Opinie

    • Folkert Jensma

Advocaten die rechters knevelen, geen goed idee

Een rechter is iemand die een slok azijn kan nemen om daarna met uitgestreken gezicht geheel geloofwaardig te verklaren twee weken nodig te hebben om te bepalen of dat nu lekker was of niet. Onpartijdigheid als bovenmenselijke inspanning dus. Met het vermogen om de bevinding zoet of zuur onberispelijk te onderbouwen, met inachtneming van wetten, verdragen, hogere rechtspraak, Europese kaders – en dit alles in heldere taal. Mooi en moeilijk vak.

Ik moest eraan denken toen ik deze week strafadvocaat Ficq op de radio verontwaardigd hoorde zeggen dat een zekere raadsheer Wabeke „tijdens een diner op neerbuigende toon” een privé mening had geuit, die het tegenovergestelde was van wat zij deze week bij hem zou komen bepleiten. Schande! Dit hoorde ze van een „hoogst betrouwbare bron” wier identiteit zij zou onthullen als Wabeke zich niet zou terugtrekken. De eerste wraking van een rechter per radio-item ooit. Trial by media gaat een nieuwe fase in. Wat maakten we hier mee?

Ficq verklaarde vroom dat ze de raadsheer alvast een brief had gestuurd, zodat een wraking op de zitting „niet nodig” zou zijn. Ja, dat haalt je de koekkoek. Hier werd een gelegenheid benut om alvast het standpunt van haar cliënten uit te kunnen dragen. De zitting bij het gerechtshof, waar Ficq het OM wilde dwingen alsnog haar aangifte in een vervolging om te zetten, zou immers besloten zijn. Weinig journalisten hebben zin om wachtend op de gang een rechtszaak te verslaan. Zeker niet als die zaak er ook niet zo héél geloofwaardig uitziet. Dus dan is een ‘mediawraking’ wel zo handig. Het is een doorzichtige strategie, die de indruk versterkt dat haar zaak niet zo sterk is. Een aangifte tegen de tabaksindustrie die consumenten doelbewust verslaafd zou maken en dus een strafbaar product aanbiedt. Zou het echt?

Een dag later trok de raadsheer zich inderdaad terug, met als uitleg dat de kwestie hem „zeer aangrijpt” en zodanig „irriteert” dat hij niet meer onbevangen kan oordelen. Dit was natuurlijk een elegante uitvlucht. Dat de opzichtige tackle van Ficq („neerbuigende toon”) niet aan hem voorbij gaat, mogen we aannemen. Een rechter is geen machine. Maar dat hij er zó door zou zijn aangedaan dat hij de zaak met twee collega’s niet meer netjes zou kunnen voorzitten, is een fabeltje. Volgens mij vond de rechter het sop de kool niet waard. Er zijn genoeg vervangers beschikbaar, over wiens eventuele privé opvattingen Ficq niets weet – dus laat verder maar zitten. New balls please!

Ik kan er in komen, maar vind het ook jammer. Als Wabeke geen krimp had gegeven, had Ficq haar aantijging bij de wrakingskamer aannemelijk moeten maken. Dat had ze alleen gewonnen als ze had kunnen bewijzen dat bij dat diner ook getuigen of andere direct bij het proces betrokkenen aanwezig waren geweest. Zoiets speelde eerder bij één van de Wilders-zittingen.

Bij de radio zijn ze aanmerkelijk minder kritisch. Daar mogen advocaten met één anonieme bron vergaande beschuldigingen uiten. In dit geval over een belangrijk thema: de onpartijdigheid van de rechtspraak. Over het recht op een vrije privésfeer voor rechters en hun recht op een particuliere mening. Volgen we het opportunisme van Ficq, dan is het daarmee afgelopen, tenminste als die meningen haar toevallige cliënten niet uitkomen.

Mij bekruipt ook wel eens het vermoeden dat veel media niet écht snappen dat advocaten volstrekt partijdig zijn en dat roepen wat in de kraam van hun cliënten past. Ook als het van horen zeggen is. Een volstrekt ‘betrouwbare bron’, zegt u? Gôh wat interessant, nee, gaat u vooral verder. Men zou ook de vraag kunnen stellen waarom een advocaat met onbewezen praatjes een rechter probeert te chanteren zodat-ie z’n zetel opgeeft? Ficq voert nogal riskant campagne voor haar klant, haar goed recht, maar beschadigt daarbij de rechtspraak en krijgt er ook de kans voor. Doorzichtige advocaten-tactiekjes dus. Natuurlijk mogen rechters meningen hebben, die privé uiten en wel op iedere toon waar ze zin in hebben. Net als ieder ander. Daarna zijn ze namelijk in staat om hun professionele taak uit te voeren. En zich open te stellen voor álles wat advocaten te berde willen brengen. Jammer dat deze raadsheer de vlag streek.

Folkert Jensma is juridisch commentator. Twitter: @folkertjensma
    • Folkert Jensma