Waarom zijn er geen vrouwen genomineerd voor de nieuwe cabaretprijzen?

Poelifinario

Na kritiek is de opzet voor cabaretprijs de Poelifinario gewijzigd. Maar of dat een verbetering is? En waarom zijn alleen mannen genomineerd?

Van links naar rechts: Alex Klaasen, Jochem Myjer, Joost Spijkers, Richard Groenendijk en Tim Fransen. Montage NRC

De VSCD Cabaretprijzen, die op maandag 1 oktober uitgereikt worden in Theater Diligentia in Den Haag, staan al jaren bloot aan kritiek. Ruzie onder de juryleden, een amateuristische uitreiking, cabaretiers die de prijs weigeren: er was altijd wel wat. Daarom ging de VSCD in gesprek met de sector. Resultaat: de Poelifinario, de prijs voor de beste cabaretvoorstelling van het seizoen, werd opgesplitst in drie categorieën: engagement, entertainment en kleinkunst.

Gaat deze categorisering alle problemen oplossen? Nou nee. Er zijn eerder nieuwe problemen bijgekomen.

Volgens Lidy van Kleef van de VSCD moet je bij één prijs ‘appels met peren vergelijken’. De VSCD wil met de nieuwe indeling ‘meer recht doen aan het brede en zeer diverse aanbod van cabaret en cabaretiers’. Een mooi streven, maar is kunstprijzen uitreiken niet altijd appels met peren vergelijken? Kunst is nu eenmaal niet meetbaar. Een cabaretprijs is een eerbetoon aan een goede maker, geen objectief resultaat van een wetenschappelijke vergelijking.

Engagement?

De nieuwe indeling roept meer vragen op. Waarom een onderscheid maken tussen ‘engagement’ en ‘entertainment’? De VSCD lijkt hiermee tegenwicht te willen bieden aan de trend om cabaretiers af te rekenen op een gebrek aan maatschappelijke betrokkenheid. Ook de Poelifinario ging in het verleden eigenlijk altijd naar een ‘geëngageerde’ cabaretier, zoals Theo Maassen, Claudia de Breij of André Manuel. Jochem Myjer, dit jaar genomineerd binnen ‘entertainment’, profileert zich als pure amuseur, maar noemt zichzelf nadrukkelijk geen cabaretier. Een cabaretier die vooral wil amuseren, is verdacht.

Maar dit probleem los je niet op door een nieuwe categorie in het leven te roepen.

In een sector waarin engagement de norm is, is ‘entertainment’ niet bepaald een eervolle titel. Richard Groenendijk gaf eerder dit jaar in De Volkskrant al aan dat hij het een belediging zou vinden als hij in de categorie ‘entertainment’ genomineerd zou worden. Hij vond zichzelf geen pure amuseur, maar toch ook niet zo maatschappijkritisch als Claudia de Breij. Gelukkig voor Groenendijk nomineerde de jury hem binnen de categorie ‘engagement’.

Wat voor Groenendijk geldt, geldt voor de meeste cabaretiers: zij kiezen niet tussen engagement en entertainment, maar brengen een combinatie van beide. Dat maakt deze categorisering nogal kunstmatig. Neem nou Showponies, de alom geprezen revue met Alex Klaasen in de hoofdrol. De jury nomineerde de voorstelling binnen de categorie ‘entertainment’, maar gaf in het juryrapport al aan dat het ‘niet alleen maar lang leve de lol’ is en dat ‘onder de suikerlaag actuele, maatschappelijke thema’s’ worden aangesneden. De makers spraken zelf van een ‘identiteitsrevue’, een revue die zich mengt in het actuele debat over identiteit en homoseksualiteit. Is dat niet geëngageerd genoeg?

Geen vrouwen

Over identiteit gesproken: waarom is er onder de elf (!) genomineerden niet één vrouw? Aan het gebrek aan vrouwelijk cabarettalent kan het beslist niet liggen, want drie van de beste voorstellingen van dit seizoen werden gemaakt en gespeeld door vrouwen: Claudia de Breij hield in #NU een prachtig pleidooi voor verbinding en geweldloos verzet, Sara Kroos maakte met Zonder verdoving een zeer relevante, persoonlijke voorstelling over het taboe op depressie en Eva Crutzen bracht met Opslaan als een ontroerende voorstelling waarin ze zich van een nieuwe, persoonlijke kant liet zien. En waar zijn Yentl en De Boer, die begin dit seizoen op tour gingen met hun mooiste liedjes?

Neerlands Hoop

Dit jaar kende een aantal sterke debutanten en daarom is de uitreiking van de Neerlands Hoop, de prijs voor de meest veelbelovende cabaretier, het spannendst. De ontregelende Stefano Keizers, die vastgebonden op een brancard zijn levensverhaal vertelde, maakte een debuut dat in zijn radicaliteit te vergelijken is met Hard en zielig (1994), het overrompelende solodebuut van Hans Teeuwen. Hij is echter zó onconventioneel en onvoorspelbaar, dat het de vraag is of de jury het aandurft hem deze aanmoedigingsprijs te geven.

Een tweede, grote kanshebber is Rundfunk, dat een strak geregisseerd, melig-absurdistisch sketchesprogramma speelde. Samen met de ervaren stand-upcomedian René van Meurs, de getalenteerde verhalenverteller Johan Fretz en de klassieke conferencier Martijn Kardol vormen de genomineerden een mooi, breed palet.

Dat wordt dus lekker appels met peren vergelijken, zoals het hoort.

    • Dick Zijp