Opinie

    • Arjen Fortuin

80 Jaar Oorlog is een must see: historische tv van hoog niveau

Zap De geboorte van Nederland was een gecompliceerde, bloedige bevalling, zo blijkt uit de historische tv-reeks 80 Jaar Oorlog.

De schedel van de onthoofde graaf Egmont in een CT-scanner in 80 Jaar Oorlog. NTR

De familie Buma zal vrijdagavond met natte, gekamde haartjes en in gesteven pyjama’s voor de beeldbuis hebben plaatsgenomen. Nog geen achttien maanden nadat vader het volkslied en het Rijksmuseum tot politieke speerpunten had verheven, nam daar reeds de zevendelige reeks 80 Jaar oorlog een aanvang. De Tachtigjarige Oorlog is immers voor het Wilhelmus wat de Schrift voor de psalmen is. En dan wordt de serie ook nog door Hans Goedkoop gepresenteerd vanuit de bibliotheek van het Rijksmuseum!

Spijtig voor de fanatiekste vlaggenzwaaiers was dat de aflevering begon met een zuiver Máximaatje: Nederland bestond helemaal niet! Althans niet aan het begin van de opstand, 450 jaar geleden. Het voornaamste dat de als Germania Minor aangeduide landen gemeen hadden was dat ze alle bestuurd werden door de Spaanse koning Filips II, die bij de opkomst van het protestantisme vreesde zijn greep op de gebieden te verliezen.

80 Jaar oorlog. De geboorte van Nederland 1568-1648 (zoals de volledige titel luidt) biedt geen eenvoudig verhaal. In de loop der eeuwen hebben historici elkaar fel bestreden rondom de vraag of we te maken hadden met een nationale opstand, een sociale revolte of een religieuze bevrijdingsstrijd. (Of een duivels complot, maar dat hoorde je vooral in Spanje.) De serie toont de opstand zoals die was: ingewikkeld.

Het resultaat is voortreffelijk. De eerste aflevering draaide om de onthoofding van de graven Egmont en Horne op de Grote Markt in Brussel, waarvan de achtergronden zonder heldenverering uit de doeken werden gedaan. De lokale edelen hoopten op politieke speelruimte (lees: macht) om met het groeiende protestantisme om te gaan. Dat botste met de devote halsstarrigheid van Filips. Zoals de zaak door een van de sprekers onacademisch werd samengevat: „Filips was op zijn pik getrapt.”

De animaties zijn schitterend. Zo zien we de troepen van Alva als een leger Wiplala’s met een bocht over een oude landkaart naar het noorden marcheren. Er is flink gefilmd bij de re-enactments, waar historieminnende burgers episoden uit het verleden tot leven proberen te wekken. En gelukkig hebben we nog een paar kloosters over, waar de aankleding zeer aan het verleden doet denken.

Willem van Oranje als kruiperige hypocriet

Daarnaast wordt de kijker royaal getrakteerd op deskundige Nederlandse en Belgische historici. Soms komen ze bij Goedkoop langs in de bibliotheek van het Rijksmuseum, soms op locatie. En er is onderzoek. De schedel van de onthoofde graaf Egmont werd met blote handen uit zijn graf gelicht, in een koelbox achterin een auto gelegd en tenslotte in een CT-scanner geschoven. De vraag was of het aangezicht van Egmont na zijn onthoofding nog geschonden was. Helaas – maar zeer verantwoord – luidde de conclusie dat dit niet met zekerheid te zeggen was.

80 Jaar Oorlog is historische televisie van een niveau dat je zelden ziet: een must see zonder voorbehoud. Vergeet daarna het jonge neefje niet: Welkom in de Tachtigjarige Oorlog (ook NTR). Zogenaamd voor kinderen worden daar de belangrijkste kwesties door een sterrencast in sketches uiteengezet.

Zoals in alle series van Welkom in… zijn historische figuren te gast in een moderne talkshow. Zondag was de beurt aan Filips II (Peter Blok) die tevens kandidaat was in Vorst zoekt Vrouw. We zagen Pierre Bokma een uitgesproken kruiperige en hypocriete Willem de Zwijger neerzetten. Heerlijke tv; hopelijk hebben de Bumaatjes er evenveel van genoten als ik.

    • Arjen Fortuin