Uit wrok de besturing van het riool hacken

Wie: Winfried

Kwestie: bedreigen van de veiligheid door een rioolhack, computervredebreuk

Waar: rechtbank Utrecht

Voor Winfried draait zijn zaak vandaag om de vraag: waar is toch de laptop gebleven? Als hij dat wist, zat hij vandaag niet in de rechtszaal. Denkt hij zelf. Toen Winfried bijna twee jaar geleden onvrijwillig vertrok bij de gemeente, had hij die laptop achtergelaten op z’n bureau. En daarmee is vervolgens veel onheil aangericht, die hem nu wordt verweten.

Winfried had de leiding bij het rioolbeheer in een kleine gemeente. Op een kwade dag moest hij z’n sleutels, badge en telefoon inleveren. Hij zou als ambtenaar gelijktijdig voor een aannemer hebben gewerkt, onder een schuilnaam. De gemeentelaptop waarmee hij kon inloggen op de gemalen en het centrale besturingssysteem liet hij achter, zegt hij.

Inmiddels werkt hij een jaar als zzp’er, in de bouw. Met de gemeente is hij er op een goede manier uitgekomen, vindt hij. Hij werd nooit eerder vervolgd. Die hacks en inbraken met zijn voormalige laptop? „Ik heb er geen verklaring voor, ik ben geen ICT-deskundige.”

Volgens de politie is er tot tweemaal toe vanaf zijn IP-adres of dat van zijn ouders in de gemeentecomputer ingebroken. De eerste keer werd het besturingssysteem van de riolering gewist. Daardoor konden medewerkers van de gemeente niet meer inloggen om de pompen te controleren of de kleppen te bedienen. Gelukkig was er nog een eerdere versie van het besturingssysteem in huis.

De tweede keer, maanden later, werden van afstand pompen aangezet, rioolafsluitingen gesloten en alarmeringen ‘geaccepteerd’, zodat monteurs dachten dat er al actie was ondernomen. Dat zou voor veel schade hebben kunnen zorgen, vindt de officier, die spreekt van brandgevaar en mogelijk „vastlopen” van pompen. Dat Winfried saboteerde is meer dan aannemelijk, meent hij. Strafrechtelijk is de vraag of dat als ‘gevaar zetten voor de openbare dienst’ geldt, of alleen als ‘computervredebreuk’?

Winfried en zijn advocaat betogen dat de riolering zóveel extra beveiligingen heeft dat de verrichte handelingen nauwelijks kwaad konden. Bij storingen waarop niet wordt gereageerd, schakelt het systeem zichzelf uit. Op het gemaal gaat dan een rode lamp branden „en dan gaan bewoners bellen”. De advocaat stuurt aan op computervredebreuk. Over de onschuld waar haar cliënt in gelooft rept zij niet.

De politie tapte Winfried af en analyseerde al zijn digitale sporen. Steeds waren Winfrieds telefoon en de ‘verdwenen’ laptop bij elkaar in de buurt en vlakbij het IP-adres van waaruit het rioolsysteem werd benaderd. Meestal het huis van zijn ouders, waar Winfried vaak logeert.

Winfried zegt het allemaal niet te begrijpen. „Ieder die bij mijn ouders over de vloer kwam kan dit gedaan hebben.” Ook bij de reclassering hield hij zijn onschuld vol. Daar werd geconcludeerd dat hij „niet het achterste van zijn tong laat zien” en er dus geen aanknopingspunt voor behandeling is.

Als motief wordt ‘wrok’ jegens de gemeente verondersteld. Winfried zou de facturen van het bedrijf waarvoor hij in het geniep ook werkte hebben willen wissen. Er loopt nog een strafrechtelijk onderzoek naar hem – wegens fraude. Dat hij onder een pseudoniem bij „dat bedrijf” werkte, had „nooit moeten gebeuren”, zegt Winfried.

De officier vindt dat aan zijn uitleg „het begin van aannemelijkheid ontbreekt”. Het aanzetten van pompen, sluiten van kleppen – er had van alles mis kunnen lopen. Het is dat Winfried geen strafblad heeft, werkt, een gezin met twee kinderen onderhoudt, anders was de eis vier maanden cel. Nu laat hij het bij 240 uur werkstraf.

De advocaat vindt ‘gevaar zetten’ niet aan de orde, gezien de vele waarborgen in het rioleringssysteem. Er is ook geen schade aangericht; hooguit zijn gemeentemonteurs er wat tijd aan kwijtgeraakt.

De rechtbank veroordeelt Winfried tot 240 uur taakstraf, zowel voor computervredebreuk als ‘gevaarzetting’ met de besturing van de riolering. De rechtbank neemt het hem „bijzonder kwalijk” dat hij misbruik maakte van zijn kennis als ambtenaar en stelt dat hij zich niets aantrok van de ernstige schade die hij had kunnen aanrichten.

    • Folkert Jensma