Zijn vinger zou worden afgehakt

Villamoord De bekentenissen in de roofmoordzaak riepen steeds meer twijfel op.

De Apeldoornseweg in Arnhem, waar in 1998 in de witte villa een roofmoord op een vrouw werd gepleegd. Foto Merlin Daleman

Op 2 september 1998, tussen 19.00 en 20.00 uur, is er een gewelddadige overval in een woning aan de Apeldoornseweg in Arnhem. De 63-jarige bewoonster, mevrouw Geke van ’t Leven-de Goede wordt daarbij doodgeschoten. Op een andere 33-jarige vrouw, vriendin Eline Visser, die tijdens de overval de woning binnenkomt, wordt ook geschoten. Zij overleeft dit. Uit de woning zijn enkele betaalpassen en wat geld weggenomen, alsmede een zogenoemde slavenarmband.

Uit het ingestelde politieonderzoek is niet gebleken dat de woning door de dader(s) grondig is doorzocht. In de kast van de slaapkamer bevond zich bijvoorbeeld contant geld, dat niet is meegenomen. Een in de woning aanwezige kluis lijkt niet te zijn aangeroerd.

Visser heeft verklaard dat zij bij binnenkomst in de woning Geke van ’t Leven zag staan met achter haar een man met een vuurwapen. Zij zei dat de man geld wilde, waarop Visser vertelde dat zij enkel kleingeld bij zich had. Vervolgens werd beide slachtoffers gezegd naar de slaapkamer te gaan, waar zij op aanwijzing van de man op het bed moesten gaan liggen. Daarna is tweemaal geschoten. Volgens Visser, die heeft verklaard slechts één dader te hebben gezien, sprak de man goed Nederlands, zij het met een accent. Zij beschrijft de dader als een man met een Turkse, Marokkaanse of Molukse achtergrond.

Vrijgesproken in Duitsland

Na deze overval werd een tiental mannen opgepakt. Het ging om mannen van voornamelijk Turkse afkomst die eerder wegens drugshandel of overvallen in de regio Arnhem met de politie in aanraking waren geweest. In de verhoren hebben twee mannen onder druk bekentenissen afgelegd. Van de verhoren zijn 160 videobanden. De man die volgens de bekentenissen de schutter zou zijn geweest, is – omdat hij de Duitse nationaliteit heeft – in Duitsland vervolgd en vrijgesproken. Er bleek geen bewijs te zijn tegen hem. Hij had een alibi en spreekt ook geen woord Nederlands.

Lees ook: Gerechtelijke dwalingen in Nederland; ze komen vaker voor dan je denkt

Het gerechtshof in Arnhem oordeelde in 2000 dat er sprake was van „consistente bekentenissen” door twee verdachten. Volgens de Adviescommissie afgesloten strafzaken (ACAS) is dat allesbehalve het geval. „Alle factoren die naar het huidige wetenschappelijk inzicht het risico op een valse bekentenis verhogen, waren ook feitelijk aanwezig.” Tijdens de verhoren dreigde een verbalisant met het afhakken van een vinger bij een verdachte als hij zou liegen. Ook kreeg een verdachte te horen dat hij twintig jaar cel zou kunnen krijgen omdat het voor de politie makkelijk is zijn gezichtsprofiel te laten lijken op de in het dossier aanwezige compositietekening. Het gerechtshof achtte dit toelaatbaar. „Van de politieverhoren kan niet worden gezegd dat er een ontoelaatbare druk op verdachten uitging die hun verklaringsvrijheid op onaanvaardbare wijze heeft geschonden.”

Forensisch technisch onderzoek naar vingerafdrukken en bloedsporen had geen belastend materiaal opgeleverd voor de verdachten. Het moordwapen is nooit gevonden. De veroordeelde mannen hebben inmiddels allemaal hun straf uitgezeten. Een veroordeelde man pleegde zelfmoord in zijn cel. Hij liet een briefje achter met de tekst dat hij onschuldig was.

Het veronderstelde ‘brein’ achter de overval, Nevzet Altay (53), werd tot twaalf jaar cel veroordeeld. Hij heeft jarenlang met brieven aan allerlei instanties, rechters en de koningin campagne gevoerd om zijn onschuld aan te tonen. Vier jaar geleden oordeelde de projectgroep Gerede Twijfel, waarin juridische studenten onder leiding van rechtspsycholoog Peter van Koppen mogelijke gerechtelijke dwalingen onderzoeken, dat de bekentenissen vals zijn. Deze week maakte de procureur-generaal bij de Hoge Raad bekend dat er nader onderzoek in deze zaak volgt naar oude DNA-sporen. Dat onderzoek komt er nadat de ACAS heeft geconcludeerd dat de veroordelingen „potentieel onveilig” zijn. Het nieuwe onderzoek kan het begin zijn van eerherstel en een forse schadevergoeding.

    • Marcel Haenen