Teruglezen: dag twee van de Algemene Politieke Beschouwingen

Rutte in slotwoord: we staan voor belangrijke veranderingen

Premier Rutte zei in zijn slotwoord dat we als land "voor belangrijke veranderingen staan". Hij lichtte de aanpak van klimaatverandering er nog even kort uit. Het klimaatbeleid vraagt om "overleg en draagvlak" in de samenleving, "om ons ervan te verzekeren dat we effectieve en duurzame oplossingen vinden". In een subtiele hint naar de klachten van Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet over het niveau van de Algemene Beschouwingen, brak Rutte nog een lans door het debat dat woensdag en vrijdag in de Tweede Kamer werd gehouden. "De parlementaire democratie is het waard om met elkaar verdedigd te worden, dat is een gezamenlijk project".

Met het einde van Rutte's tweede termijn zit het debat erop. Rond 22.30 uur stemt de Kamer nog over alle ingediende moties, maar daar worden geen verrassingen meer verwacht. Dank voor het volgen dit liveblog!

Rutte ontraadt motie over alternatieven dividendbelasting

Premier Rutte is aan zijn tweede termijn begonnen en loopt de 37 ingediende moties door. De motie van GroenLinks-leider Jesse Klaver om alternatieven voor de afschaffing van de dividendbelasting te onderzoeken ontraadt Rutte. Volgens hem lost het kabinet met de afschaffing van de belasting een "uniek probleem" op, door het voor multinationals in de concurrentiestrijd met het Verenigd Koninkrijk aantrekkelijker te maken om hier in te blijven of zich in Nederland te vestigen.

De motie van de vier coalitiepartijen om de bezuiniging op de publieke omroep terug te brengen naar 22 miljoen euro laat Rutte "oordeel Kamer". Wat in dit geval betekent dat er sowieso een meerderheid voor zal zijn. Goed nieuws voor de publieke omroep.

Debat voor half uur geschorst

Baudet was de laatste spreker in tweede termijn van de kant van de Kamer. De dertien fracties dienden in totaal 37 moties in, waar premier Rutte nu een reactie op gaat voorbereiden. Het debat gaat omstreeks 21.25 uur verder.

Baudet weggehoond om afwezigheid tijdens debat

Fractievoorzitter Thierry Baudet van Forum voor Democratie had de hele dag nog geen woord gezegd, maar maakt wel gebruik van zijn tweede termijn. Hij krijgt de lachers op zijn hand als hij zegt dat hij zich vrijdag "bij dit wedstrijdje vliegen afvangen heb ik me bewust wat afzijdig gehouden". Volgens Baudet had het geen zin om aan het debat deel te nemen, waarin hij enkel "van tevoren uitgedachte spitsvondigheden, bij voorbaat zinloze argumentaties en dezelfde gespeelde verontwaardiging" hoorde. Baudet zegt dat hij zijn tijd vrijdag heeft besteed aan het voorbereiden van de Provinciale Statenverkiezingen.

Baudet krijgt vernietigende kritiek van bijna al zijn collega's. GroenLinks-leider Jesse Klaver zegt dat hij het "verschrikkelijk oneens" is met PVV-leider Wilders, "maar hij stond hier vandaag, hij nam de premier onder vuur". Klaver snapt niet wat Baudet in de Kamer doet als hij toch niet gelooft in de werking van de parlementaire democratie. Ook D66-leider Alexander Pechtold hekelt "het dedain" waarmee Baudet over het parlementaire werk spreekt. "Onze democratie kan altijd nog verbeterd worden, maar wij staan hier in het hoogste orgaan van de democratie".

Twitter avatar B_Rijlaarsdam Barbara Rijlaarsdam Om half negen ‘s avonds leven de ingedutte Algemene Politieke Beschouwingen op als Baudet (FvD) voor het eerst vandaag het woord neemt om te vertellen dat het “beneden mijn waardigheid” was om mee te doen #APB18

Baudet diende nog wel vijf moties in, omdat voorstellen doen volgens hem meer zin heeft dan erover debatteren.

Kuzu wil inclusieve samenleving

"Meer voor multinationals, minder voor mensen", dat is volgens Kuzu het motto van kabinet-Rutte III. Rutte is volgens de Denk-leider een "omgekeerde Robin Hood". Kuzu diende een motie die zich uitsprak voor de "inclusieve samenleving".

