Coalitiepartijen in de clinch om klimaat

Klimaatakkoord Een conflict in de coalitie dreigt, nu VVD en CDA de klimaatplannen te vaag vinden. Problemen voor het ‘groenste kabinet ooit’.

Foto Wouter Van Vooren

De sceptische analyse van het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving over de uitkomsten van de zogeheten ‘klimaattafels’ heeft voor een groot probleem in de coalitie gezorgd. Of voor een gouden kans voor coalitiepartijen VVD en CDA, het is maar wie je erover spreekt.

Lees ook de analyse over de klimaatplannen: Nogal vaag, maar het kán nog lukken

Deze twee partijen zijn al langer een stuk minder enthousiast over de voorstellen die de vijf klimaattafels in de zomer deden om de uitstoot van broeikasgassen in 2030 met 49 procent te verminderen ten opzichte van 1990, zoals in het regeerakkoord staat. In de analyse van vrijdag zien zij een bevestiging dat zij het bij het rechte eind hebben. En een kans om alles op de lange baan te schuiven.

D66 en CU zien aanmoediging

De klimaatplannen zijn niet goed genoeg, vinden ze. D66 en ChristenUnie zien in de analyse juist een aanmoediging om, zoals Kamerlid Rob Jetten (D66) in een reactie schreef, „zo snel mogelijk tot een ambitieus Klimaatakkoord te komen”. Oude verschillen van inzicht over klimaatbeleid zijn weer bovengekomen.

Bronnen rondom de coalitie gaan er niet meer vanuit dat er dit jaar nog een alomvattend Klimaatakkoord komt. Maar dat was wel altijd de bedoeling van het kabinet. „We hebben geen alternatief voor aanpakken”, schreven de coalitiepartijen in het regeerakkoord. In de tweede helft van dit jaar moesten alle plannen om de klimaatdoelen te halen concreet zijn, zo sprak het kabinet af. Volgend jaar zou het Klimaatakkoord met brede maatschappelijke en politieke steun moeten worden ingevoerd, zo was het plan.

Maar de laatste maanden krabbelen VVD en CDA terug, nu er gekozen moet worden. Gaat het kabinet gas meer belasten? Wordt het rekeningrijden ingevoerd? Komen er overal windmolenparken? VVD en CDA schrikken terug voor dergelijke plannen, die weinig populair zijn onder hun kiezers.

Lees over de voorstellen van de klimaattafels ook: Deze voorstellen moeten de CO2-uitstoot halveren

‘Volksopstand’

CDA-leider Sybrand Buma waarschuwde in een interview met deze krant voor een volksopstand als het kabinet te ambitieuze klimaatdoelen probeerde op te leggen. „De gemeenteraadsverkiezingen van 2022 zullen op heel veel plekken gewonnen worden door antiwindmolenpartijen”, zei Buma. En tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen (APB), eerder deze maand, zei VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff: „Moeten we nu als een malle al ons geld uitgeven om zo snel mogelijk de doelen te halen? Nou, nee.”

D66 en ChristenUnie snappen dat de kans op een snel Klimaatakkoord nu zo goed als verkeken is. Maar ze willen de andere regeringspartijen committeren aan de afspraken in het regeerakkoord, zo klinkt het. Het falen van een ambitieus klimaatbeleid zou voor hen een grote smet op het kabinet Rutte III zijn, want zij waren juist mee gaan doen omdat dit „het groenste kabinet ooit” zou worden.

Kamer en kabinet zijn het op dit onderwerp niet eens. Lastig is daarom de positie van minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD). Hij is de drijvende kracht achter de klimaattafels en moet met een reactie komen op de analyses van PBL en CPB. Maar hoe graag hij ook wil, vanuit zijn eigen VVD hoort hij steeds minder enthousiasme.

In mindere mate geldt dat ook voor premier Mark Rutte (VVD). Tijdens de APB zei hij dat hij nog altijd achter de ambities van het regeerakkoord staat. Maar hij zei ook: „Het gaat nog wel eventjes duren voordat het er allemaal is.” Tijdens zijn wekelijkse persconferentie zei Rutte vrijdag: „Ik heb niet de indruk dat hier een groot conflict broeit.” En kort daarna: „Famous last words.”

    • Guus Valk