro per jaar kost. Vrijwel de hele oppositie is tegen. Het zou een ‘duur cadeau voor buitenlandse overheden en aandeelhouders’ zijn, dat Nederland niet aantrekkelijker maakt voor bedrijven. Volgens het kabinet verbetert het vestigingsklimaat door de afschaffing wel degelijk: het voorkomt dat grote bedrijven als Shell en Unilever naar het Verenigd Koninkrijk vertrekken – en het trekt nieuwe bedrijven aan.

Al sinds het aantreden van het kabinet is het CPB sceptisch over deze maatregel: vooral buitenlandse overheden profiteren omdat hun burgers de in Nederland betaalde dividendbelasting niet meer kunnen verrekenen met belastingen in eigen land. In het VK geldt geen dividendbelasting, maar door de Brexit is dat land minder aantrekkelijk geworden voor bedrijven, zegt de directeur van het CPB. Van Geest: „Onderdeel zijn van de Europese Unie is een grote pre.” Volgens haar is het VK in het verleden „bedreigender” geweest voor Nederland bij het aantrekken van bedrijven.

Ook zegt Van Geest dat een lagere winstbelasting veel belangrijker is om aantrekkelijk te zijn voor bedrijven. „Om je vestigingsklimaat te verbeteren is het logischer om de vennootschapsbelasting te verlagen.” Rutte III doet dat wel, maar slechts beperkt.

    • Marike Stellinga