Kritische noot SGP: geeft kabinet niet te veel uit?

SGP-leider Kees van der Staaij constateert dat er als het om de overheidsfinanciën gaat er weinig kritische vragen aan het kabinet worden gesteld. Veel linkse partijen willen dat er nog meer wordt geïnvesteerd dan het kabinet al doet, maar hij mist een rechts geluid over de volgens hem toch al grote investeringen door Rutte III. Van der Staaij doelt op de "indringende" kritiek van de Raad van State, dat dinsdag in een advies over de begroting stelde dat het kabinet te veel geld uitgeeft nu het economisch beter gaat. "Als de zon schijnt, moet het dak gerepareerd worden", zegt Van der Staaij streng.

Krol wil dat dividendbelasting apart wordt behandeld

Ook 50Plus-leider Henk Krol kwam zojuist met een aantal moties. Bijvoorbeeld ééen om de regering te verzoeken om meer middelen vrij te maken voor de belastingdienst, ondersteund door de hele linkse oppositie. Interessanter: Krol verzocht het kabinet om de dividendbelasting in een apart wetsvoorstel te behandelen, en niet in het hele pakket belastingmaatregelen. Pikant is dat Krol hierbij verwees naar de huidige minister van Financiën Wopke Hoekstra, die in het verleden als Eerste Kamerlid ooit een motie indiende om een controversiële wetswijziging niet in een breder pakket te verpakken – "eigenstandige wetsvoorstellen” vergen een "separaat politiek eindoordeel”, aldus Hoekstra. Krols motie daarover werd gesteund door de voltallige oppositie.

Tot slot had Krol nog een motie waarmee zijn eigen tegenbegroting zou worden overgenomen.

Thieme: kabinet toont geen leervermogen

Partij voor de Dieren-fractievoorzitter Marianne Thieme focust in haar tweede termijn op twee zaken: allereerst de afschaffing van de dividendbelasting, waar het kabinet volgens Thieme "geen leervermogen" toont. Ze vindt het "een brevet van onvermogen dat het kabinet zwicht voor loze dreigementen van multinationals".

Thieme herhaalt ook dat het kabinet te weinig daadkracht toont bij het aanpakken van het klimaatprobleem. "In plaats van een duurzaamheidsvoorbeeld voor de rest van de wereld te zijn laat het kabinet zich gijzelen door gevestigde belangen". vindt Thieme.

Segers: publieke omroep is plein waar mensen samenkomen

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers benadrukte nog eens dat het kabinet zich had voorgenomen om tegenstellingen tegen te gaan en kloven te overbruggen. Daarin slaagt men al, aldus Segers, en hij dankt Rutte voor zijn "gloedvolle verdediging" van de maatschappelijke diensttijd. Ook de NPO is volgers Segers "zo'n plein waar mensen bij elkaar komen".

Segers diende om die reden een motie in om burgerinitiatieven te stimuleren. Ook kwam Segers met een motie om 25 miljoen in te zetten om armoede te voorkomen.

Asscher: aan houding coalitie moet iets gebeuren

PvdA-leider Lodewijk Asscher zegt dat de Algemene Politieke Beschouwingen voor zijn partij in het teken stond van de vraag "of de coalitie in staat is om de koers bij te stellen of te luisteren". In dat opzicht is hij "teleurgesteld", zegt Asscher. Hij zag vrijdag "een routineuze Rutte", die "rakelings langs de afgronden van de arrogantie scheerde en nog de meeste passie aan de dag legde voor wat hij zelf een bizarre maatregel noemde (de afschaffing van de dividendbelasting - red.)."

Asscher zegt dat hij "niks gemerkt heeft" van een uitgestoken hand van het kabinet. "Het kan dat jullie er met z'n vieren niet aan toe zijn", zei Asscher tegen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, "maar er moet wel iets gebeuren, de plannen moeten beter". De PvdA-leider dient daarom een aantal moties in, onder meer over de woningmarkt en het afzien van een bezuiniging van bijna 20 miljoen euro op praktijkleerplaatsen in het vmbo en het mbo. Het laatste lijkt al geregeld, want deze motie is mede ondertekend door coalitiepartijen D66 en ChristenUnie.

