Heel Melbourne staat stil voor de grote finale van het footy

Australian football

In Melbourne, de bakermat van het Australian football, wordt komende zaterdag de Grand Final gespeeld, een van de belangrijkste evenementen die het land kent.

De Melbourne Cricket Ground , tijdens de Grand Final van 2017. Foto’s Flickerd/Wikimedia by CC en Getty Images

In een café nabij de Melbourne Cricket Ground (MCG) zit David Bloustein (45) met twee collega’s te vergaderen. Bloustein draagt een zwart-wit gestreept, mouwloos sportshirt over zijn overhemd. Een shirt van Collingwood Football Club, een Australian-footballteam dat zich zowaar wist te plaatsen voor de finale van de competitie – vorig seizoen eindigde de ploeg in de middenmoot. Zaterdag speelt lokale favoriet Collingwood de finale van de Australian Football League (AFL) op de MCG tegen de West Coast Eagles uit Perth.

Bloustein zegt het shirt al de hele week te dragen. Dat viel aan de ingedroogde ketchupvlek op zijn borst ook wel af te leiden. Bijgeloof wil hij het niet noemen. „Het brengt geluk”, zegt hij met nadruk. „Voor zaterdag liggen mijn gelukssokken en onderbroek klaar.”

Footy, zoals Australian football in de volksmond heet, behoort met cricket, rugby en paardenraces tot de populairste sporten van Australië. De Grand Final is met bijna drie miljoen kijkers de afgelopen jaren steevast het best bekeken tv-programma op de Australische televisie. De helft van de kijkers is afkomstig uit Melbourne, de bakermat van de sport. Footy is daar zó populair dat Daniel Andrews, de premier van de deelstaat Victoria, in 2015 de vrijdag vóór de finale uitriep tot officiële feestdag.

Elliptisch veld

Australian football is een combinatie van rugby en voetbal, hoewel overgooien is verboden en de buitenspelregel niet bestaat. Het wordt gespeeld op een elliptisch veld dat tweeënhalf keer groter is dan een voetbalveld. De bal lijkt op een rugbybal met afgeronde uiteinden, die door de spelers op drie verschillende manieren kan worden verplaatst: met een ‘handball’ (een onderhandse stomp), met een ‘kick’, waarbij de bal wordt getrapt, en lopend, waarbij iedere vijftien meter moet worden gestuiterd. Als de bal na een trap wordt gevangen door een teamgenoot wordt een vrije trap toegekend – een ‘mark’. De bal mag dan uit de handen in de richting van het doel worden geschoten.

Elk team telt achttien veldspelers en vier reserves, per wedstrijd mag negentig keer worden gewisseld. Er wordt gespeeld in vier kwarten van 20 minuten zuivere speeltijd. Aan beide zijden van het veld staan vier doelpalen. Als een speler de bal tussen de middelste twee palen schiet (een ‘goal’), levert dat zes punten op. Een bal tussen de buitenste en de middelste palen, een ‘behind’, levert één punt op. Tackles zijn toegestaan, maar het eerste lichaamscontact moet tussen de schouders en knieën zijn.

Voor elk van de achttien clubs in de AFL geldt een salarisplafond van 12,45 miljoen Australische dollar (bijna 7,7 miljoen euro). Die regel moet ervoor zorgen dat teams aan elkaar gewaagd blijven. Sinds de invoering van het salarisplafond in 1987 hebben zeventien van de achttien clubs in een halve finale gespeeld, zestien in de finale en waren er dertien verschillende winnaars van de AFL ‘premiership cup’.

„Melbourne ademt Australian football in de week van de finale”, vertelt Nick Vlastuin – zijn grootouders zijn van Nederlandse komaf. Vorig jaar won Vlastuin (24) met zijn Richmond Football Club de Grand Final. „Ik denk dat nergens ter wereld een sport zó kan leven als hier. Bijna iedere buitenwijk en voorstad heeft zijn eigen club en dat zorgt voor de nodige rivaliteit. Je leert van kinds af aan om achter je team te blijven staan, wat er ook gebeurt.” De AFL speelt hierop in door kinderen tot en met 14 jaar tijdens de competitie op zondag gratis kaartjes te geven.

Drie dagen voor de verkoop van de finalekaarten begint, zetten supporters tentjes op bij ticketbalies, in de hoop een toegangsbewijs te kunnen bemachtigen. De MCG biedt plaats aan honderdduizend toeschouwers – vergelijkbaar met bijna twee volle Johan Cruijff Arena’s.

Maar voor deze finale zijn per club slechts zeventienduizend kaarten beschikbaar – het merendeel is gereserveerd voor sponsors. „De finale is te zakelijk geworden”, zegt Bloustein in het café. Zijn collega’s knikken instemmend.

Kaarten voor sponsoren

Een alternatieve route om bij de finale aanwezig te kunnen zijn, is het lidmaatschap van de Melbourne Cricket Club (MCC), een van de grootste sportclubs ter wereld met ruim honderdduizend leden. Dertienduizend van hen krijgen voorrang bij de kaartverkoop en zitten in een afgezonderd deel van het stadion. Elk jaar worden in juni nieuwe lidmaatschappen uitgegeven. Momenteel staan meer dan 225.000 mensen op de wachtlijst; het kan tot wel 27 jaar duren voordat je een lidmaatschap krijgt toegewezen.

„De Grand Final spelen was voor mij een jongensdroom”, zegt Vlastuin. De dagen voor de finale bracht hij door met zijn team. „We deelden zoveel emoties en de spanningsopbouw is met niets anders te vergelijken.”

Parade naar het stadion

De AFL Grand Final Parade, een optocht waarbij finalisten zich door de stad richting de Melbourne Cricket Ground begeven, is voor Vlastuin de memorabelste herinnering, vanwege de overweldigende menigte. De parade wordt jaarlijks op de vrijdag voor de wedstrijd gehouden en trekt zo’n honderdduizend bezoekers. „Dat is wat deze sport zo bijzonder maakt. Iedereen is ermee bezig, de stad staat stil.”

Vlastuin verloor vorige week met Richmond in de halve finale van Collingwood. „We hadden een offday. Ik ben nog steeds erg teleurgesteld.” Of zijn Nederlandse familie het verlies heeft meegekregen, weet hij niet. „Die weten nauwelijks wat footy is.” Dit finaleweekend gaat de Australian-footballspeler met vrienden van de middelbare school barbecuen. Of hij de Grand Final gaat kijken, moet hij nog zien. „Misschien als ik een paar biertjes gedronken heb, anders doet het te veel pijn.”

Voorafgaand aan de ‘bounce’, het begin van de wedstrijd, treden zesvoudig Grammy Award-winnaars The Black Eyed Peas en de Australische zanger Jimmy Barnes op. Na afloop wordt de Melbourne Cricket Ground omgebouwd tot muzikale arena, waar Barnes opnieuw het podium beklimt. Of David Bloustein dan nog in het stadion is, hangt af van de uitslag. „Als Collingwood verliest, is het leven even niets meer waard. Maar maak je geen zorgen, ze zullen winnen.”

    • Pepijn Keppel