Alles zit Labour mee, maar de Brexit hangt als een grauwsluier boven het partijcongres

Het uittreden uit de EU is als thema te groot, te polariserend en te dominant voor de partij om tot standpunten te komen die de belangrijkste politieke vragen behandelen.

Mensen staan en klappen tijdens de speech van Keir Starmer. Foto Will Oliver/EPA

Grootste ledenpartij van West-Europa? Check. Een enorme aanwas nieuwe, jonge en actieve leden in een tijd waarin traditionele politieke partijen vergrijzen en krimpen? Aanwezig. Een historisch zwakke premier als tegenstander die regelmatig ten onder dreigt te gaan aan interne ruzies? Present.

Labour zou zelfvertrouwen moeten uitstralen, gezien de gunstige omstandigheden. Toch is de sfeer op het partijcongres in Liverpool abominabel. De hoofdoorzaak: de Brexit.

Net als bij de Conservatieven is het uittreden uit de EU als onderwerp te groot, te polariserend en te dominant voor de partij om standpunten te komen die de belangrijkste politieke vragen behandelen.

Lees ook: Politieke crisis dreigt voor May na mislukte EU-top

Exemplarisch voor de impasse waar ook Labour in verkeert, is het voorstel waar het partijcongres hoogstwaarschijnlijk dinsdag mee instemt. Er werd besloten dat als May geen parlementaire steun voor haar onderhandelingsakkoord krijgt of als een No Deal-scenario dreigt, de partij het liefst vervroegde verkiezingen wil. Als dat niet mogelijk is, moet de optie opengehouden worden om een tweede referendum te steunen. Dinsdagavond stemde een ruime meerderheid van het Labourcongres voor de motie, die zich tegen toekomstige Brexit-akkoorden van premier Theresa May keert.

Wat dit compromis betekent, is vatbaar voor meerdere interpretaties, geheel volgens de eerdere tactieken van Corbyn. In de verkiezingen van 2017 deed Labour het beter dan verwacht, juist door een ambigu Brexit-standpunt waar zowel kosmopolieten (Remainers) lichtpuntjes in zagen als Leave-stemmers in de Midlands, Noord-Engeland en Wales. Een harde keuze maken over een tweede referendum schrikt linksom of rechtsom een belangrijk deel van de achterban van Corbyn af.

Weet je nog hoe gepolariseerd en onaangenaam de campagne in 2016 was? Een nieuw referendum zal nog feller zijn, ons land nog meer schade berokkenen

Stephen Kinnock,Lagerhuislid namens kiesdistrict in Wales

In EU blijven geen optie

De ruimte die Corbyn ook nu weer toestaat, zorgt voor onrust. De machtige vakbondsbestuurder Len McCluskey zei dat een eventueel referendum moet gaan over óf Britten het onderhandelingsakkoord van May accepteren óf nieuwe verkiezingen willen. „Bij de EU blijven moet geen optie zijn”, zei ook John McDonnell, de tweede man in de hiërarchie van Corbynista’s. Keir Starmer, die een zeer pro-Europees kiesdistrict in Londen vertegenwoordigt, en schaduwminister van Brexitzaken is, vindt echter dat „niemand Remain moet uitsluiten”.

Toen Starmer die woorden uitsprak in de plenaire zaal, daverend applaus en kreeg hij een staande ovatie. Een paar minuten later noemde een woordvoerder van Labour Leave, het verbond van linkse Brexiteers, de uitspraak van Starmer kiezersverraad. „Zijn dit de voorbereidende handelingen van Starmer om zichzelf naar voren te schuiven als vervanger van Jeremy Corbyn?”, vraagt de woordvoerder zich af. Dat is een populair argument van linkse Brexiteers: tegenstanders van de huidige socialistische koers grijpen de Brexit aan als middel om Corbyn weg te krijgen.

Mensen luisteren naar speeches tijdens het congres.

Foto Oli Scarff/AFP

Bollocks to Brexit

Het Labourcongres is verworden tot een honingraat aan echokamers, waar meerdere linkse werkelijkheden onafhankelijk van elkaar bestaan.