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Asscher zegt eigenlijk: wat Pechtold was Rutte II, kan ik (misschien) zijn voor Rutte III #APB2018

D66-leider Alexander Pechtold ergert zich zichtbaar aan de houding van Asscher, die hij erop wijst dat D66 het kabinet van VVD en PvdA de vorige periode steun gaf. Je moet elkaar "niet elke keer de maat nemen dat het te weinig is", zegt Pechtold. Asscher snapt niet waarom Pechtold zo geïrriteerd is en zegt dat hij wil samenwerken als de coalitie daar ook serieus voor openstaat.

Coalitie wil korting op NPO afzwakken

Daar kwam ie dan: de al aangekondigde motie van de coalitie om de NPO te compenseren voor de kortingen, ingediend door D66-leider Pechtold. Woensdag lekte al uit dat de coalitiepartijen met zo'n plan zouden komen. Voorwaarde is wel dat de NPO met plannen moet komen om ‘toekomstbestendig’ te worden, dat de omroep uitlegt hoe ze omgaan met verder dalende reclame-inkomsten en dat ze niet verder snijden in journalistieke programma’s.

Ook kwam Pechtold met een motie om de overheid in begrijpelijker taal te laten communiceren. Hij gaf het kabinet de opdracht: laat zien dat je er voor alle Nederlanders bent, maak vaart en "we zullen het samen moeten doen voor de volgende generatie".

Marijnissen zag 'zoveelste aflevering dividenddebacle'

SP-leider Lilian Marijnissen betreurt het dat de Tweede Kamer deze vrijdag getuige moest zijn van wat zij "de zoveelste aflevering van een nu al jaar durend dividenddebacle" noemt. Marijnissen heeft opnieuw geen goede argumenten van premier Rutte gehoord en voorspelt dat de afschaffing van de dividendbelasting vroeg of laat van tafel. "Simpelweg omdat rechtvaardigheid het altijd zal winnen van cynisme", aldus Marijnissen.

Marijnissen betreurt verder dat premier Rutte niet wil erkennen dat er een grote crisis in de publieke sector is. Ze dient nog een motie in die het kabinet oproept te kijken naar het nieuw leven inblazen van de sociale werkplaatsen, waar zij onlangs met werkgeversvoorman Hans de Boer voor pleitte.

Buma heeft moties over woningmarkt en CO2-uitstoot

CDA-leider Sybrand Buma sprak zijn steun uit voor het onderzoek naar bevolkingsgroei en kwam met een eigen motie om het woningtekort aan te pakken, ondertekend door de voltallige coalitie. Ook diende Buma een motie in om te onderzoeken of de vermindering van de uitstoot van CO2 beter op Europees niveau kan worden afgestemd.

Klaver: dividendbelasting blijft splijtzwam

GroenLinks-leider Jesse Klaver vond het debat vrijdag "stevig". De afschaffing van de dividendbelasting noemt hij "een belangrijke splijtzwam in de samenleving en hier in het parlement". Klaver vindt het "ongehoord" dat Rutte "op ramkoers is" en niet wil bewegen. Volgens Klaver heeft Rutte de afschaffing van de dividendbelasting ook in het debat vrijdag niet voldoende onderbouwd. Hij roept Rutte opnieuw per motie op te kijken naar alternatieven voor een beter vestigingsklimaat. Die motie wordt door de voltallige oppositie, dus inclusief de SGP, gesteund.

Klaver vindt dat het debat over afschaffing van de dividendbelasting "niet los gezien kan worden van de crisis in de publieke sector". De GroenLinks-leider betreurt het dat het kabinet niet meer wil investeren in zaken als onderwijs, zorg en politie. "Mensen dreigen om te vallen, dit is niet het moment om gemakzuchtig te zijn".

GroenLinks blijft ondanks het conflict over de dividendbelasting bereid om samen te werken met het kabinet, zegt Klaver. Hij hoopt vooral samen met Rutte III de hoge ambities als het gaat om klimaat en vergroening mogelijk te kunnen maken.

