Iederéén hecht toch waarde aan geld?

Drijfveer Toegeven dat geld de grootste motivatie is? Daar rust een taboe op. Liever vinden we passie in ons werk, hebben we een droombaan. Maar wat is er mis met werken voor het geld?

Beeld iStock

‘Ik wil voor mijn dertigste minimaal 70.000 euro per jaar verdienen.” Recruiter Jim (25) wijst naar zijn collega’s op een terras op de Amsterdamse Zuidas. Het is vrijdagmiddag en er hangt een uitgelaten sfeer. „Iederéén hier hecht veel waarde aan geld.” Het blonde meisje naast hem knikt: „Mijn droombaan is eigenlijk stewardess, maar daar verdien je niets mee.” Ook Jim verkoos het geld uiteindelijk boven zijn geliefde baan in de sportwereld. „Geld is altijd al belangrijk voor me geweest, het geeft meer mogelijkheden. En als recruiter kan ik meer verdienen.”

Het is best eens verfrissend, iemand die nuchter toegeeft toch vooral te werken voor het geld. Er zijn talloze boeken geschreven over het vinden van de ideale droombaan, hele bijeenkomsten worden gewijd aan passie en werk. Je zou haast vergeten dat geld óók een belangrijke drijfveer is. „Maar”, zegt Jim, „mijn achternaam mag niet in de krant hoor, straks word ik erop aangesproken.” En dat zegt weer veel over het taboe op zo’n drijfveer.

Een stapel geld

Wat motiveert werknemers? Uit een recente enquête van hr-dienstverlener ADP onder 2.500 Europese werknemers, blijkt dat 52 procent van de ondervraagden salaris als primaire reden ziet om te werken. Europese vrouwen werken met 56 procent nog iets vaker voor het geld dan mannen, bij hen is dat aandeel 47 procent.

„Voor werkgevers is het belangrijk rekening te houden met het feit dat een groot deel van de werknemers primair voor het geld werkt”, zegt Martijn Brand, algemeen directeur bij ADP. „Als je zou zegen: geld is niet belangrijk, dus we kunnen wel even 30 procent van het salaris halen, dan is een groot deel dus vrij snel klaar met jouw bedrijf.”

Maar tegelijkertijd is het not done om voor het geld te gaan, zegt Suzanne van der Cammen van recruitmentspecialist YoungCapital. Zij lanceerde dit jaar de campagne Make Money. Work. In het spotje vliegen de gouden horloges door het beeld, een meisje zit op een enorme stapel geld, een jongen te paard wordt omringd door bankbiljetten. De boodschap: werk voor het geld.

Van der Cammen had even getwijfeld over deze campagne, omdat ze wist dat geld geen gemakkelijk onderwerp is. En inderdaad, er kwam het nodige commentaar van opdrachtgevers. Toch zette ze door. YoungCapital is er voor studenten en starters, en bij jongeren staat geld wel enorm in de belangstelling. 60 procent van de jongeren tussen de 16 en 24 jaar droomt van een baan waarmee ze véél geld verdienen, concludeerde het bedrijf dit jaar samen met onderzoeksbureau Motivaction .

Het is een generatie die opgroeide in een moeilijke tijd, verklaart Van der Cammen. „Ze maakten de crisis van 2008 mee en zagen dat een buurman of misschien zelfs een van hun ouders werkloos raakte. Dat maakt dat ze een vaste baan en een goed salaris misschien wel hoger waarderen dan de generaties voor hen.”

„Geld laat zien hoeveel succes ik heb, het geeft me status”, zegt senior consultant Michael Smink (25). Begrijp hem niet verkeerd, hij werkt niet alléén voor het geld, maar het geeft hem wel een trots gevoel. „Als ik een bonus krijg, weet ik dat ik mijn werk goed heb gedaan.” Een hoog salaris schept bovendien mogelijkheden. „Ik heb best een hoge levensstandaard en wil wel een rondje gin-tonics kunnen geven, zonder me daarna zorgen te maken of ik dat wel kan betalen.”

Als tiener nam hij al vroeg een krantenwijk, om wat bij te verdienen. „Mijn doel is om uiteindelijk helemaal financieel onafhankelijk te zijn. Niet van anderen, maar in het algemeen – dat ik zou kunnen stoppen met werken, en er alsnog genoeg binnenkomt. Ik zou dan trouwens niet volledig stoppen hoor, maar ik zou ook geen keuzes meer maken vanwege het geld.”

We hebben van onze passie ons werk gemaakt, en vinden geluk in een baan. Maar onze identiteit bestaat uit zo veel meer dan werk

Keuzevrijheid

Die drang naar onafhankelijkheid beschreef de Duitse socioloog Georg Simmel al meer dan een eeuw geleden. We werken volgens Simmel in de eerste plaats om geld te verdienen, omdat het ons de vrijheid geeft een eigen pad te kiezen. Bovendien werkt geld emanciperend: het maakte de zakenman en de boer gelijk aan de adel en de bourgeoisie, als ze maar hard genoeg hun best deden. In onze tijd werkt dat in zekere zin natuurlijk nog steeds zo.

„Geld geeft rust en het is een prettig idee dat niet alleen mijn man het geld binnenbrengt”, zegt Marieke Anthonisse, eigenaar van het bedrijf Zakenmam. Als coach drukt ze moeders op het hart wel degelijk waarde te hechten aan geld, en niet alleen een bedrijf te starten „voor de leuk”.

Werken voor het geld is op zich een goede motivatie, weet ook arbeids- en organisatiepsycholoog Jessie Koen. „Je gaat er harder van werken en beter presteren. Maar dat geldt eigenlijk alleen voor werk dat niet al te complex is.” Zodra je ingewikkelde analyses moet maken en creatief moet denken, maakt geld je geen betere werknemer, zegt Koen. „Uit onderzoek blijkt bovendien dat de hoogte van het salaris tot zo’n 50.000 euro per jaar bijdraagt aan je motivatie, prestatie en levensgeluk. Maar boven dat bedrag is geld niet meer de belangrijkste factor.” Dat kan volgens haar ook de reden zijn dat juist voor jongeren geld zo’n belangrijke drijfveer is. Zij verdienen nog niet zo veel geld.

Achter de drijfveer van geld verdienen moeten hoe dan ook andere drijfveren schuilgaan, om een baan op de lange termijn vol te houden, meent Koen. „Als je alléén voor het geld werkt, mis je menselijke basisbehoeftes als contact, betekenis en ergens goed in zijn”, zegt ze. En het niet vervullen van die behoeftes levert stress en uiteindelijk burn-outs op. „We spenderen zo’n groot deel van onze tijd aan werken dat we ons ermee zijn gaan identificeren. Als je echt alleen maar voor het geld werkt, is dat dus geen houdbare situatie.”

    • Adinda Akkermans