Lees ook het opiniestuk van Financial Times-columnist Wolfgang Münchau: Een harde Brexit is na de Salzburg-top dichterbij

Draag je een gele bollocks to Brexit-sticker op je revers, dan loop je op zondag mee in een grote optocht door Liverpool om actie te voeren voor een referendum over een mogelijk Brexitakkoord. Dan bezoek je op maandagochtend om half negen een bijeenkomst met het Londense Lagerhuislid David Lammy en hoor je hoe hij de Brexit neerzet als „een uiting van een Farage-achtige kant van ons land, met economische rampspoed tot gevolg, mogelijk gemaakt door lichtzinnig handelen van Eton-jongetjes”. Dan klap je enthousiast en scherm je met dit soort feiten: uit een peiling van zondagkrant The Observer blijkt dat 86 procent van Labour-leden een nieuw referendum wenst. Een tweede referendum afwijzen, vind je dan electorale zelfmoord.

Ben je gepassioneerd Labourlid uit Bolton of Port Talbot, dan luister je liever naar Gareth Snell, het jonge Lagerhuislid namens Stoke-on-Trent. „In mijn stad stemde zeven op de tien mensen voor de Brexit. Ik zie niet hoe ik nu bij mensen kan aanbellen om nu te zeggen ‘jullie waren in 2016 te dom om de juiste keuze te maken’” , zegt hij. „Dat is de elitaire arrogantie van Labour onder Blair. In plaats van te emmeren over procedures moeten wij het hebben over welvaartsgroei, banen en een goed migratiebeleid.” Als je dan instemmend met je hoofd knikt, kom je met dit feitje: 60 procent van de Lagerhuisleden van Labour vertegenwoordigt een kiesdistrict waar in het referendum van 2016 een meerderheid voor de Brexit stemde. Een tweede referendum afdwingen, vind je dan electorale zelfmoord.

In mijn stad stemde zeven op de tien mensen voor de Brexit. Ik kan bij mensen aanbellen en zeggen ‘jullie waren in 2016 te dom om de juiste keuze te maken

Gareth Snell,Lagerhuislid namens Stoke-on-Trent

Referendum duurt lang

Het standpunt voor een tweede referendum is waarschijnlijk voor de bühne. Tenzij EU-leiders op miraculeuze wijze unaniem besluiten de Brexit-procedure te pauzeren, is er niet genoeg tijd om tussen november (uiterste datum dat een onderhandelingsresultaat rond moet zijn) en eind maart (moment van de Brexit) een fatsoenlijk referendum te organiseren. David Cameron had ruim een jaar nodig om de wetgeving voor het Brexitreferendum door het parlement te loodsen en uit te voeren. Bovendien is de kans gering dat genoeg Conservatieven met Labour, de Schotse nationalisten en de Groenen meestemmen om een parlementaire meerderheid te regelen. Een nieuw referendum goedkeuren, staat gelijk aan enorme paniek en de mogelijkheid van een breuk bij de Tories, iets wat pro-Europese Conservatieven willen vermijden.

De twijfel over de wenselijkheid van een tweede raadpleging van de kiezers, is merkbaar bij Stephen Kinnock. Hij is pro-Europees, maar merkt eveneens dat lang niet al zijn kiezers in Wales profijt hadden van EU-lidmaatschap. „Weet je nog hoe gepolariseerd en onaangenaam de campagne in 2016 was? Een nieuw referendum zal nog feller zijn, ons land nog meer schade berokkenen. Het helpt op geen enkele manier om een brug te slaan tussen kosmopolieten en de gemeenschappen elders, om een cultuurstrijd te voorkomen”, zegt Kinnock. „Wat wel helpt is praten over wat voor toekomst wij wensen. Hoe moeten het Verenigd Koninkrijk zich tot de EU verhouden? Hoe kunnen wij handelen maar ook migratie beperken. Dat zijn de belangrijke zaken.”

Keir Starmer geeft een interview.

Foto Will Oliver/EPA

Dit stuk is op 25 september om 19.14 uur geüpdatet met de uitslag van de stemming over een motie

    • Melle Garschagen