Dijkhoff: toch goed dat we over probleemwijken hebben gepraat

VVD-leider Klaas Dijkhoff sprak in zijn bijdrage in de tweede termijn zijn waardering uit voor het debat in de Kamer, waar het volgens hem "mooi blijft hoe je hier ideeën kunt uitwisselen." Dat het soms botst, hoort erbij, aldus Dijkhoff, daarbij specifiek verwijzend naar de felle kritiek op zijn eigen voorstel om criminaliteit in achterstandswijken zwaarder te bestraffen. Vrijwel niemand toonde zich enthousiast over dat voorstel, ook niet premier en partijgenoot Mark Rutte. Maar desondanks was er volgens Dijkhoff winst, want "waar we het wel over eens bleken was dat er problemen in de wijken zijn" en "dat we meer voor de mensen daar moeten doen".

Dijkhoff kwam zoals verwacht met een motie om een onderzoek naar bevolkingsgroei te laten doen, die naast handtekeningen van de voltallige coalitie ook door de PvdA, de SGP en 50Plus werd gesteund.

Wilders: enkel de vrienden van de VVD worden goed bediend

De tweede termijn van de kant van de Kamer is begonnen met PVV-leider Geert Wilders. Hij is zoals altijd zeer negatief over het kabinetsbeleid en de beantwoording van premier Mark Rutte. "Als het dit kabinet echt om de mensen zou gaan, zou het geld dat naar de verlaging van de winstbelasting en de afschaffing van de dividendbelasting zou gaan wel naar de huurders zou gaan". Hij noemt de bewindspersonen van Rutte III "volksverlakkers" en richt speciaal zijn pijlen op zijn electorale concurrent op rechts, de VVD. "De vrienden van de VVD worden goed bediend, maar de mensen die vaker Jumbo of Aldi bezoeken dan de golfbaan worden hard gepakt".

Wilders vindt dat "het geld terug moet naar de burger, de gewone mensen die de ruggengraat van Nederland vormen". De PVV wil dat er zes miljard extra wordt geïnvesteerd, onder meer om de btw-verhoging terug te draaien en de huren te verlagen. Wilders komt ook nog terug op zijn andere favoriete thema: de islam. Daarover mag in het parlement nog altijd niet vrij worden gesproken, stelt Wilders. Het viel hem op dat andere partijen bij de debatten over de probleemwijken en het onderzoek naar bevolkingsgroei niet over de rol van de islam wilden praten. "Waarom durft niemand de grote olifant in de kamer te benoemen?" Wilders eindigt zijn tweede termijn met een belofte: "Ik zal het blijven zeggen zolang ik leef: de islam en vrijheid gaan niet samen."

Rutte rondt af, eerste termijn is klaar

Rutte is aanbeland bij zijn laatste blokje, de medisch-ethische kwesties. Volgens Rutte heeft het kabinet weloverwogen het wetsvoorstel over de abortuspil ingetrokken, onder meer omdat de Raad van State zich kritisch toonde. Lodewijk Asscher toonde zich daarop kritisch. Eerder dit jaar diende zijn partij, de PvdA, samen met GroenLinks een initiatiefwet in om de abortuspil toch bij de huisarts te krijgen. Asscher wilde weten: zijn er binnen de coalitie nu afspraken gemaakt om zo'n voorstel wel of niet te steunen, of mogen de 'liberale' partijen daar zelf een keuze in maken? Rutte gaf geen duidelijk antwoord, maar leek te suggereren dat de gehele coalitie het voorstel zal blokkeren. Hij zal, zo zei Rutte, de coalitie op dit punt "heel laten".

Tenslotte behandelde Rutte nog een aantal 'losse vragen', onder meer of er sprake was van klassenjustitie bij de fraude van ING ("nee"), het dwingen van winkeliers om op zondag open te gaan ("tegen"), het onderzoeken van de (on)mogelijkheden van winkeliers om op zondag te openen of sluiten ("dat kan") en jonge boeren de kans geven te verduurzamen ("voor"). Tot slot sprak Rutte nog zijn waardering uit voor alle ingediende tegenbegrotingen, waar hij het niettemin niet mee eens was.

De eerste termijn is daarmee afgerond, de Kamer gaat aan de dis. Om 18:45 zijn we terug met de tweede termijn!

