Palestina spant zaak aan tegen VS bij Internationaal Gerechtshof

Palestina spant een zaak aan bij het gerechtelijke orgaan van de Verenigde Naties omdat de VS de ambassade in Israël naar Jeruzalem verplaatst hebben.

Het Vredepaleis in Den Haag. Foto Jerry Lampen / ANP

Palestina spant een zaak aan tegen de Verenigde Staten bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag. Dat is de gerechtelijke tak van de VN die juridische geschillen tussen landen behandelt. Volgens Palestina hebben de VS het internationaal recht geschonden met de verhuizing van hun ambassade naar Jeruzalem. In de aanklacht vraagt Palestina het Hof om de VS te gelasten de ambassade uit Jeruzalem weg te halen.

Maar nog voordat de zaak is begonnen, is duidelijk dat de kans dat de VS dat ook werkelijk gaan doen klein is. Namelijk, als de VS het niet eens zijn met de uitspraak van het Hof kunnen ze simpelweg hun veto gebruiken en de uitspraak naast zich neerleggen. Dat is in het verleden bij verschillende zaken die tegen de VS waren aangespannen ook gebeurd.

Veiligheidsraad

Het Internationaal Gerechtshof is het belangrijkste gerechtelijke orgaan van de Verenigde Naties, gevestigd in het Vredespaleis in Den Haag. Het Hof bestaat uit vijftien rechters die worden gekozen door de Algemene Vergadering en de Veiligheidsraad, die bestaat uit vijf permanente leden: de VS, Frankrijk, Groot-Brittannië, China en Rusland.

Het Hof krijgt vaak kritiek, omdat het niet door ieder land wordt erkend, maar ook omdat zaken vaak jarenlang voortslepen. Daarnaast kunnen uitspraken van het Hof niet worden afgedwongen, omdat de VN geen bevoegdheden of internationale politiemacht hebben. Bovendien kunnen de uitspraken van het Hof gevetood worden door een van de permanente leden van de Veiligheidsraad, in dit geval dus de VS.

Lees ook: VS openen aanval op Strafhof

Toch zijn uitspraken van het Hof niet geheel zonder waarde. Er wordt een juridische basis gelegd voor toekomstige internationale geschillen, er wordt een belangrijk signaal afgegeven en als landen zich niet houden aan uitspraken levert dat negatieve ‘publiciteit’ op, wat weer kan leiden tot druk van de internationale gemeenschap.

Misdaden

Het Internationaal Gerechtshof (ICJ) wordt overigens vaak verward met het Internationaal Strafhof (ICC) dat ook in Den Haag gevestigd is. Dit is geen VN-orgaan, het ICC richt zich op het vervolgen van personen die verdacht worden van genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden.

De VS vrezen al enige tijd een onderzoek van het Strafhof naar misdaden waar Israël zich mogelijk aan schuldig heeft gemaakt. De Palestijnse autoriteiten dringen sinds mei dit jaar aan op zo’n onderzoek. Maar zowel de VS als Israël erkennen het ICC niet.

Lees ook: VN veroordelen ‘buitensporig’ Israëlisch geweld tegen Palestijnen

Verhuizing ambassade

Eind vorig jaar erkende president Trump Jeruzalem als hoofdstad van Israël en in maart dit jaar verhuisden zij hun ambassade vanuit Tel Aviv. Die verhuizing viel samen met de Grote Mars van de Terugkeer, een protestmars van Palestijnen in het kader van het zeventigste bestaansjaar van Israël. Rond beide gebeurtenissen vond veel geweld plaats, waar meer dan honderd doden en honderden gewonden bij zijn gevallen. Sindsdien zijn er hevige protesten langs de Israëlische grens.

Na de geweldsuitbarsting nam de Algemene Vergadering van de VN met 120 stemmen voor en acht stemmen tegen een resolutie aan die het “buitensporig geweld” van Israël tegen Palestijnse burgers veroordeelt. Hiermee werd een politiek signaal afgegeven, maar de resolutie is niet bindend. De VS en Israël noemden de resolutie echter ‘zeer eenzijdig’.

Geldkraan dicht

Eerder deze maand kondigde Trumps veiligheidsadviseur John Bolton aan het kantoor van de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO) in Washington te gaan sluiten, wat voor de Palestijnen min of meer geldt als hun ambassade in het land. Ook willen de VS de geldkraan voor humanitaire hulp aan de Palestijnen volledig dichtdraaien. Zo willen de VS een einde aan het VN-agentschap UNRWA, dat Palestijnen helpt en voorziet van voedselhulp, onderwijs en gezondheidszorg.

    • Steven Musch