‘Opdrachtgever moord IKON-journalisten gevonden’

Zembla zegt de eindverantwoordelijke voor de moord op vier Nederlandse journalisten in 1982 in El Salvador te hebben gelokaliseerd. Mario Reyes Mena, destijds legerkolonel, woont al sinds 1984 in de VS.

Na de moord werden voor de Amerikaanse ambassade op het Museumplein in Amsterdam kruisen en bloemen achtergelaten. Foto ANP

Televisieprogramma Zembla zegt de eindverantwoordelijke voor de moord op vier Nederlandse journalisten in 1982 in El Salvador te hebben gelokaliseerd. Mario Reyes Mena, destijds kolonel in het leger van El Salvador, is inmiddels 79 en woont al sinds 1984 in de Verenigde Staten.

Een onderzoekscommissie van de Verenigde Naties wees Mena in 1993 aan als opdrachtgever, maar Mena is in de 25 jaar die volgden nooit vervolgd. “De zaak is al onderzocht”, zegt hij maandag in de uitzending van Zembla, als journalisten hem aanspreken.

“Ik ben nooit aangeklaagd. Jullie zijn een onderdeel van een communistisch plan om wraak te nemen.”

Amerikaanse militair

In Nederland werd enkele dagen na de moord al beschreven dat het om een doelbewuste moord ging. De regering van El Salvador heeft lang volgehouden dat Koos Koster, Jan Kuiper, Hans Ter Laag en Joop Willemsen per ongeluk gedood werden bij een treffen tussen guerrillastrijders en het leger van El Salvador. In het land woedde op dat moment een burgeroorlog.

De omroep IKON werd in 2014 opgeheven. Wat te doen met een monument voor de in El Salvador vermoorde journalisten, was toen de vraag. Over de redding van een delicate erfenis.

Mena gaf de patrouille van sergeant Mario Canizales Espinoza opdracht de vier IKON-journalisten neer te schieten. Andere officieren van het Salvadoraanse leger wisten ervan, concludeerde de VN in 1993 al. Volgens Zembla was een Amerikaanse militair ook op de hoogte. Bruce Hazelwood was in 1982 militair trainer in El Salvador en had, zo zou blijken uit VN-stukken waarover Zembla beschikt, nauw contact met kolonel Mena.

Onderzoek congres

Een anonieme bron zou in die stukken verklaren dat Reyes Mena Hazelwood vertelde over de moordplannen. De Amerikaanse militair heeft dat vervolgens zelf nog eens benoemd, in een mailwisseling met een collega-veteraan. Ook die is in handen van Zembla. Voor Geoff Thale van denktank de Washington Office on Latin America is het onderzoek van Zembla reden het Amerikaanse congres op te roepen de moord op Koster, Kuiper, Ter Laag en Willemsen te onderzoeken.

“Als een Amerikaanse militair kennis heeft van een geplande oorlogsmisdaad, dan is het zijn verantwoordelijkheid om dit te melden aan zijn superieuren.”

Thale vindt dat ook Nederland zelf in actie moet komen. Het is onduidelijk of dat gebeurd is. Reyes Mena komt in ons land in aanmerking voor vervolging, maar het Openbaar Ministerie (OM) gaat “zoals gebruikelijk geen antwoord geven op de vraag (van Zembla, red.) of er een strafrechtelijk onderzoek is ingesteld.”

Zembla ‘In koelen bloede’ is maandagavond om 21.00 uur te zien op NPO 2.

(Correctie 25-09: in een eerdere versie van dit bericht stond dat het lange tijd onduidelijk bleef of het om een doelbewuste actie ging. Dat is onjuist, er werd al daags na de moorden in Nederlandse media geschreven dat het leger gericht op de journalisten schoot. Dit is hierboven aangepast).

    • David van Unen