Rutte toont ergernis over houding Britten in Brexit-onderhandelingen

Het debat komt op Brexit, waarbij Mark Rutte direct zijn diepe afkeer van de scheiding van de Britten en de EU uitspraak. Rutte noemde Brexit "verschrikkelijk" en "lose-lose". Volgens de premier hebben de Britten onterecht verwachtingen "opgepompt" over de top in Salzburg deze week, "terwijl we allemaal wisten dat dit alleen een tussenstand zou zijn en geen grote doorbraak." De afgelopen 24 uur escaleerden de verhoudingen tussen de EU en Theresa May, vanmiddag maakte May duidelijk dat de situatie in een impasse is beland. Volgens Rutte is hoe dan ook nog "veel werk te doen. Het wordt tijd nu."

Het belangrijkste volgens Rutte: het de-escaleren van de grens tussen Ierland en Noord-Ierland. "Heel eerlijk, ik vrees dat als de Britten niet nog een stap zetten het heel moeilijk wordt. Ik vind niet dat Europa onredelijk is."

Twitter avatar alonsoNRC Stéphane Alonso Rutte bij #APB: Britse politiek en media hebben Salzburg enorm opgepompt terwijl we allemaal wisten dat het om een tussenstand ging #Brexit

 

Twitter avatar titia_k Titia Ketelaar Rutte klinkt overigens net zo pissig als May net, maar dan over de hooggespannen verwachtingen die Britten hadden van een top waar weinig uit zou komen. 'Mijn vermoeden is dat we de komende weken nog veel ketelmuziek horen' #Brexit

Rutte gaf aan de Hongaarse premier te hebben aangesproken op de posters die in Hongarije zijn opgehangen van GroenLinks-parlementarier Judith Sargentini. Dat doe je niet, vond Rutte, hoewel hij zei te "betwijfelen of de posters van tafel zijn."

Twitter avatar alonsoNRC Stéphane Alonso Rutte noemt Orbans postercampagne tegen @judithineuropa na kritisch Hongarije-rapport ,,bizar". ,,Ik heb Orban daar gisteren [op de EU-top in Salzburg] op aangesproken. Hij ontweek het een beetje." #APB18 #Hungary #EP

Asscher: "Uitgestoken hand is een middelvinger"

PvdA-leider Lodewijk Asscher toonde zich, aan het eind van het blokje 'woningmarkt', net uitermate sceptisch over de bereidheid van het kabinet om de oppositie tegemoet te komen. "Bij de dividendbelasting bleek de uitgestoken hand een middelvinger, meer geld voor de banen van leraren noemde de premier gratuit en bij het verzoek om het weghalen van de bezuinigingen op de leerbanen hoorde ik: interessant, maar geen geld. Het wordt nu wel erg mager", aldus de PvdA-leider. Zijn vraag: is er ruimte om de korting op de huurtoeslag, waarop het kabinet gemiddeld 34 miljoen per jaar bezuinigt, weg te halen. "Dit kost mensen honderd euro per jaar." "Ik zie daarvoor weinig mogelijkheden", zei Rutte.

Geert Wilders zoomde in op de sociale huurwoningen, en dan in het bijzonder de woningen die zijn toegewezen aan statushouders. "Nederlands kunnen wachten op een sociale huurwoning, omdat er 53000 gaan naar statushouders!" Ruttes repliek: "Wij proberen het met z'n allen op een fatsoenlijke manier te verdelen." Wilders: "Het is bijna om moedeloos van te worden, de premier geeft geen antwoord. Mijn vraag was: vindt u dit ook oneerlijk en gaat u er ook voor zorgen dat statushouders teruggaan?" Rutte: "Er zijn procedures voor, en daar houden wij ons netjes aan." Wilders' conclusie: "Nederlanders in Rutte-land vissen ernaast."

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus We kunnen veilig stellen dat de heer @geertwilderspvv actiever aan het debat deelneemt dan de heer @thierrybaudet #APB2018

Ondertussen buiten de Kamer...

