Opinie

    • Joyce Roodnat

De blauwe ogen van Franz Ferdinand

Joyce Roodnat

Kleur! Dat miste Joyce Roodnat op Unseen Amsterdam. Nu waren de meeste foto’s op de beurs in kleur, maar daar keek je overheen, want oh, wat was het allemaal beschaafd.

Warda/Hyatte (The Anarchist Citizenship). Foto Nadine Stijns i.s.m. Amal Alhaag

Te veel is te veel, ook als het om kunst gaat. Ik scharrel over Unseen Amsterdam, de beurs waar „de meest baanbrekende ontwikkelingen in de fotografie” getoond worden en ik verlies de moed. Ben ik nu al moe? Kan ik deze hoeveelheid foto’s niet aan? Nou nee, want ik ben niet te murw om die video van Erwin Olaf op te merken: bewegende driekwart-portretten van Japanse vrouwen, larmoyant, theatraal, prachtig mooi. En aangenaam anders dan het gros op Unseen: speels is uit, ernst is in. En dat betekent doodtij.

Een opluchting is het werk van Scarlett Hooft Graafland: een naakte, azuurblauw beschilderde, zwangere vrouw echoot met haar bolle buik onze blauwe planeet. En daar is Galerie Liefhertje uit Den Haag met de stralende foto’s van Nadine Stijns en Amal Alhaag. Gemaakt in Somaliland, samen met de jonge, zelfbewuste bevolking. Ginnegappend nemen meiden modellen-poses aan. Er fladderen lappen en een benzinestation lijkt wel van Playmobil. Ik weet nu wat ik steeds heb gemist. Kleur! Unverfroren, hondsbrutale kleur. Nu zijn de meeste foto’s op Unseen in kleur. Maar daar keek ik overheen, want oh, wat is het allemaal beschaafd.

Kleuren zien spreekt niet vanzelf. Niet voor niets wordt het gedicht ‘De ontdekking’ van K. Schippers zo vaak opgerakeld:

Als je goed om

je heen kijkt

zie je dat alles

gekleurd is

Dat gedicht is van 1976. In 1976 gold de zwartwitfotografie nog als de juiste fotografie. Kleur was voor kiekjes. Daarom is het verleden zwartwit. Maar ook in het verleden was alles gekleurd, inclusief, al snel, foto’s. Echt waar. Het is te zien in het Allard Pierson Museum in Amsterdam op de expositie : De wereld in kleur. Ga er naartoe en je ervaart hartstochtelijke kleurenfotografie van 1908 tot 1918.

Het kan ook achteraf: De tijd in kleur heet het boek waarvoor historicus Dan Jones en kleurkunstenares Marina Amaral beroemde foto’s uit de recente wereldgeschiedenis gekleurd heeft. Ik heb mijn reserves sinds de ingekleurde films van Laurel & Hardy, daar dreven de kleuren het leven juist uit. In dit boek lijkt Mata Hari net een etalagepop. Maar Marie Curie komt door de zachte tinten tot leven in haar schemerige laboratorium. En de waterige blauwe ogen van aartshertog Franz Ferdinand maken hem menselijker dan ik voor mogelijk hield.

Het gaat niet om mooi of lelijk, het gaat om betekenis. Grijstinten kunnen geweldig zijn als steno voor de inhoud van een foto. Maar ook grijs is een kleur.

    • Joyce Roodnat