Recensie

Turkse protestzangeres Selda Bagcan brengt TivoliVredenburg tot cirkeldans

Pop Al vijftig jaar is Selda Bagcan de belangrijkste protestzangeres van Turkije. Haar optreden op het Literature Festival Utrecht was indrukwekkend.

Maar hoe activistisch de teksten van Selda Bagcan ook zijn, zwaarmoedig wordt het concert nooit. Foto Michael Kooren

De vorige keer dat Selda Bagcan in Utrecht speelde, vier jaar geleden, was zo memorabel dat het optreden op album werd uitgebracht. Toen was ze hoofdgast bij festival Le Guess Who?. Ditmaal vroeg het International Literature Festival Utrecht haar om terug te keren. Legendarisch werd het niet, maar indrukwekkend was het wel.

Al vijftig jaar, sinds het sociale protest van 1968 ook Turkije bereikte, is Selda de belangrijkste protestzangeres van het land. Ze wordt wel de Bob Dylan van Turkije genoemd, al is haar stem een stuk verfijnder. Dat wordt al meteen duidelijk wanneer ze vroeg in de set één van haar politieke hits Yaz Gazetici Yaz zingt, dwingend en smartelijk tegelijk. ‘Schrijf, journalist, schrijf’, betekent de titel. Het nummer komt van haar debuutplaat uit 1976, maar toen ze vier jaar geleden het concert in Utrecht ermee opende had het een nieuwe lading gekregen die ook nu door de grote zaal van TivoliVredenburg zindert. In Turkije is de vrije pers zo goed als verdwenen. In het liedje verwijst ze naar de protesten in het Gezi Park van 2013.

Het publiek is dan al goed opgewarmd door haar Israëlische band Boom Pam die aanstekelijke psychedelische Turkse surfrock speelt. Het past uitstekend bij de Selda’s muziek die geworteld is in Turkse traditionals met psychrock-invloed.

Haar muziek deed haar meermaals in de gevangenis belanden, ze raakte haar paspoort kwijt en kreeg het met elke nieuwe machthebber aan de stok. Maar hoe activistisch de teksten ook zijn, zwaarmoedig wordt het concert nooit. Op het podium is Selda een gezellige kwebbeltante. Een paar keer tikt de drummer toch alvast maar af voor het volgende nummer terwijl de zangeres nog in gesprek is met fans vooraan het podium.

Vrijwel alle teksten worden massaal meegezongen door het publiek dat voor het grootste deel uit Turkse Nederlanders bestaat. Als een dirigent zweept Selda haar toehoorders op. Wanneer ze een aantal nummer alleen met de saz-speler uitvoert, waaronder het tranentrekkende Öyle Bir Yerdeyim Ki, laat ze zelfs vrijwel alle zang met plezier over aan het publiek. Tegen het einde komt ze onder luid gejoel terug voor een toegift van een aantal liederen met Turkse surfgitaren. In de grote zaal van TivoliVredenburg ontstaat een uitbundige Turkse cirkeldans.

    • Leendert van der Valk