Musical in de Efteling is meer dan een showtje

Musical Het Efteling Theater bestaat al meer dan vijftien jaar. De producties groeiden van parkshowtje uit tot serieuze theaterproducties, maar veel bezoekers weten dat niet. „Bij een theaterstuk kan je mensen anderhalf uur meenemen.”

Scène uit Caro, het nieuwe theaterstuk in het Efteling Theater geregisseerd door Stanley Burleson. Foto de Efteling

‘Pas op of ik tover jullie allemaal stil”, zegt de man met het hoofd van de grote boze wolf in zijn hand. Sommige kinderen op de houten bankjes lachen uitdagend, de meesten houden snel hun mond. Hun ademhaling zakt zichtbaar. De wolf slaat met zijn toverstaf en verdwijnt.

In het Sprookjesbos van de Efteling ligt een klein openluchttheater omringd door grote coniferenhagen. Elke zomer staan de pleinen van de Efteling vol met parkshows. Iets verderop, aan de rand van het pretpark, voeren ridders de show Raveleijn op. Efteling-figuren als Jokie en Jet dansen de kinderen voor het Carnaval Festival bijna duizelig. De showtjes duren een kwartier tot een half uur, zijn grappig of spannend maar zijn vaak gebaseerd op dunne verhaaltjes. „Om mensen na wat spannende attracties, zittend te vermaken”, legt Olaf Vugts uit, creatief directeur van de Efteling.

Maar in het Efteling Theater, een sprookjeskasteel vlak achter de bekende puntige ingang van het park, is er plek voor het professionelere werk. Het theater staat er sinds 2002 en past precies in de romantische middeleeuwse stijl van Anton Pieck, de grondlegger van de Efteling.

De afgelopen zestien jaar stonden er vijftien shows, waaronder Doornroosje, De Kleine Zeemeermin, Kruimeltje en Pinokkio. Eerst werden de musicals mede geproduceerd door Studio 100, Joop van den Ende en V&V Entertainment. In 2012 werd Efteling Theaterproducties opgericht en vanaf dat jaar produceerde de Efteling alle shows, legt Vugts uit.

De voorstellingen zijn de term ‘parkshow’ ontstegen. Het theater is ook geen attractie van het park, je moet er apart een kaartje voor kopen. Professionele acteurs als Marcel Visscher, die een Musical Award won voor Beste mannelijke bijrol in Hairspray, doen mee. Vaak zijn de spelers nog niet heel bekend bij het grote publiek, maar hebben ze in de musicalwereld wel hun sporen verdiend.

Per jaar bezoeken ongeveer 100.000 mensen een productie in het Efteling Theater, ongeveer twee procent van alle parkgasten. Maar veel bezoekers, vooral van boven de rivieren, kennen het theater niet, blijkt op een donderdagavond eind augustus. Voor Noord-Nederland is het nog vakantie en veel families slenteren door het park. Bezoeker Emmy van Krimpen zit tegenover souvenirwinkel ‘In den Ouden Marskramer’ op een bankje. Haar zoon van twaalf likt aan een blauwe lolly. „Een Efteling Theater? Wat leuk! Moet ik daar voor betalen? O, waar dan? Ik zie dat nergens staan in het park.”

In het midden van het Sprookjesbos hangt Mila met haar hoofd in de put van Vrouw Holle. Vader Peter van Tongeren zit naast haar. „Een theater? Bedoel je Raveleijn?” Als hij hoort dat Raveleijn een parkshow is en dat er een echt Efteling Theater staat, schudt hij zijn hoofd. „Nee, ik wist dat niet.” Zijn dochter springt op zijn rug. Hij wijst met zijn hoofd naar achteren. „Maar zij willen alleen maar in de snelle achtbanen.”

Scène uit ‘Caro’.
Foto De Efteling
Scène uit ‘Caro’.
Foto De Efteling
Scènes uit ‘Caro’.
Foto’s de Efteling

Onbekend

Zelfs in de musicalwereld zijn de producties van de Efteling nog onbekend, legt Stanley Burleson uit, regisseur van het nieuwe theaterstuk Caro. „Ik had tot drie jaar geleden nog nooit een productie gezien. Totdat mijn partner in De gelaarsde Kat ging spelen. Ik was totaal verrast. Het verhaal zat stevig in elkaar, de acteurs speelden goed en het decor was prachtig.” Voor veel musicalacteurs is het niveau van de Efteling onbekend, legt hij uit. „In de musicalwereld is het een beetje: als je niet ooit aan een Eftelingproductie hebt meegedaan, kijk je er op neer. Je wilt als gerespecteerd acteur in het Beatrix Theater en het Circustheater spelen. Maar de mensen die hier werken, lopen er helemaal mee weg.”

Hoofdrolspeler van Caro, Marcel Visscher is de partner van Burleson. „De Efteling is misschien voor mensen hun gevoel vooral snel vermaak.” Hij zwaait met zijn handen, zet een grote glimlach op en beweegt als een poppenspeler die aan touwtjes zit. „Maar het heeft veel meer diepgang, het is niet zomaar een showtje, de stukken zitten slim in elkaar.” Michel Wester, hoofdredacteur van Musicalweb was ook ‘heel erg verrast’. „Wat mij opviel was dat alles echt tot in de puntjes was verzorgd. Ik had dat echt niet gedacht.”

