Europese Commissie sleept Polen om rechtspraak ‘vol loyalisten’ voor het Hof

Hooggerechtshof

De aanklacht is een volgende stap in de dreigende escalatie van het conflict tussen Brussel en Warschau.

De entree van het Hof van Justitie van de Europese Unie. De Europese Commissie klaagt Polen hier aan. Foto Julien Warnand

De Europese Commissie sleept Polen voor het Europese Hof vanwege juridische hervormingen die de rechtspraak in het land „onder de controle van de heersende meerderheid” plaatsen. De aanklacht, die de Commissie maandag aankondigde, is de volgende stap in de dreigende escalatie van het conflict tussen ‘Brussel’ en de regering in Warschau.

Al in juli begon de Commissie een inbreukprocedure, nadat het Poolse parlement een wet goedkeurde om 27 van de 72 rechters in het Hooggerechtshof met gedwongen pensioen te sturen. Die maatregel opent de deur voor regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) om de hoogste rechtbank van het land vol te stoppen met loyalisten, zoals ze eerder al deed in het grondwettelijke hof en de presidia van lagere rechtbanken.

De wet over het Hooggerechtshof, zo verklaarde de Commissie maandag, strookt niet met de Europese wetgeving , „omdat ze het principe van een onafhankelijke rechtspraak ondermijnt”. Het Poolse Hooggerechtshof had het Europese Hof al eerder verzocht te oordelen over de wet. Volgens haar voorzitter Malgorzata Gersdorf, een van de rechters die met pensioen moeten, druist deze in tegen de Poolse grondwet.

Lees ook dit verhaal van correspondent Caroline de Gruyter over de Poolse rechtspraak:Een Sovjet-achtig rechtssysteem bedreigt de EU

Veto Hongarije

De Poolse president Andrzej Duda erkent Gersdorf niet langer als voorzitter. Gersdorf zelf houdt vast aan haar baan. Dat Warschau, ondanks de Europese inbreukprocedure, hardnekkig verder gaat met haar pogingen nieuwe opperrechters te benoemen, heeft het gevoel van urgentie in Brussel vergroot.

De Commissie verzocht het Hof maandag om zich te buigen over de zaak in een versnelde procedure en om interim-maatregelen op te leggen om de herbenoemingen van nieuwe Poolse rechters alvast te bevriezen.

Bij een eerdere Poolse zaak voor het Hof over de, volgens de Commissie, onrechtmatige boskap in een Pools oerbos, kwam het Hof al binnen zes dagen tot een ‘bevriezing’. Hoe snel het Hof in de huidige kwestie over de rechters in actie komt is nog onbekend.

Naast de juridische is er de politieke weg – via de Artikel 7-strafprocedure – die de Commissie volgt. Eerder dit jaar werd de ‘7’-procedure tegen Polen ingezet omdat de Poolse regering de onafhankelijkheid van de Poolse rechtbanken en het openbaar ministerie aantast. ‘7’ kan in het uiterste geval leiden tot het opschorten van het stemrecht in de Europese Raad. Maar de Poolse bondgenoot Hongarije, waartegen het Europees Parlement eerder deze maand nog opriep een ‘7’ te starten, belooft Warschau te beschermen met haar veto.

    • Roeland Termote
    • Tijn Sadée