Wanneer zegt het thuisfront: genoeg is genoeg?

Topsport en relaties Guus Hiddink (71) en Dick Advocaat (70) zijn weer aan de slag als coach. Het is het dilemma van de oudere generatie trainers: wanneer stop je definitief? „Het is gewoon een drug.”

Louis van Gaal met Truus Foto’s ANP

Het was zijn laatste klus. Het EK voetbal in de zomer van 2017, als assistent-bondscoach van het Nederlands vrouwenteam. ‘Foppe bedankt’, klonk het, tijdens de huldiging in Utrecht. In die periode realiseerde Foppe de Haan zich dat zijn trainerscarrière echt ten einde was gekomen. Hij wordt nog wel eens gebeld voor een baan. „Maar ik doe het niet meer. Het is klaar.”

Hij was die zomer meer van huis dan hij zijn vrouw Geke had beloofd. „Het liep een beetje uit de hand. Toen had ik zelf ook zoiets van: dit kan ik niet meer maken. Ik was te veel weg”, zegt De Haan (75). „Zij had een moeilijke zomer. Ik had wel een mooie zomer, dat was ook een beetje egoïstisch, vond ik.”

Het is het dilemma van de oudere generatie coaches: wanneer besluit je te stoppen? En wanneer zegt het thuisfront: genoeg is genoeg? Kijk diep in hun hart, en ze willen altijd aan de slag, zolang het kan. Gebeld worden ze, vroeg of laat. En nee zeggen ze niet zo snel.

Moet ik dan weer zo geil zijn om die job te aanvaarden?

Louis van Gaal in Zomergasten

Guus Hiddink (71) werd onlangs aangesteld als coach van het nationale beloftenteam van China. „Ik was bijna met pensioen, maar dit is een mooie klus”, zei hij.

Eerder deze zomer overwoog Louis van Gaal (67) in te gaan op een aanbieding, maar hij deed het niet. Hij wil met Truus van het leven genieten. „Ik heb op ons huwelijk gezegd dat ik oud wil worden met haar”, zei hij bij Zomergasten. „Moet ik dan weer zo geil zijn om die job te aanvaarden?”

Guus Hiddink met partner Liesbeth Pinas.

Foto Benelux Press/ANP

Als hij maar in Nederland werkt

Zondag maakte Dick Advocaat zijn debuut als trainer van FC Utrecht, dat met 1-0 verloor bij Feyenoord. Donderdag wordt hij 71. Zolang hij maar in Nederland werkt, mag het nog van zijn vrouw Dieuwke. Het buitenland doet hij in principe niet meer. „Utrecht was een goede oplossing”, zei Advocaat bij zijn presentatie. „Om niet thuis te hoeven zitten.”

„Het is gewoon een drug, je raakt het niet meer kwijt”, zei oud-coach Leo Beenhakker (76) eind 2015 in een interview met NRC. „Het is zo moeilijk om voor jezelf het besluit te nemen: nee, ik doe het niet meer.”

Advocaat kan het nog niet, afscheid nemen. Als er een club komt, gaat hij twijfelen, zei hij zondag. „Dick blijft een voetbaldier, tot aan zijn dood”, zegt Cor Pot, goede vriend en eerder assistent onder Advocaat bij meerdere clubs. „Ongelofelijk wat een energie die man heeft.”

De vrouw van Advocaat accepteert dat hij nog wil werken, vertelt Pot. „Je hebt twee mogelijkheden”, zegt hij. „Of je hebt continu ruzie thuis, of je hebt een man die rustig is en die zijn hobby, wat ook zijn werk is, kan uitvoeren. Dat maakt het leven gezamenlijk ook wat makkelijker.”

Drie jaar terug organiseerden fans van de Engelse club Sunderland, waar Advocaat destijds coach was, een crowdfunding-actie om Dieuwke een bos bloemen cadeau te doen. Als bedankje, nadat Advocaat had bijgetekend – terwijl hij eigenlijk meer tijd met haar zou gaan doorbrengen.

Advocaat verbleef meestal alleen in het buitenland, doorgaans in een hotel, waar hij eindeloos wedstrijdbeelden bekeek en tegenstanders analyseerde. Zijn vrouw bleef in Nederland. Toen Advocaat en Pot bij Zenit Sint-Petersburg werkten, kwam ze regelmatig voor een week over. Pot: „Zij heeft heel veel moeten inleveren, daar heeft ze ook veel voor teruggekregen. Maar ze was wel heel vaak alleen.”

Ronald Koeman met Bartina.

Foto ANP

Het is de realiteit voor veel echtgenoten van coaches en sporters. „Als je een man hebt met zo’n soort baan, dan moet je het hem wel echt gunnen”, zegt Milou Oltmans (58), vrouw van hockeycoach Roelant Oltmans (64). Hij werkte meerdere periodes in het buitenland, als bondscoach van Pakistan, India en meest recent opnieuw Pakistan – dit weekend werd bekend dat hij na een half jaar is opgestapt uit onvrede over de gebrekkige topsportstructuur en trainingsfaciliteiten.

