EU wil bedrijven helpen bij omzeilen Iran-sancties VS

Financiële constructie President Trump straft per november bedrijven die zaken doen met Iran. EU-buitenlandcoördinator Federica Mogherini werkt aan een uitweg.

Het gebouw van het Internationaal Atoomenergieagentschap IAEA in Wenen. Het agentschap constateerde deze zomer dat Iran zich had gehouden aan de afspraken uit het nucleaire akkoord uit 2015. In mei trokken de VS zich terug daar uit terug. Foto Leonhard Foeger/Reuters

De Europese Unie wil een financieel vehikel optuigen om bedrijven de kans te geven zaken te blijven doen met Iran, ondanks de Amerikaanse sancties tegen dat land. Dit heeft EU-buitenlandcoördinator Federica Mogherini maandagavond aangekondigd in New York, waar deze week de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties plaatsvindt.

Mogherini sprak na overleg met de landen die de afspraken over beperking van het Iraanse atoomprogramma in stand willen houden. Dit zijn de EU-leden Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, plus China en Rusland. In mei trokken de VS zich terug uit dit nucleaire akkoord. De Amerikaanse president Donald Trump kondigde toen aan de economische sancties tegen Iran opnieuw in te voeren. Die sancties kunnen elk bedrijf treffen dat zaken doet met Iran, ook niet-Amerikaanse. Als een transactie met Iran in Amerikaanse dollars plaatsvindt, is dat al voldoende voor de Amerikaanse justitie om miljardenboetes op te leggen.

Lees ook: Zonder VS is er geen Iran-deal

De constructie die de EU wil optuigen, moet bedrijven in staat stellen de Amerikaanse sancties, die vanaf november ingaan, te omzeilen. Franse bronnen laten weten aan het Franse persbureau AFP dat het vehikel als volgt zou werken. Iran zou de opbrengsten van de verkoop van olie – verreweg het belangrijkste exportproduct van het land – direct gebruiken voor de betaling van import uit Europa. Als Iran bijvoorbeeld olie verkoopt aan Spanje en een Duits bedrijf verkoopt machineonderdelen aan Iran, krijgt het Duitse bedrijf direct betaald in euro’s, uit de Iraanse olie-inkomsten. Het vermijden van transacties in dollars zou Europese bedrijven „immuun” moeten maken voor de Amerikaanse justitie. De route moet ook worden opengesteld voor niet-Europese bedrijven, zei Mogherini.

Dreiging

Het is de vraag of de door de EU bedachte constructie bedrijven soelaas biedt. Na de ondertekening van het nucleaire akkoord in 2015 was het Europese bedrijfsleven hoopvol. Airbus, Siemens, Volkswagen, PSA Peugeot-Citroën en Renault – allemaal tekenden ze de afgelopen tweeënhalf jaar miljoenen- of miljardencontracten in Iran. Luchtvaartmaatschappijen, waaronder Air France-KLM, begonnen lijnvluchten naar Teheran.

Maar vanwege de dreiging van Amerikaanse sancties hebben veel van die bedrijven zich teruggetrokken, of ze hebben hun activiteiten teruggeschroefd. PSA heeft het land al grotendeels verlaten, evenals Siemens. Afgelopen week kondigde ook Volkswagen aan te buigen voor de Amerikaanse druk. Afgelopen zondag arriveerde op de luchthaven Schiphol voorlopig de laatste KLM-vlucht uit Teheran. Het Nederlandse bedrijfsleven heeft de voorbije jaren geprofiteerd van de nucleaire deal. De Nederlandse goederenexport naar Iran nam van 376 miljoen euro in 2014 toe tot ruim een miljard euro in 2017.

Lees ook: Iran laat zich niet langer aan het lijntje houden
    • Mark Beunderman