Opinie

    • Marike Stellinga

De grote groene splijtzwam

Begrijpt u het nog? Volgens onze premier staan we aan de vooravond van een grootse verbouwing van onze samenleving. Mark Rutte vergeleek de klimaatplannen van het kabinet vorige week met de wederopbouw van Nederland na de Tweede Wereldoorlog. Woepa, wat gaan we allemaal wel niet doen dan?

Nou, beste burgers, dat is nog volstrekt onduidelijk. Het halve klimaatakkoord dat deze zomer werd afgeleverd door industrie, belangengroepen en de overheid is nog te vaag om door te rekenen, concludeerden planbureaus CPB en PBL vrijdag. In het klimaatakkoord staan veel „streefbeelden” en zelfs dat niet eens altijd. Maar hoe je bij die streefbeelden komt, ligt nog open. Je kunt wel zeggen dat er meer windmolens op zee moeten komen, of elektrische auto’s maar hoe stimuleer je dat dan?

Daarvoor is het kabinet nodig. Het is weinig waarschijnlijk dat de partijen aan tafel zelf een hogere belasting of stiktere normen zullen voorstellen, aldus het Planbureau voor de Leefomgeving. Ed Nijpels, de voorzitter van het klimaatakkoord, wacht daarom „vol ongeduld” op de keuzes van het kabinet: „Het wachten is nu op politieke duidelijkheid over de ruimte voor normering, heffingen, subsidies, wetswijzigingen, bindende afspraken en keuzes in de rijksbegroting.”

Dit zag je al een jaar aankomen: een kabinet dat hoog inzet op klimaat moet pijnlijke keuzes maken. Dat primaat eiste de politiek zelf ook op, want bij het in 2013 afgesloten energieakkoord tussen bedrijven en belangengroepen voelde de Tweede Kamer zich buitenspel gezet. Gek genoeg wekken de coalitiepartijen de indruk over de pijnlijke klimaatkeuzes pas recent met elkaar in gesprek te zijn gegaan.

Het gevolg is dat de vier partijen die ons regeren de afgelopen weken een volkomen schizofreen beeld van de toekomst schetsen. De ene dag wacht ons een groene toekomst vol optimisme en groen leiderschap dat fier vooroploopt in Europa. Zeg maar de wereld van D66-leider Alexander Pechtold en ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers. De andere dag dreigt de groene wederopbouw van Nederland te leiden tot het kapotvergroenen van de economie, een Fortuyn-revolte van burgers, en de verkiezing van een Nederlandse versie van Donald Trump. Dit is de wereld van VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff en CDA-leider Sybrand Buma.

Ik vind het prima hoor, die afspraak van de vier coalitiepartijen om hun eigen politieke opvattingen te blijven etaleren zonder kleurloos op te gaan in grijze coalitiecompromissen, maar dit begint te lijken op het gekdollen van burgers. Waar gaat het nou in vredesnaam heen met die groene toekomst?

Dat het moeilijk is, snapt iedereen. Klimaatbeleid is een poel van potentiële burgerwoede waar de afschaffing van de dividendbelasting bij verbleekt. Kijk alleen maar naar de gepassioneerde protesten tegen groener afvalbeleid dat gemeenten invoeren. Ingrediënten: hogere heffingen én dwang, daarmee maakt geen politicus zich populair. Die ingrediënten zitten ongetwijfeld ook in het nationale klimaatbeleid. En de kans op onmin wordt nog groter als het kabinet het grote vervuilende bedrijfsleven ontziet. Een bemoeizuchtige overheid die burgers van alles oplegt en dan ook nog het grote bedrijfsleven het minst laat betalen. Veel plezier daarmee.

Dit zou het groenste kabinet ooit worden, maar vooralsnog zien we een grote groene splijtzwam.

Marike Stellinga is econoom en politiek verslaggever. Ze schrijft elke week op deze plek over politiek en economie.
    • Marike Stellinga