Vechter voor vrijhandel in het tijdperk Trump

Canadese minister Chrystia Freeland leidde de onderhandelingen over Nafta namens Canada. De sterminister is de rechterhand van premier Justin Trudeau.

Freeland werkte eerder als journalist Foto Adrian Wyld/AP

Kort voordat de onderhandelingen over vernieuwing van vrijhandelsverdrag Nafta zondag leidden tot een akkoord tussen de Verenigde Staten en Canada over hun vrijhandelszone met Mexico, draaide de Amerikaanse president Donald Trump Canada de duimschroeven aan. Hij was erg ontevreden over de onderhandelingen, zei hij. „We mogen hun vertegenwoordiger niet erg.”

Die uitbrander kan Chrystia Freeland, de Canadese minister van Buitenlandse Zaken die de onderhandelingen namens haar land ruim een jaar lang heeft gevoerd, in haar zak steken. Freeland, een onvermoeibare voorvechter van vrijhandel en de liberale wereldorde, werkt het onderhandelingsteam van Trump kennelijk op de zenuwen. En dat terwijl de sterminister van premier Justin Trudeau er juist om bekend staat dat ze het diplomatieke hoofd onder alle omstandigheden koel houdt.

De 50-jarige Freeland, een voormalige journalist voor onder meer de Financial Times, werd in 2017 door Trudeau gepromoveerd van minister van Internationale Handel tot minister van Buitenlandse Zaken. Belangrijkste kwestie om het hoofd te bieden: de verkiezing van Trump tot president in de VS. Het gewicht van die missie weerspiegelt de prominente rol van Freeland in het drie jaar oude kabinet van Trudeau; sinds hij aan de macht kwam, heeft ze zich ontpopt tot zijn rechterhand.

Haar alliantie met Trudeau begon enkele jaren eerder, toen hij haar strikte om zich namens zijn Liberale Partij kandidaat te stellen voor een tussentijdse verkiezing in Toronto. Trudeau was onder de indruk van haar boek Plutocrats, over de concentratie van rijkdom bij de allerrijksten. Trudeau, die behoud van de middenklasse tot een politiek thema heeft gemaakt, beschouwt het als een bijbel.

Kritiek op populisme

Als journalist werkte Freeland, die Oekraïense familiewortels heeft, onder meer in Oekraïne en in Rusland. Ze schreef uitvoerig over de opkomst van oligarchen na de val van het communisme, en was kritisch over het bewind van de Oekraïense president Viktor Janoekovitsj. In 2014 plaatste Vladimir Poetin haar op een lijst van dertien Canadezen die de toegang tot Rusland werd ontzegd.

Als minister werd Freeland in Europa vooral bekend door de besprekingen over het CETA-verdrag tussen Canada en de Europese Unie. Evenals de onderhandelingen over Nafta leken die in het najaar van 2016 te mislukken, toen Wallonië het akkoord dreigde te blokkeren. Een emotionele interventie van Freeland hielp om alsnog tot een akkoord te komen.

Waarom mag Trump haar niet? Wellicht om haar nauwelijks verhulde kritiek op het populisme, of haar krachtige verdediging van vrouwenrechten, openheid en liberale waarden. Zo riep Freeland deze zomer op tot de vrijlating van enkele Saoedische vrouwenrechtenactivisten, onder meer op Twitter. Het leidde tot een diplomatieke rel met Saoedi-Arabië, dat excuses eiste. Die heeft Canada niet gegeven.

Wat Freeland betreft vormt de doorstart van Nafta een belangrijke stap bij het behoud van de liberale wereldorde, ondanks het presidentschap van Trump. Bij aankomst in Washington voor een van de vele onderhandelingsronden over vernieuwing van het handelsverdrag, droeg ze een T-shirt met het opschrift: ‘Kalm blijven en Nafta heronderhandelen’.

Lees ook: Onzekerheid omtrent vrijhandelsverdrag Nafta voorbij
    • Frank Kuin