Limburg heeft de primeur met politieke klimaatcrisis

Provinciebestuur Onenigheid over een windmolenpark deed de SP uit de coalitie stappen.

SP-gedeputeerde Bob Ruers. Foto SP

Die ene regel over windenergie in het coalitieakkoord uit 2015 leek zo duidelijk: „Limburg is een inspanningsverplichting aangegaan met het Rijk om in 2020 ongeveer 80 megawatt aan extra windenergie te realiseren.” Maar even verderop spraken CDA, VVD, PvdA, D66 en SP ook af dat de provincie zou inzetten op „een lokale coöperatieve, breed gedragen aanpak”.

Die aanpak bleef bij het plan voor een windmolenpark bij Venlo uit. Een meerderheid van de gemeenteraad daar stemde tegen het benodigde bestemmingsplan. Om de afspraken met Den Haag toch na te komen, schoven Gedeputeerde Staten de gemeenteraad aan de kant met een zogeheten provinciaal inpassingsplan. Maar de beloofde compensatiemaatregelen waren niet voldoende. De komst van het windmolenpark (goed voor 95 megawatt) leidde tot spanning binnen en tussen de Limburgse partijen. Vrijdag besloot de SP uit de coalitie te stappen.

Spanning tussen lokale politici en die van de provincie – een bestuurslaag met ‘doorzettingsmacht’ op het gebied van duurzame energie – bestaat op meer plekken in Nederland. Limburg heeft de primeur van de eerste politieke crisis over het klimaatdossier.

Jasper Kuntzelaers, voorzitter van de PvdA-fractie, verwachtte vrijdag wel een spannende vergadering maar geen breuk. „Het was vooraf al duidelijk dat de SP tegen de windmolens zou stemmen. Maar we hadden een agreement to disagree. Hun steun was ook niet nodig voor een meerderheid.”

In de vergadering hekelde SP-fractievoorzitter Yolanda Claessens de „achterkamertjespolitiek en koehandel” van de andere partijen. Kuntzelaers zegt dat hij dat „van zich af kon laten glijden”. Maar toen kwam GroenLinks onverwacht met een motie van afkeuring richting SP-gedeputeerde Bob Ruers van Energie en Duurzaamheid. Als coalitielid steunt hij het windmolenpark, terwijl hij de plannen ook bekritiseerde. De PvdA besloot de motie te steunen, net als D66. „Ruers is in korte tijd vijf keer van mening veranderd over de windmolens. Hij en zijn voorganger Daan Prevoo zijn niet met een visie gekomen die had kunnen bijdragen aan het nemen van een besluit.”

‘Zo ga niet met elkaar om’

Fractievoorzitter Claessens zegt dat Ruers altijd duidelijk heeft gemaakt „dat hij het coalitieakkoord had onderschreven, maar ook wat de lijn van onze partij was”. De steun van coalitiegenoten voor de motie deed de SP vrijdag besluiten om te stoppen en de twee gedeputeerden terug te trekken, aldus Claessens. „Zo ga je niet met elkaar om.”

Volgens PvdA-voorzitter Kuntzelaers waren er vrijdag korte lijnen met de landelijke partijleiding. SP-voorzitter Ron Meyer ontkent dat, maar zegt het wel eens te zijn met de breuk: „Wij bestrijden de arrogantie van de macht altijd en overal. Besluiten moet je de gewone man en vouw niet door de strot duwen. Zo maak je van goedwillende mensen ontkenners van de klimaatverandering.”

Ruers, in het verleden onder meer advocaat van asbestslachtoffers, gemeenteraadslid en senator voor de SP, was gedeputeerde sinds juni dit jaar. Toen volgde hij Daan Prevoo op. Die stapte eind april samen met vier Statenleden op (ze zeiden ook hun SP-lidmaatschap op), omdat de partijtop de windmolens bij Venlo onwenselijk vond en zware druk uitoefende. Prevoo wilde „doen wat in het algemeen belang is” en het coalitieakkoord nakomen. „De SP heeft zich gediskwalificeerd als bestuurspartij”, zegt hij na de gebeurtenissen van afgelopen vrijdag.

De SP deed intern onderzoek naar het vertrek van de leden – ook een fractiemedewerker en drie raadsleden in Venray braken met de partij. „We hebben daar lessen uitgetrokken”, zei landelijk secretaris Lieke Smits in juli. Inhoudelijk wilde ze geen mededelingen doen.

Het is de tweede opeenvolgende periode dat een Limburgse coalitie niet heelhuids de eindstreep haalt. Op 20 april 2012 struikelde een combinatie van CDA, VVD en PVV op onenigheid over de aanwezigheid van de twee PVV-gedeputeerden bij een diner met de toenmalige Turkse president Abdullah Gül.

Na de crisis van 2012 kreeg Limburg een coalitie van CDA, VVD en PvdA. Zo’n nieuwe partner is nu niet nodig. CDA, VVD, PvdA en D66 kunnen –zij het met de kleinst mogelijke meerderheid– door tot de Statenverkiezingen van volgend jaar.

    • Jos Verlaan
    • Paul van der Steen