DNB: meer banken letten onvoldoende op witwassen

Toezicht

ING is niet de enige met slecht zicht op illegale praktijken. Toezichthouder DNB ziet overtredingen bij meer Nederlandse banken.

Minister Hoekstra, Financiën. Foto Remko de Waal/ANP

Niet alleen ING, ook andere banken letten te weinig op hun mogelijke betrokkenheid bij witwaspraktijken. En voorlopig heeft ING, na de recente schikking met het Openbaar Ministerie (OM), de zaak nog niet op orde. Dit schrijft De Nederlandsche Bank (DNB) in antwoord op vragen van minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) naar aanleiding van het witwasschandaal rond ING.

Justitie trof begin deze maand een schikking met de bank van 775 miljoen euro vanwege „ernstige nalatigheid”. Volgens justitie konden rekeninghouders ongestoord ING-rekeningen gebruiken voor „criminele activiteiten”. Daarop verzocht Hoekstra DNB om nadere informatie over de toezichtsrol van de centrale bank zelf, over ING en over de rest van de bankensector.

In de brief van dinsdag, ondertekend door DNB-directeuren toezicht Else Bos en Frank Elderson, schrijft de toezichthouder dat „verschillende financiële instellingen hun verantwoordelijkheid nog onvoldoende adequaat oppakken”. Meerdere instellingen doen volgens DNB te weinig klantenonderzoek en letten onvoldoende op verdachte transacties. Volgens de DNB-directeuren heeft anti-witwasbeleid nog geen prioriteit bij de leiding van banken.

Boetes

De toezichthouder heeft bij „meerdere banken” overtredingen geconstateerd van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft), zo staat in de brief. Sinds 2014 trof DNB maatregelen tegen zeventien instellingen. In negen gevallen ging het om boetes.

Intussen zegt de toezichthouder aan het Amsterdamse Frederiksplein nauwlettend in de gaten te houden of ING na de schikking met justitie zijn leven daadwerkelijk betert. ING heeft dit vastgelegd in een ‘herstel- en verbetertraject’. Dat belooft verbetering van risicoanalyses en scherpere toetsing van klanten en transacties. DNB heeft dit plan als „adequaat” beoordeeld, maar verwacht wel een „langdurig en intensief proces”.

In de brief schrijft DNB dat het zelf goed heeft geopereerd in de ING-zaak. Al voordat het OM signalen opving over misstanden bij de bank, had DNB onvolkomenheden bij ING geconstateerd. Dat bevestigt het feitenrelaas van het OM. Harald Benink, hoogleraar bankwezen en financiering aan Tilburg University, stelde eerder deze maand in NRC dat DNB met deze kennis zelf al harder had moeten ingrijpen. De toezichthouder had volgens Benink toen al een verbeterplan van ING moeten eisen en had zo nodig bestuurders moeten hertoetsen.

Hoekstra heeft DNB ook gevraagd of de centrale bank zelf wel voldoende is toegerust voor de strijd tegen witwassen. „Beschikt de toezichthouder over voldoende capaciteit?” Bos en Elderson antwoorden dat het nu nog lukt om mensen te werven met expertise. Mogelijk zal ind e toekomst „meer capaciteit” nodig zijn. De brief verwijst naar de „omvang” van de witwasproblemen in Nederland, onder meer gerelateerd aan de (drugs-)criminaliteit.

Europees toezicht

Behalve bij ING kwamen in Europa recentelijk grote witwasschandalen aan het licht bij Danske Bank (Denemarken) en ABLV (Letland). De schandalen voeden de discussie over betere coördinatie van de strijd tegen witwassen op Europees niveau. Weliswaar is het bankentoezicht in de eurozone recentelijk gecentraliseerd door het onder te brengen bij de Europese Centrale Bank (ECB), maar witwassen valt hier nog grotendeels buiten.

Onlangs stelde de Europese Commissie voor de Europese Bankenautoriteit te laten controleren of nationale toezichthouders goed hun werk doen. DNB zegt dit voorstel te verwelkomen. Ook de ECB, waarvan DNB deel uitmaakt, pleit al langer voor een hardere aanpak van financiële criminaliteit op EU-niveau.