De stad investeert, Amsterdammers betalen mee

Gemeentelijke begroting

Deze week presenteerde Amsterdam de gemeentelijke begroting. Met meer dan een miljard aan investeringen vallen de gunstige koopkrachtplaatjes van Prinsjesdag voor Amsterdammers wat lager uit.

Foto iStock

Het waren ambitieuze plannen die het nieuwe college (GroenLinks, PvdA, SP en D66) voor de zomer presenteerde. De stad wordt autoluwer, leefbaarder en duurzamer en daarnaast wordt er flink geïnvesteerd in kansengelijkheid in het onderwijs. De nieuwe begroting is dan ook een eerste kans om te zien hoe de gemeente die plannen concreet uitwerkt, mét bijbehorende investeringen.

En er wordt flink geïnvesteerd, zeggen wethouder Rutger Groot Wassink (Sociale Zaken, GroenLinks) en wethouder Udo Kock (Financiën, D66) tevreden bij de presentatie van de begrote cijfers voor 2019. De komende vier jaar wordt 1,3 miljard geïnvesteerd in bouwgronden om de bouwproductie op te stuwen, 3,6 miljoen in de voorbereidingen voor de gebiedsontwikkeling van de omstreden Javabrug, metrostation Sixhaven en Haven-Stad, en 1,2 miljard in de leefbaarheid van de stad.

Foto boven: overlast, zoals op de Wallen, wordt harder aangepakt; Amsterdam trekt 9 miljoen uit voor stadsreiniging en handhaving. Onder: de komende vier jaar wordt 3,6 miljoen gestoken in de voorbereidingen voor een brug over het IJ, Sixhaven en Haven-Stad.

Daar zitten investeringen bij die kleur aan het nieuwe college moeten geven. Voor de 24-uursopvang, een grote wens van wethouder Groot Wassink om uitgeprocedeerde asielzoekers onderdak te geven, wordt volgend jaar 6 à 7 miljoen euro uitgetrokken. Deze opent echter pas op 1 januari – later dan gehoopt. Groot Wassink wil daarnaast stappen zetten om de stad te democratiseren: in navolging van Barcelona presenteerde hij deze week een online agenda waar Amsterdammers kunnen volgen waar het college mee bezig is. Het komende jaar trekt het college 2 miljoen euro uit om deze digitale inspraak verder uit te bouwen.

Amsterdammers zullen het komende jaar al investeringen terugzien in het straatbeeld, zegt de coalitie. Er komt 2,5 miljoen euro om overlast en zwerfafval op de Wallen aan te pakken. Er wordt 18 miljoen euro vrijgemaakt voor armoedebestrijding en 9 miljoen euro voor stadsreiniging en handhaving.

Maar wat de Amsterdammers ook gaan merken is dat deze investeringen geld kosten. Vooral de stijging van de jaarlijkse afvalstoffenheffing met bijna 18 procent zal veel Amsterdammers pijn doen. Voor meerpersoonshuishouden betekent dat een stijging van 55 euro naar 368 euro per jaar. De onroerendezaakbelasting (OZB) stijgt daarnaast ook met 2 procent, gemiddeld een euro per maand. Amsterdammers die het minimumloon verdienen worden gecompenseerd.

Wethouder Kock noemt lastenverzwaring „altijd vervelend”, maar wijst op een tegenvaller vanuit het Rijk, waardoor Amsterdam volgend jaar zo’n 37 miljoen euro minder ontvangt. Daarnaast vindt Kock de stijging ook „principieel redelijk”. „We zitten op het gemiddelde qua lasten van de vier grote steden én de grootste lastenverzwaring gaat niet naar bewoners, maar naar bezoekers en bedrijven.”

Kock wijst daarmee op de hogere toeristenbelasting, een lang gekoesterde wens van zowel oppositie als coalitie. Deze stijgt in de hele stad naar 7 procent en levert de gemeente jaarlijks 20 miljoen euro op.

Daarnaast wordt nog naar manieren gezocht om toerisme verder te belasten, zodat er uiteindelijk meer dan 100 miljoen euro vanuit de toeristenbelasting kan komen. Bedrijven gaan ook meer reinigingsrecht betalen (15 procent). En de parkeertarieven gaan omhoog, waarmee ook een deel van de investeringen gedekt wordt.

VVD-fractievoorzitter Eric van der Burg is positief over veel investeringen, maar vindt dat het college met de geplande lastenverzwaring voor de makkelijkste weg kiest, ten koste van Amsterdammers en Amsterdamse bedrijven. Hij vindt het kwalijk dat de gemeente niet probeert veel meer inkomsten te genereren, bijvoorbeeld via het woningbeleid. Meer koopwoningen bouwen bijvoorbeeld. „De gemeente legt de lasten bij de bewoners, wijst vervolgens naar het Rijk, maar laat ondertussen gewoon geld liggen.”

Daar zal Eric van der Burg vanaf oktober het college over kunnen bevragen, als de begroting in de gemeenteraad wordt besproken en de uitwerking van de plannen ter sprake komt. Aan het eind van dit jaar wordt dan op veel terreinen het geld definitief over de verschillende potjes verdeeld. „Maar”, zegt wethouder Rutger Groot Wassink, „een aantal zaken kunnen niet wachten.”

Nog vóór 2019 moet er geïnvesteerd worden in afval, armoedebestrijding, de Wallen-aanpak en een actieplan Bouwen en Wonen. Het nieuwe college wil daarmee duidelijk maken dat de leefbare stad prioriteit nummer één is.

    • Tim Wagemakers