Kabinet meldde geregeld ‘onvermijdelijke risico’s’

Tweede Kamer Wat wist de Tweede Kamer van de steun aan Syrische rebellengroepen?

De feiten boven tafel krijgen – daar gaat het om donderdag tijdens een speciale hoorzitting over Syrië in de Tweede Kamer. Aanleiding zijn onthullingen van Trouw en Nieuwsuur dat Nederland mogelijk jihadisten materieel steunde in Syrië, met voertuigen en uniformen die eigenlijk naar gematigde rebellen moesten. Deze week is een hoorzitting in de Tweede Kamer. Volgende week is er een debat met minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD).

De Kamer sprak geregeld over het NLA-programma, een relatief klein onderdeel van de Nederlandse inspanningen in Syrië. Uit Kamerstukken blijkt ook dat Kamerleden vertrouwelijk zijn bijgepraat.

Begin 2015 besloot het kabinet van VVD en PvdA niet-dodelijke hulp te leveren aan Syrische rebellen „om te voorkomen dat gematigde strijders of hun achterban zich bij gebrek aan middelen en alternatieven aansluiten bij ISIS, Jabhat al-Nusra of andere extremistische groeperingen”. De steun moest de oppositie sterker maken aan de onderhandelingstafel met de Syrische president Assad. De regering koos „voor voedselpakketten, medische kits, kleding, dekens en communicatieapparatuur”, zei ze in april 2015.

Er volgden ook meteen waarschuwingen, die terugkwamen in latere Kamerbrieven. „Het leveren van steun […] brengt onvermijdelijk risico’s met zich mee.” Het kabinet vreesde „dat deze steun in ongewenste handen valt”. „Dit risico wordt gemitigeerd door alleen zorgvuldig doorgelichte groepen in aanmerking te laten komen voor steun.” Nederland zou groepen zelf daarom extra goed screenen, bovenop een screening door „partners” (lees: de Amerikanen en de Britten).

Vooral ChristenUnie en CDA waren kritisch over de steun aan de onder het Vrije Syrische Leger (FSA) vallende rebellen. Zij hadden een voorkeur voor de door Koerden gedomineerde Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF), omdat die beter met christenen zou omspringen. In april 2016 zei toenmalig minister Ploumen (Ontwikkelingssamenwerking, PvdA) dat de situatie „buitengewoon complex” is. „Achterover leunen levert echter zelden iets op.” Een motie van de ChristenUnie om de steun aan het Vrije Syrische Leger stop te zetten, kreeg geen meerderheid.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie Haagse Zaken: Waarom Nederlandse oorlogsmissies nooit gaan zoals verwacht
U kunt zich ook abonneren via iTunes, Stitcher, Spotify of RSS.
    • Stéphane Alonso