Medewerkers van de Witte Helmen brengen slachtoffers van bombardementen in de provincie Idlib in veiligheid.

Foto Anas al0Dyab/AFP (links) en Foto AP

‘Nederland staakt hulp aan Witte Helmen nu die nodig is’

Hulporganisatie Witte Helmen in Syrië

Als enig Europees donorland staakt Nederland zijn hulp aan organisatie die medische hulp verleent in het gebied van de rebellen.

Het besluit van de Nederlandse regering te stoppen met de steun aan de Witte Helmen, kwam voor Raed Alsaleh, de directeur van de Syrische reddingsorganisatie, totaal onverwacht. Hij hoorde het vorige week van een Nederlandse journalist in Istanbul. „Ik was geschokt”, zegt hij op het moderne kantoor van de Witte Helmen, die vorig jaar nog werden genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede. „Ik begon meteen te bellen om de reden te achterhalen.”

Alsaleh heeft geen bevredigend antwoord gekregen. Hij heeft de indruk dat de regering geen verschil maakt tussen de Witte Helmen en de andere programma’s die onderdeel waren van de zogeheten ‘non-lethal assistance’ die Nederland gaf aan de Syrische oppositie. Naast de Witte Helmen betrof het de training en ondersteuning van ongewapende politieagenten, en niet-militaire steun aan ‘gematigde’ rebellengroepen. Dit heeft tussen 2015 en 2018 in totaal 70 miljoen euro gekost.

Het besluit om de steun aan de politie en de rebellen stop te zetten, is in het voorjaar al genomen samen met de andere donoren Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Canada. Maar Nederland besloot als enige ook de hulp aan de Witte Helmen stop te zetten. Was dat besluit ingegeven door de ophef die ontstond na onthullingen dat de steun aan de rebellen terecht is gekomen bij groepen die mensenrechten schonden?

Het ministerie van Buitenlandse Zaken zei maandag desgevraagd in een e-mail: „Gelet op de ontwikkelingen in Syrië en mogelijkheden voor de White Helmets om hun werk te blijven uitvoeren, en het belang dat de monitoringsmechanismen dienen te verbeteren, ligt er momenteel geen besluit voor vervolgfinanciering voor.” Toch prijst het ministerie het „dappere werk” van de Witte Helmen.

„Het gaat om zeer verschillende programma’s”, zegt James Le Mesurier, directeur van Mayday Rescue, de in Nederland gevestigde stichting die de Witte Helmen heeft opgezet en ondersteunt. „Elk programma had een ander management, en soms ook andere donoren. We hadden niets met hen te maken. Het besluit kwam dan ook als een verrassing. ”

Wat vindt u van het besluit?

„Zeer teleurstellend. Het geeft een signaal af dat wat de Nederlandse regering betreft het conflict voorbij is en dat wordt niet ondersteund door de feiten. Het besluit is genomen op een moment dat er meer dan ooit behoefte is aan het werk van de Witte Helmen voor de 3 miljoen burgers in Idlib. Alles wees erop dat het regime op het punt stond een groot offensief in Idlib te lanceren, dat door de VN werd omschreven als „potentieel de grootste humanitaire crisis sinds het begin van de oorlog”.

Foto AP

In het rapport van Buitenlandse Zaken staat de nodige kritiek op de Witte Helmen. De rolverdeling met Mayday zou onduidelijk zijn.

„Een hulpprogramma in een gecompliceerde omgeving als Syrië vereist innovatieve antwoorden. Ons antwoord was om niet op afstand te opereren, maar juist in relatieve nabijheid. Dat betekent, zoals je ziet in ons kantoor, dat leden van mijn team werken in een kantoor naast de Witte Helmen. Dat geeft ons een veel beter beeld van wat ze aan het doen zijn. Zij wonen onze vergaderingen bij, wij die van hun. Zo creëer je vertrouwen en het biedt ook de mogelijkheid voor mentoring en kennisoverdracht. We zijn erg trots op ons model.”

Het rapport heeft ook kritiek op het toezicht op de uitgaven en de effectiviteit van het programma.

„Het rapport was negatief over het feit dat wij slechts 0,9 procent van ons budget uitgeven aan monitoring en evaluatie. Dat percentage is correct. Maar wij proberen juist de hoeveelheid geld die daadwerkelijk naar het project gaat te maximaliseren. Daarbij hebben we een extreem geavanceerd systeem om informatie te managen. Het is gemaakt door een vooraanstaand softwarebedrijf.

„Het systeem stelt ons in staat om correlaties te zien tussen diverse databases. Als de bonnen voor brandstof bijvoorbeeld ineens hoger zijn, kan dat betekenen dat er op lokaal niveau fraude wordt gepleegd. Het systeem geeft in zulke gevallen een waarschuwing aan het evaluatieteam, dat ermee aan de slag gaat.”

Hoe reageren de andere donorlanden op het Nederlandse besluit?

„De andere donorlanden hebben ons verzekerd dat ze nog steeds achter de Witte Helmen staan. De Britse minister van Buitenlandse Zaken, Jeremy Hunt, twitterde: ‘De Witte Helmen zijn echte moderne helden – die zich haasten om Syriërs te redden terwijl de bommen vallen. Het VK is trots om de internationale pogingen te hebben geleid hen in veiligheid te brengen’.”

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie Haagse Zaken: Waarom Nederlandse oorlogsmissies nooit gaan zoals verwacht
U kunt zich ook abonneren via iTunes, Stitcher, Spotify of RSS.
    • Toon Beemsterboer