De marechaussee hebben vlak bij een van de ingangen van de Tweede Kamer een man tegen de grond gewerkt en aangehouden. De chef van onze politieke redactie liep net buiten en twittert dat het om "een agressieve man" zou gaan:

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Lichte opschudding bij de Tweede Kamer. De marechaussee heeft een agressieve man aangehouden. https://t.co/ZPln2GHIBq

Rutte houdt vooral zijn mond over klimaatbeleid

De premier gaat snel zijn onderwerpen af nu. Hij is inmiddels bij het blokje klimaatbeleid, maar kan daar bijzonder weinig over loslaten. Om meerdere redenen, zegt hij. Ten eerste wil hij de lopende onderhandelingen over het Klimaatakkoord niet in de wielen rijden "door nu op onderdelen te gaan reageren". "Ik moet mezelf afremmen daar nu op in te gaan", aldus de premier.

CDA-leider Sybrand Buma wil van Rutte weten welke landen in Europa net als Nederland de ambitie hebben om de CO2-uitstoot met 55 procent terug te dringen, in plaats van 49 procent. Rutte zegt hij daarvoor aan het lobbyen is, maar dat hij nog niet kan zeggen welke andere landen dezelfde hoge ambitie als Nederland hebben. Buma vindt dit "een zorg", omdat hij niets ziet van wat hij een 'Alleingang' van Nederland in Europa noemt.

Foto ANP / Bart Maat.

Fractievoorzitter Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren ziet een ander probleem, namelijk een kabinet dat "afschuift en doorschuift" richting de klimaattafels en "zelf geen verantwoordelijkheid neemt". Complimenten uit onverwachte hoek krijgt Rutte ook, namelijk van GroenLinks-leider Jesse Klaver, die uit zijn contacten in Europa begrijpt dat er bij de Nederlandse regering "echt iets is veranderd" als het gaat om klimaatbeleid.

Het debatje over klimaat werd even melig toen D66-leider Alexander Pechtold zich versprak en het had over de "TUI-eilanden" (TUI is een reisbureau). Premier Rutte kreeg er de slappe lach van.

Rutte 'lijnrecht' tegenover Wilders over islam

Premier Rutte nam namens het kabinet fel afstand van een voorstel dat PVV-leider Geert Wilders woensdag in het debat deed: een verbod op islamitische uitingen in de openbare ruimte. Rutte zei dat hij "lijnrecht tegenover de visie van Wilders" staat omdat het voorstel in strijd is met allerlei artikelen uit de grondwet, zoals het verbod op discriminatie, de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van vereniging en vergadering. "Wij zien niet uit naar dit voorstel", aldus Rutte.

Wilders is verbaasd dat zijn voorstel "met één pennenstreek van tafel wordt geveegd". Hij verwijt Rutte niets te doen tegen de islamitische dreiging, door bijvoorbeeld niet op te treden tegen moskeeën waar geronseld wordt voor Islamitische Staat. "U heeft zelf terroristen in Syrië gesteund", is het verwijt van Wilders aan Rutte naar aanleiding van recent onderzoek van Nieuwsuur. "Met zo'n vriend heb je geen vijanden nodig."

Mark Rutte: ‘Dijkhoff was de tweede VVD’er die het woord verheffing gebruikte’

In zijn reactie op het deze week gelanceerde plan van VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff om criminaliteit in probleemwijken dubbel zo zwaar te straffen, zei partijgenoot en premier Rutte dat hij dat idee zo had begrepen dat hij de mensen in die probleemwijken in maatschappelijke zin ook wil verheffen. En dat hij daar als liberaal óók voor is. "Dijkhoff was de tweede VVD’er die het woord verheffing gebruikte", zei Rutte. Hij bedoelde het zo dat dit begrip niet alleen aan sociaaldemocraten en socialisten is voorbehouden.

We doen een quick scan van de Handelingen van de Tweede Kamer. Dat levert een recente hit op. In februari 2017 zei VVD-integratiewoordvoerder Malik Azmani nog in een debat over inburgering: "Als liberaal ben ik voor maximale zelfontplooiing en verheffing van mensen." Maar Rutte zelf gebruikte de term in 2008 ook, in de concept-beginselverklaring. Daarin staat dat de VVD "verheffing van de onderklasse" als een speerpunt ziet van een moderne, liberale koers. Dijkhoff is dus minimaal de derde.