De producties doen nooit mee aan de Musical Awards, of de Musical Sing-a-Long op de Uitmarkt. Dat is geen eigen keuze, zegt Vugts. „De organisaties vinden dat wij een kindermusical zijn en kindermusicals mogen niet meedoen. Wij vinden dat niet, we zijn echt een familiemusical.”

Jessica Boelen uit Hoogeveen begrijpt dat niet. Ze staat op haar zoontjes te wachten die zich net in een karretje van de achtbaan de Baron loodrecht naar beneden hebben laten storten. Vorig jaar zag ze met hen De gelaarsde Kat in Hoogeveen. De Efteling Producties gaan sinds 2012 namelijk ook op toer door Nederland en België. „Ze vonden het heel leuk. En ik ook.” Ze klinkt verrast. „Ik ben een musicalliefhebber en had gedacht dat het een echte kindermusical zou worden. Dat was het niet. Ik heb erg genoten.” Ze kijkt naar een moeder die de uitgang uitloopt. Haar kinderen vliegen naar haar toe en slaan een arm om haar middel. „Ik heb het overleefd”, roept haar dochter. Haar stem slaat licht over. Jessica Boelen lacht. „Ik hou meer van musicals.”

Terug in de tijd

Olaf Vugts bedacht Caro met zijn team anderhalf jaar geleden. Hij begon bij het park als attractiemedewerker. Als 13-jarig jongetje bediende hij de Anton Pieck-carrousel. Inmiddels is hij creatief directeur van De Efteling. Een musical in een attractiepark klinkt voor sommigen wat raar, voor Vugts niet. Hij deed de masteropleiding Imagineering en leerde daar het belang van verhalen vertellen.

„Het maken van een musical is in de basis niet anders dan het maken van een attractie. We zeggen hier: geen staal zonder verhaal. We zetten geen attractie neer, zonder dat we daar een mythe, sprookje, legende of sage aan hebben gekoppeld. Daarnaast, met het park proberen we op allerlei manieren de zintuigen te prikkelen en emoties op te roepen. Zo maak je herinneringen. Je hebt bezoekers die niet in een achtbaan durven en toch gaan. Of een jongen die al de hele winter groente eet omdat zijn vader zegt dat hij dan langer is dan 1,20 meter, en in de Python mag. Zo’n anderhalve minuut vergeten ze dan nooit meer. Maar bij een theaterstuk kan je mensen anderhalf uur meenemen. Je kan hun emoties bespelen. Het is het toppunt van verwondering. Daarom wilden wij een theater maken.”

Caro gaat over een man die zijn fotoboek terugvindt en zo teruggaat in de tijd. In het stuk komen veel Efteling-attracties voorbij, bijvoorbeeld een scène met de muzikale paddenstoelen uit het sprookjesbos, waar de hoofdrolspelers als vader en moeder een foto maken van hun opgroeide kind. Scènes die iets verderop in het park exact zo afspelen. Een meisje leunt met haar ellebogen als een volleerd model op een paddenstoel zoals waarschijnlijk half Nederland ooit heeft gedaan. Moeder blijft maar klikken. Onder de billen van het kind klinkt het bekende Bachs Minuet in G majeur, gespeeld door een klavecimbel. De aanstekelijke tonen gaan de rest van de week waarschijnlijk niet meer uit hun hoofd.

Veel oorwurmen van de Efteling zitten ook in het stuk, als herinnering van de hoofdpersoon aan de tijd dat hij de Efteling bezocht. De rest van de show bevat veel andere instrumentale muziek van Efteling-componist René Merkelbach. Dat brengt het stuk tot leven en geeft karakters een persoonlijkheid.

Lees ook hoe de Efteling omwonenden dubbele gevoelens bezorgt: Het dorp is trots op de Efteling, maar er klinkt nu toch protest

Caro is namelijk voor het eerst in de Efteling Theater-geschiedenis geen echte musical, maar een soort pantomime waar amper in wordt gesproken. De scènes zijn potloodschetsen van het verleden en worden gekleurd door de acrobatiek en choreografie van de dansers. Een tiental mannen en vrouwen draait om hoepels, vlecht zichzelf om touwen en zwiert over het podium met Venetiaanse maskers op. De enkele liedjes die klinken in het stuk zijn klassiekers uit de popmuziek. ‘99 Luftballons’, ‘All you need is love’ en ‘Non non rien n’a changé’ komen voorbij.

De reden? Steeds meer bewoners van omringende landen weten het park te vinden. „Veel van hen zitten drie dagen in de vakantiehuisjes van Bosrijk. Ze gaan twee dagen naar het park en willen op die derde dag ook nog wat.”

De Efteling wil meer bezoekers trekken. De plannen zijn om Caro tot 2020 op de planken te laten staan en het stuk, voor het eerst in de Efteling Theater-geschiedenis en afwijkend van wat normaal is in de theaterwereld, volgend jaar zomer door te laten spelen. Juist op die momenten komen de buitenlandse gasten voor een paar dagen naar het park en kan het aantal bezoekers voor het theater groeien.

Caro speelt tot zeker eind 2019 in het Efteling Theater, Kaatsheuvel. Inl: efteling.com
    • Anouk Kragtwijk