Zij is docente op een basisschool en bleef met hun drie zonen altijd in Oegstgeest wonen. Toen de kinderen nog heel jong waren, stond ze wel eens „huilend op Schiphol” als haar man op reis ging voor werk.

De moeilijkste periode was vijftien jaar terug, de kinderen zaten in de pubertijd en zij stond er langere tijd alleen voor omdat haar man in Pakistan verbleef. „Dan mis je op een gegeven moment wel een vader in het verhaal, die direct kan ingrijpen.”

Hij: „Toen ik haar ten huwelijk vroeg zei ik al: houd er rekening mee dat je met iemand gaat trouwen die geen baan heeft die regelmaat zal kennen.”

Verjaardagen van zijn kinderen miste hij veelal. „Er zijn natuurlijk wel eens momenten geweest dat ze zeiden: pa, kom je nog een keer?” Lang geleden spraken ze af dat hij kan werken waar hij wil ter wereld, maar dat ze wel een vaste thuisbasis hebben, Oegstgeest. Het gezin bezocht hem wel op in het buitenland en hij kwam vaak naar Nederland.

Skype en Facetime helpen

Door de jaren heen werkte die modus goed, benadrukken ze beiden. Bovendien hebben Skype en Facetime relaties op grote afstand vergemakkelijkt. Hij: „Tegenwoordig zet je de telefoon op tafel en eet je bij wijze van spreken mee.”

Zij: „Ik heb altijd mijn eigen leven gehouden. Ik heb heel veel dingen die ik alleen doe, zonder Roel. Als hij dan terugkomt, is de tijd die we samen hebben heel intens. Je bent veel bewuster bezig met de tijd samen.”

Dat is ook wat basketbalcoach Erik Braal (47) ervaart – al is zijn situatie anders. Hij is coach van de Groningse topclub Donar, woont aan het Friese Pikmeer. Zijn vrouw heeft een topfunctie in Delft, woont in die regio en komt in de weekenden over naar Friesland. Ze hebben geen kinderen.

Dit werkt „uitstekend”, zegt Braal. „Als zij naar Friesland komt, dan zorg ik dat mijn werk af is en zij ook, dan heb je echt tijd voor elkaar. Quality time.” Als ze doordeweeks wel samen zouden wonen, denkt hij dat ze langs elkaar heen leven, doordat ze veeleisende functies hebben.

Hij spreekt zijn vrouw elke avond een uur via Facetime over de dag die is geweest. „Ik denk soms wel eens: ik spreek mijn vrouw met meer verdieping dan menig ander stel dat bij elkaar woont.”

Dat is waarom je met een speciale vrouw getrouwd moet zijn

Erik Braal basketbalcoach

In het weekend, als zij er is, heeft hij wel wedstrijden. Dat is schipperen, zegt Braal. „Maar dat is waarom je met een speciale vrouw getrouwd moet zijn, die dit ook een beetje kan waarderen, begrijpt waarom je er zoveel tijd aan besteedt. Dat kan niet met iemand die verwacht dat je thuiszit en gezellig samen voor de tv kruipt om een film te kijken. Want dat doen wij niet.”

Hij voegt toe: „Soms komt ze ernaast zitten en kijkt ze samen met mij een Spaanse basketbalwedstrijd. Dat is ook leuk, vind ik.”

Braal werkte eerder anderhalf seizoen bij een Oostenrijkse club, toen zagen ze elkaar een keer in de vijf weken een lang weekend. Dat werkte niet. „Niet dat het fout ging, of dat ik het idee had dat het niet goed ging met mijn huwelijk, maar wel dat ik dacht: dit is niet hoe het hoort.”

Het was een belangrijke reden om weer terug te keren naar Nederland. Als hij weer een keer naar het buitenland gaat, dan gaan ze samen. „Bij voorkeur een land dat ook interessant is voor haar.”

Varen, golfen, vakanties

Terug naar Foppe de Haan. De eerste maand nadat hij was gestopt moest hij „enorm wennen”. „Omdat je voor je gevoel niet veel meer doet, het gevoel dat je toch een beetje achter de geraniums komt. Maar dat was ik na een kleine maand wel kwijt.”

Lees hier een interview uit 2016 met Foppe de Haan

Hij doet verschillende dingen: varen, golfen, lange vakanties, zijn kleinkinderen bezoeken, zich inzetten voor het Foppe Fonds en hij gaat één keer in de drie maanden naar Kaapstad om de coaches van Ajax Cape Town te trainen. „Dus eigenlijk is het hartstikke prima.”

Oltmans krijgt van zijn vrouw de vrijheid om nog jarenlang door te gaan. „Zij is daar heel stellig in. ‘Jij gaat hier niet thuis achter de geraniums zitten’.” Oltmans is nu drie weken in Nederland. „Ik sta te popelen om weer te beginnen.”

    • Steven Verseput