Opinie

    • Christiaan Weijts

Tegen appen valt niet op te nudgen

Bellen op de fiets verbieden? Toenmalig minister Schultz zag er helemaal niets in, vier jaar terug. Jongeren moest je vooral positief benaderen. Dus kwam er een app waarmee scholieren van alles konden winnen met hun offline fietskilometers: T-shirts, bioscoopkaartjes, speakerboxen… Een wondermiddel was het kennelijk niet. Nu gaan we toch maar verbieden in plaats van belonen.

Smartphones op de fiets zijn terra incognita. We vermoeden dat ze een almaar kolossaler probleem gaan zijn, en toch krijgen we er maar geen grip op. Intussen experimenteren we erop los. Zoals in Rotterdam, vlak bij de Kubuswoningen. Daar hebben ze rubberen ribbels op het fietspad aangebracht. Het idee is dat je dan opkijkt en campagneborden ziet met blije fietsers: ‘Ik fiets telefoonvrij’. En dat doen ze voor ‘het uitzicht’, ‘de ontspanning’, ‘de veiligheid’.

Langs het traject staat een aandoenlijk bankje, omrand met bloemen. Een spontaan rouwmonumentje, denk ik eventjes, maar het blijkt onderdeel van de installatie. Die kunstgrastegels met plastic chrysanten heb ik bij eerdere experimenten in deze stad gezien. In de Tarwewijk plaatsten ze die rond de vuilniscontainers en wat bleek: 85 procent minder zwerfvuil eromheen. Het was zo succesvol dat andere gemeenten nu ook zulke bloemetjes buiten hebben gezet. Nudging heet die techniek. Gedragsverandering door een subtiel duwtje. De vlieg in het urinoir. De ‘blikvanger’-korfjes langs de weg.

Lees ook: Hoe gevaarlijk is de smartphone in het verkeer?

Vanaf het bankje observeer ik de stadsfietsers een tijdje. Pas als je er op let zie je hoeveel een telefoon in hun hand houden, en erin praten, met oortjes in, of een berichtje tikken. De installatie gaat volslagen aan ze voorbij. Een mooi uitzicht? Ontspanning? Alles wat die telefoon voortbrengt is duizend keer boeiender. Hier valt niet tegenop te nudgen. Met alles wat je aan creatiefs bedenkt, concurreer je namelijk met de mondiale grootmeesters in de beïnvloedingskunst. Facebook, Twitter, Google.

Wat me ook opvalt: elke twee minuten fietst er wel iemand vanaf de andere kant, tegen de stroom in. Veel irritaties, bijna-botsingen, maar niemand die zulke strafbare gedragingen beboet. De fietser is de anarchist van het asfalt. Als de bestaande verkeersregels al niet te handhaven zijn, hoe onmogelijk is zo’n appverbod dan wel?

Daar zitten we dan. Klem tussen een niet te handhaven verbod en een immuniteit voor subtiele sturing. Misschien komt de enige remedie pas als de techbedrijven zélf de noodzaak inzien van het inbouwen van digitale gordels. Maar ja, Facebook of Google bewegen hun eigen producten uit te schakelen in het verkeer? Daarvoor is nog heel wat diplomatieke nudging nodig.

Christiaan Weijts schrijft op deze plek elke vrijdag een column
    • Christiaan Weijts