Opinie

    • Arjen Fortuin

De honger van ouderen

Zap Een alarmerende aflevering van het programma ‘De Monitor’ onderzocht een verscholen probleem: de ondervoeding van ouderen in de thuiszorg.

De 92-jarige Dick Hulsinga krijgt stamppot van Teun van de Keuken (KRO-NCRV)

Meestal hebben de eters de overhand op tv, maar dinsdagavond kwamen er plotseling niet-eters in beeld. Ze waren heel verschillend. In het BNNVARA-programma Je zal het maar zijn was een dertiger te zien die niet meer eet en zich daar wel bij voelt. Hij haalt zijn energie uit de lucht. Prana, noemt hij dat.

Zo meer over prana, maar de lifestylehongeraar stond in de schaduw van een alarmerende aflevering van het weer voortreffelijke De Monitor. Daarin werd een verscholen probleem uit de doeken gedaan: de honger van de ouderen.

Aan het begin van de uitzending gaat een zus op bezoek bij haar dementerende broer. „Heb je vanmorgen wat gegeten?” vraagt ze hem – maar je kunt het antwoord al raden. „Wel wat”, zegt de man onzeker. Hij is het allang weer vergeten. Per twee maanden levert hij een broekmaat in.

Lees ook: Wat je kunt doen om dementie te voorkomen

Hoe krijgen we vader weer aan het eten? Bij veel ouderen met alzheimer heeft de thuiszorg tijd om een maaltijd op te warmen, maar niet om erbij te blijven. Kijken of iemand wel eet valt niet onder de medische zorg die de verzekering dekt.

Het merkwaardigst is het verhaal van de niet aan alzheimer lijdende 92-jarige Dick Hulsinga (ooit bokser) die na de dood van zijn echtgenote steeds verder vermagerde. Hij had geen eetlust, miste zijn vrouw en was ongelukkig. Vijfmaal per dag kwam er zorg over de vloer, maar op zijn eten werd niet gelet. Toen er van zijn 120 kilo nog maar de helft over was, bleek hij zo verzwakt dat hij voor de laatste etappe naar een hospice werd gestuurd.

Maar doodgaan deed hij niet. De reden was eenvoudig: hij kreeg er driemaal daags vers eten. Nu is hij weer thuis en vraagt hij om extra jus op de boerenkool die presentator Teun van de Keuken voor hem heeft meegebracht en opgewarmd. „Goed zo, anders moet u weer terug naar de hospice.”

Volgens De Monitor is tussen de dertig en veertig procent van de ouderen met thuiszorg ondervoed. Er zijn verpleegkundigen die stiekem bij het eten blijven wachten, of die ‘creatief boekhouden’ om de toorn van hun minuten tellende werkgevers te ontlopen. Anderen stellen dat het wel degelijk onder medische zorg valt en krijgen gelijk van hun bazen. De wet is onduidelijk: er heerst willekeur – en honger.

Leven van de ‘prana’ in de lucht

De 37-jarige Floris in Je zal het maar zijn heeft nooit meer honger, dankzij meditatie, training en een Deense handoplegger. Drinken doet hij nog wel, maar verder leeft hij van de prana in de lucht: soms neemt hij wat snoep, ijs, chocola, of een handje nootjes. Af en toe gaat hij met vrienden uit eten. „Je bent wel een beetje mager”, zegt presentatrice Geraldine Kemper. Ze brengt de Nederlandse vrouw ter sprake die vorig jaar vastend is overleden. Floris oppert dat haar overtuiging dat ze zonder eten kon misschien onvoldoende doorleefd was. Ik verslikte me even in mijn prana.

Kemper (net als Chantal Janzen en Eva Jinek genomineerd voor een Televizier Ster als beste presentatrice van Nederland) laat buitenbeentjes in haar programma prettig onsentimenteel hun verhaal vertellen, maar bij deze Floris ontstond geen duidelijkheid over wat hij nu precies at. Bewijst zijn bestaan dat je werkelijk kunt overleven op de geestelijke energie uit de lucht, of vult hij zijn prana stiekem aan met paranoten en andere tussendoortjes?

De journalistieke gewoonte om door te vragen tot de feiten en cijfers boven water zijn, ontbreekt bij Kemper. Dat zal de makers van De Monitor niet snel overkomen. Dan moeten ze wel genoeg mensen overhouden. Want wat is een van de redacties die direct wordt getroffen door het ontslag van 24 journalisten bij KRO-NCRV? Juist: De Monitor.

    • Arjen Fortuin