Wij beoordelen deze stelling als Onwaar
Gecheckt door
Philip de Witt Wijnen

Rutte: kijken naar Denemarken, maar niet dubbel straffen in probleemwijken

Premier Rutte is aangekomen bij misschien wel het meest omstreden onderwerp van het debat afgelopen woensdag: het VVD-plan om criminaliteit in probleemwijken dubbel zo zwaar te bestraffen, zoals is voorgesteld in Denemarken. Rutte zegt Dijkhoff toe dat het kabinet bereid is te kijken "wat we kunnen leren van landen die voor een vergelijkbare integratieuitdaging" als Nederland staan. Hij zegt daarbij dat het kabinet daarbij zal kijken "wat effectief en rechtsstatelijk is".

Op vragen van CDA-leider Buma zegt Rutte dat hij niets ziet in het dubbel zo zwaar bestraffen van criminaliteit in bepaalde wijken omdat dit "strafrechtelijk ingewikkeld zal worden". Rutte denkt eerder aan het verkennen van het uitbreiden van bestuursrechterlijke maatregelen als preventief fouilleren.

Dijkhoff neemt genoegen met de "toezegging" van Rutte. Hij herhaalde wat hij woensdag ook al in het debat zei: "Als er betere alternatieven zijn voor ons plan sta ik daarvoor open. Het gaat mij om het bereiken van ons doel. Welke route en middelen we daarbij kiezen is voor mij van tweede orde."

PvdA-leider Lodewijk Asscher verbaast zich dat Rutte Dijkhoff nog iets heeft willen toezeggen. Hij vindt het jammer dat de premier niet spreekt over de "ondraaglijke lichtheid van de proefballon van Klaas Dijkhoff. Dit soort geklets: dat noemt ik gratuit."

Rutte en Wilders oneens over terugsturen Syriërs

De premier is aanbeland bij het blokje asielbeleid en dus staat PVV-leider Geert Wilders aan interruptiemicrofoon. Hij stelt dat er momenteel zo'n 70.000 Syriërs in Nederland zijn en dat een deel daarvan binnenkort een verblijfsvergunning krijgt. Wilders vraagt Rutte of hij bereid is om deze asielzoekers terug te sturen naar Syrië. Volgens de PVV-leider zijn delen van Syrië op dit moment veilig en keren momenteel Syrische vluchtelingen uit de buurlanden momenteel vrijwillig terug.

Rutte zegt dat het niet aan de politiek is om te besluiten of een land of delen daarvan veilig zijn. "Dat moet gebeuren op basis van objectieve feiten. Je kunt niet als Tweede Kamer besluiten waar het wel of niet veilig is. Zo werkt het systeem niet, ook het internationale recht niet."

Jesse Klaver: Vier op de vijf zaken blijft bij de politie op de plank liggen

Vier op de vijf zaken bij de politie blijft op de plank liggen, zei Jesse Klaver (GroenLinks) in het debat over investeringen in de publieke sector. Klaver baseert zich op het in februari verschenen rapport ‘Noodkreet recheche, waar blijft onze versterking?’. Het rapport is geschreven door voorzitter Jan Struijs van de Nederlandse Politiebond (NPB). Hij sprak in 1,5 jaar tijd met 400 rechercheurs over de problemen binnen de opsporing en legde de belangrijkste bevindingen van die gesprekken vast in dat rapport. Een belangrijke bevinding: te weinig rechercheurs. Als in de gesprekken gevraagd wordt naar het aantal ‘opgepakte zaken’, schatten de meeste rechercheurs dat op 20 procent. Tachtig procent van alle ‘breng-zaken’ belandt dus op de plank, of, zoals dat tegenwoordig genoemd wordt door het korps ; ‘in de werkvoorraad’.

Hoewel de schattingen van die rechercheurs een goede indicatie kan zijn van het aantal zaken dat op de plank blijft liggen, is dat percentage verder niet statistisch of wetenschappelijk onderbouwd.

