VN-raad tegen voorzitter Trump: doe het niet alleen

Zitting Veiligheidsraad

Woensdag zat Trump een zitting voor van de VN-Veiligheidsraad. Terwijl de andere aanwezige wereldleiders multilaterale samenwerking bepleitten, haalde hij uit naar China maar spaarde hij Rusland.

De Amerikaanse president Donald Trump, berucht om zijn wispelturigheid, hield zich woensdag aan zijn tekst als voorzitter van de VN-Veiligheidsraad. Foto Craig Ruttle/AP

De zitting van de VN-Veiligheidsraad woensdag onder leiding van president Trump als roulerend voorzitter en in aanwezigheid van premier Rutte leverde een doorkijkje op in de machtsverhoudingen in de wereld op dit moment.

De VS liggen op ramkoers met Iran, vechten een snel escalerend handelsconflict uit met China en hebben een president die moeite heeft Rusland te bekritiseren, ook al is daar reden voor. Kleinere landen, waaronder Nederland, maken zich in het Trump-tijdperk zorgen over de teloorgang van de internationale orde.

Veel leiders grepen de vergadering over non-proliferatie van massavernietigingswapens aan om aan te tonen hoe waardevol internationale samenwerking is. „Multilaterale instituties spelen een belangrijke rol” bij non-proliferatie, zei premier Mark Rutte, die aanwezig was omdat Nederland tijdelijk lid is van de raad. „Het Koninkrijk der Nederlanden is altijd een voorvechter geweest, en zal ook altijd een voorvechter blijven, van de op regels gebaseerde internationale orde en multilaterale samenwerking – zeker als het gaat om veiligheidskwesties en andere zaken die ons gezamenlijk aangaan.”

Trump houdt zich aan tekst

Trump, berucht om zijn wispelturigheid en improvisatietalent, hield zich als voorzitter van de Veiligheidsraad, het belangrijkste orgaan van de VN, aan zijn tekst én aan de VN-vormvoorschriften. Hij kan het dus wel, in het gelid lopen. Al was hij weer fashionably late. Dinsdag liet hij de Algemene Vergadering al wachten.

Lees meer over Trumps toespraak bij de VN dinsdag: Trump keert in klassieke speech wereld de rug toe

Trump wekte de indruk te luisteren naar andere leiders. Hij zat bijna de hele vergadering uit en viel niet uit zijn rol toen Evo Morales, de president van Bolivia, zijn „broeders en zusters” vertelde hoe de VS al decennia hun macht in de wereld misbruiken en de mensenrechten schenden. De VS „geven helemaal niets om mensenrechten en rechtvaardigheid”, de VS zouden het gebruik van folter stimuleren en ze scheiden migrantenkinderen van hun ouders om ze vervolgens in „kooien”, te stoppen, zei Morales.

Ook al was de vergadering – in essentie het voordragen van toespraken – gewijd aan massavernietigingswapens, Trump ging toch de confrontatie aan met China. Hij beschuldigde China ervan te rommelen in de tussentijdse Congresverkiezingen als vergelding voor de maatregelen waarmee Trump China heeft gestraft voor unfaire handelspraktijken. „Ze willen niet dat ik of wij winnen, want ik ben de eerste president ooit die China op het gebied van handel uitdaagt.”

De Chinese minister van Buitenlandse Zaken had zijn antwoord klaar. „We mengen ons niet in de binnenlandse aangelegenheden van andere landen”, zei Wang Yi. „We accepteren geen ongefundeerde beschuldigingen tegen China.”

Trump liet twee kansen om Rusland te bekritiseren passeren. Terwijl hij wel sprak over Chinese inmenging, kwam de Russische inmenging in de presidentsverkiezingen niet aan bod. Hij kapittelde „landen” die zich niet houden aan de sancties tegen Noord-Korea, maar noemde Rusland niet, terwijl de VS dat vorige week wel deden.

Pleidooien voor Iran-akkoord

Het liefste had Trump de hele vergadering aan Iran besteed, maar hij moest zich beperken tot een forse uithaal naar het land dat zijn inziens een gevaar voor de regio is. Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Rusland en Nederland braken nogmaals een lans voor het nucleaire akkoord dat de internationale gemeenschap sloot met Iran en dat Trump om zeep probeert te helpen. Je kunt de uitdagingen waar Iran ons voor stelt niet alleen beantwoorden met „sancties en containment”, zei Macron.

    • Michel Kerres