‘Mijn hart stopte, toen ik Kate Moss ontmoette’

Fotografie Voordat een Calvin Klein-campagne haar wereldberoemd maakte, werd Kate Moss twee jaar lang gefotografeerd door haar toenmalige vriend, fotograaf Mario Sorrenti. In het boek Kate zijn die foto’s nu voor het eerst te zien.

Foto Mario Sorrenti

Het is een van de beroemdste, invloedrijkste reclamecampagnes uit de jaren negentig. Een piepjonge, onopgemaakte Kate Moss, naakt en op haar buik liggend op een bank, topless staand voor een zwarte achtergrond, of met een afzakkend hemdje voor een witte muur.

Niet alleen verhipten de advertenties de Calvin Klein-geur Obsession, die in de jaren tachtig was gelanceerd, en luidden ze een heel nieuwe stijl van modefotografie in, ze waren ook de grote doorbraak van Moss en fotograaf Mario Sorrenti.

Het was bepaald niet de eerste keer dat Sorrenti Moss fotografeerde. De twee jaar voorafgaand aan de campagne had hij haar onafgebroken, obsessief zou je kunnen zeggen, met zijn camera gevolgd. Moss en hij waren een stel, en onafscheidelijk. Een aantal van de foto’s die hij in die tijd voorafgaand aan de campagne van haar maakte, is nu te zien in het boek Kate.

„Mijn vrouw begon tien jaar geleden mijn archief te ordenen en kwam de negatieven tegen”, zegt Sorrenti (46), die even in Rotterdam is voor de Nederlandse presentatie van het boek. „Ze zei: hier moet je iets mee doen.” Van de 58 foto’s die Sorrenti selecteerde had hij er indertijd maar een handjevol afgedrukt. „Het was geweldig ze groot te zien. Ik hoefde er bijna niets aan te doen.”

Niet alle reacties waren positief: Heroin chic was de term die al snel werd gebruikt voor Moss en de andere jonge, tengere, modellen

Sorrenti, die campagnes doet voor modehuizen als Loewe en Jil Sander en werkt voor onder meer Vogue, Harper’s Bazaar en I-D, werd geboren in Napels. Op zijn tiende verhuisde hij met zijn moeder, modefotograaf Francesca Sorrenti, en zijn jongere zus en broer naar New York.

Aanvankelijk was hij van plan net als zijn vader beeldend kunstenaar te worden. Maar toen hij de fotografie ontdekte, stopte hij na een half jaar met de kunstacademie.

’Totaal niet glamorous’

Sorrenti was 19 toen hij in Londen de twee jaar jongere Kate Moss ontmoette bij een fotoshoot. Ook hij was daar als model – een manier om geld te verdienen zolang zijn carrière als fotograaf nog niet van de grond was gekomen. „Het was een shoot voor iets dat totaal niet glamorous was”, zegt hij. „Iets met haarproducten, of tandpasta.” Zijn „hart stopte” toen hij naast Moss zat, maar: „zoals dat gaat als je jong bent en iemand leuk vindt, werd ik helemaal verlegen”. Toen hij haar een paar weken later op een feestje weer tegen het lijf liep, was het raak.

Foto Mario Sorrenti

Sorrenti fotografeerde Moss veel, maar niet zo veel en zo roekeloos als hij in dit tijdperk van digitale fotografie zou hebben gedaan – rolletjes waren een flinke uitgave voor hem. De foto’s – allemaal zwart-wit – zijn voor een flink gemaakt tijdens reizen die ze maakten als model. „Fotografen boekten ons graag samen.” Er zitten spontaan genomen foto’s bij, van Moss op een bed, aan te telefoon, in de metro, slapend – maar: „de meeste zijn meer in scène gezet dan ik eigenlijk wil dat mensen weten”.

Ook aan Moss is te zien dat fotografie begin jaren negentig „nog niet gewoon” (Sorrenti) was: haar gezicht heeft een naturel die je nog maar zelden tegenkomt; tegenwoordig heeft iedere prille tiener dankzij de selfies die ze maken al een ‘fotogezicht’. Ook het feit dat Moss nergens make-up en op de meeste foto’s geen of nauwelijks kleren draagt, draagt bij aan de pure, tijdloze uitstraling van de beelden.

Lees ook het interview met modeontwerper Ronald van der Kemp: ‘Kanye West belde of ik zijn vrouw wilde kleden’

In de tijd dat hij Moss fotografeerde, was Sorrenti nog helemaal niet van plan modefotograaf te worden. Zijn voorbeelden waren reportage- en portretfotografen als Robert Frank, Paul Strand en Edward Weston, alsook de kunst uit de Renaissance. „Alles weghalen tot je iets eerlijks hebt. Er was iets aan Kate dat mijn werk de intensiteit en emotie gaf die ik zocht.” Artdirector Fabien Baron zag de potentie voor de mode meteen, toen hij de contactafdrukken zag die Sorrenti in een boekje had geplakt, net als Barons opdrachtgever Calvin Klein, destijds nog zelf verantwoordelijk voor zijn modehuis. Sorrenti: „Ze vroegen of ik dit ook voor hun kon doen, en wat ik ervoor nodig had. Stuur ons op vakantie, zei ik. We zijn naar de Virgin Islands gegaan, met z’n tweeën, zonder stylist en visagist. Ik geloof dat de verkoop van Obsession met 600 procent is gestegen. Jongeren hadden de foto’s opgehangen aan de muren van hun studentenkamers.”

Heroin chic

Niet alle reacties waren positief. Niet alleen waren de foto’s mijlenver verwijderd van de glamourbeelden waarmee geuren tot dan toe werden aangeprezen, de jonge, dunne, onopgesmukte Moss had ook niets van de zwaar opgemaakte amazones die tot dan toe de toon aangaven. Heroin chic was de term die al snel werd gebruikt voor Moss en de andere jonge, tengere, sluikharige modellen die in haar voetspoor traden. Bij het Wikipedia-lemma over heroin chic staat een foto van Kate Moss, genomen voor een advertentiecampagne van Calvin Klein-ondergoed. „Het heeft haar erg gekwetst”, zegt Sorrenti. „Het was zo onterecht.” Hij weet waarover hij praat: zijn broer Davide, ook fotograaf, overleed in 1997 aan een combinatie van heroïne en de bloedziekte waaraan hij sinds zijn vroege jeugd leed.

Kijk ook de video ‘Obsessed’ die Mario Sorrenti maakte voor Calvin Klein.

Na de campagne voor Calvin Klein hebben Moss en Sorrenti nog vaak samengewerkt, maar het tien dagen durende reisje betekende wel het einde van hun liefdesrelatie. Moss zei in 2015 in een interview met onlineplatform SHOWstudio dat Sorrenti hun persoonlijke relatie misbruikte voor zijn fotografie, en haar te veel commandeerde. „Af een toe had ze er genoeg van gefotografeerd te worden”, erkent Sorrenti. Dat ze uit elkaar gingen, kwam volgens hem echter doordat hun beider succes het steeds moeilijker maakte elkaar te zien.

Moss is niet het enige model dat Sorrenti zo intensief heeft gefotografeerd. Toen hij een paar jaar later begon te experimenteren met kleurenfotografie, werkte hij lange tijd samen met een kunstenares. „Ik groeide daar creatief van, en zij ook. Maar zo’n model als Kate heb ik nooit meer ontmoet.”

Mario Sorrenti: Kate. Phaidon, 120 blz. € 89,95
    • Milou van Rossum