Recensie

The Good Place is de slimste sitcom van dit moment

Serie Vrijdag begint het derde seizoen van ‘The Good Place’. Geen sitcom voelt op dit moment zó slim, snel en gevat.

Kristen Bell, William Jackson Harper en Ted Danson in The Good Place. Colleen Hayes/NBC

Nog niet zo lang geleden was een comedyserie samenvatten een stuk makkelijker. Koddige man uit wit middenklassegezin werkt zichzelf in de nesten en moet tot de orde worden geroepen door zijn veel knappere vrouw. Vrijwel alle scènes spelen zich af rond een sofa in een woonkamer of appartement, na elke grap klinkt de lachband en na twintig minuten is alles weer bij het oude.

Nee, dan The Good Place. Eleanor Shellstrop komt om het leven op de parkeerplaats van een supermarkt omdat ze wordt geramd door een rij winkelwagentjes, waarna een op volle snelheid kruisende vrachtwagen de rest doet. Als ze haar ogen opent, zit ze in de wachtkamer van het hiernamaals. Het principe van hemel en hel blijkt grofweg te kloppen, met dit verschil: niet religieuze maar ethische criteria zijn doorslaggevend. Elke handeling op aarde is beoordeeld op medemenselijkheid. Pluspunten krijg je voor, bijvoorbeeld, een vriend troosten (+4,98) en een deur openhouden (+2,15). Minpunten voor een vrouw zeggen dat ze ‘wat meer moet lachen’ (-53,83) en genocide (-433115,25).

Wie met een positieve eindbalans sterft, mag naar The Good Place – zoals Eleanor. Wie in het rood eindigt, gaat naar The Bad Place.

Eleanor (een rol van Kristen Bell) wordt verwelkomd door Michael (de verrukkelijke Ted Danson), de ‘architect’ van een utopisch hemeldorpje waar iedereen een soulmate heeft. Wat Eleanor haar soulmate Chidi (William Jackson Harper) toevertrouwt, is wat het plot de eerste paar afleveringen drijft: ze hoort daar helemaal niet. Ze was bij leven een narcist die nepmedicijnen verkocht en vlak voor haar dood nog een klimaatactivist had afgeblaft. Kortom: er is een fout gemaakt. Met Chidi, Tahani (een Britse socialite, gespeeld door Jameela Jamil) en Jason (een malloot uit Florida, Manny Jacinto) vormt ze een kwartet dat meer en meer naar elkaar toe trekt.

Volledige vrijheid

Showrunner Michael Schur kreeg van NBC volledige vrijheid. Redelijk uniek voor de traditionele tv-netwerken, die qua durf en innovatie doorgaans achterblijven op streamingdiensten als Netflix en Amazon Prime. Maar logisch, ook wel, want Schur schreef en produceerde eerder voor de Amerikaanse versie van The Office en maakte daarna Parks and Recreation en Brooklyn Nine-Nine: twee andere warmbloedige, originele en goed ontvangen sitcoms met een diverse cast.

Voor The Good Place stelde hij een aantal regels op waar elke aflevering aan moest voldoen. Zo moest steeds een ethisch vraagstuk worden opgeworpen en beantwoord, met als meest geslaagde voorbeeld ‘The Trolley Problem’ (seizoen 2, aflevering 5): zou je altijd het leven van vijf mensen moeten sparen als het betekent dat je er één moet opofferen?

Absurde setting

De belangrijkste regel, zei Schur in de eigen podcast van de serie, was dat de grap altijd voorrang moest krijgen boven de morele ondertoon, die anders al snel belerend zou worden. En grappig is het. Geen sitcom voelt op dit moment zó vers, is zó slim, snel en gevat en zit zó goed op de tijdgeest.

Juist de absurde setting stelt de schrijvers in staat commentaar te leveren op de wereld van nu, door er van bovenaf naar te kijken. (Typisch ‘Bad Place’-gedrag is constant op je telefoon kijken en ongevraagd foto’s van je geslachtsdelen naar iemand sturen.) Bovendien zit de serie vol beeldgrapjes; dingen die pas bij de tweede of derde keer opvallen.

Een derde regel was dat de absurde premisse, waarin aardse beperkingen niet bestaan, ten volste benut moest worden. Juist daar maken fans zich nu een beetje zorgen over, want – spoiler alert! – aan het begin van het derde seizoen worden Eleanor, Chidi, Tahani en Jason weer naar de aarde gestuurd voor een tweede kans.

De flashbacks naar het vroegere leven van de vier waren in de eerste twee seizoenen niet bepaald de sterkste scènes – gaat nu de hele show zich daar afspelen? Dat is niet te hopen. Aan de andere kant: de makers hebben vaker onverwachte wendingen verzonnen – de twist aan het eind van het eerste seizoen was grandioos – en juist die durf maakt van The Good Place een van de leukste comedy’s van het moment.

    • Peter Zantingh