Wij beoordelen deze stelling als Ongefundeerd
Gecheckt door
Jos Verlaan

Rutte zegt studie naar bevolkingsprognoses toe

Het debat is hervat en premier Rutte gaat eerst in op de roep uit de Tweede Kamer om onderzoek naar bevolkingsprognoses en de mogelijke impact op economie en samenleving. Verschillende partijen vroegen woensdag om zo'n onderzoek, bijvoorbeeld door een staatscommissie van deskundigen. Rutte noemde de wensen uit de Kamer "veelomvattend", want partijen opperden dat gekeken zou worden naar gevolgen voor bijvoorbeeld de woningmarkt, het onderwijs en de gezondheidszorg.

PVV-leider Geert Wilders interrumpeert Rutte snel en vraagt de premier of hij ook het feit dat veel immigranten islamitisch zijn wil meenemen in zo'n onderzoek. Rutte zegt daar direct nee op. "In onze rechtsstaat beoordelen we de mensen als persoon, niet op hun geloof of groep waar ze uit komen." Wilders vindt dit een waardeloosheid antwoord. "Het maakt nogal wat uit mocht de bevolking in toenemende mate islamitisch wordt. U durft de grote olifant in de zaal niet te benoemen."

Over de wens van de Kamer om een groot onderzoek naar de bevolkingsprognoses zegt Rutte dat er de afgelopen jaren al veel studies zijn verschijnen die aan dit onderwerp raken. Toch is hij bereid het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) te vragen om "een nadere studie naar de demografische ontwikkelingen" te doen. SGP-fractievoorzitter Van der Staaij valt Wilders nog bij door aan Rutte te vragen of hij "lastige onderwerpen niet wil verdoezelen".

Meer geld voor Defensie, maar niet genoeg

Verder voorbijgekomen in het blokje publieke sector: zorg in de regio en defensie. Wat dat laatste betreft, geeft Rutte toe dat de Navo-norm van 2 procent van het bruto binnenlands product (bbp) "bij lange na" niet wordt gehaald. "We bungelen onderaan", aldus de premier. Gaan de investeringen in Defensie wel snel genoeg, wilde de Kamer weten. Rutte kondigde daarop een investeringsfonds aan bij Defensie, zodat zeker wordt gesteld dat het geld ook op de juiste manier wordt besteed. D66-leider Alexander Pechtold vroeg aandacht voor Defensie, waar "veel geld op de plank blijft liggen". Een miljard, volgens hem. "Kan ik de toezegging krijgen dat we van Defensie horen of de boel op orde komt?" vroeg Pechtold. "Het geld is niet weg, we gaan het uitgeven", aldus Rutte. Maar voldoende om de norm te halen gaat het niet zijn, moest de premier nogmaals toegeven.

Het onderdeel 'publieke sector' is daarmee voorbij, tijd voor de eerste schorsing. Om 14:30 vergadert de Kamer verder. Er wordt eerst begonnen met de Regeling van Werkzaamheden. Tot zo!

Wordt er voldoende geïnvesteerd in de publieke sector?

Het kabinet benadrukt graag hoeveel wordt geïnvesteerd, maar zoals NRC-redacteur Philip de Witt Wijnen vandaag al netjes op een rij zette: er wordt óók bezuinigd. PvdA-leider Lodewijk Asscher ging in op een specifiek punt: de korting op het praktijkleren in het MBO. "Daarmee raak je duizenden jongeren!" Rutte moest hem hierin gelijk geven, en was daarin opvallend meegaand. "Hier heeft de heer Asscher gewoon een punt. We moesten geld zoeken en dat moet je ergens halen." Wat een aanfluiting, vond Asscher. "De verdediging van de dividendbelasting zo gepassioneerd en dan zo losjes hierover doen."

Twitter avatar pdekoning petra de koning Irritatie bij de interruptiemicrofoon: @LodewijkA heeft een vraag voor @MinPres, achter hem praat @APechtold erdoor heen. Niks van aantrekken, zegt Arib als Asscher klaagt. 'Dat doet hij altijd.' Nee, zegt Asscher. 'Volgens mij doet hij het alleen als ik het niet prettig vind.'

Asscher stoorde zich aan het gepraat van Pechtold achter hem. "Dat doet hij altijd", aldus voorzitter Arib. "Dat doet hij niet altijd," zei Asscher. "Dat doet hij alleen als hij zich onprettig voelt."

Lilian Marijnissen vroeg zich af wat Rutte vindt van de stelling van de lerarenactiegroep PO in actie: "De publieke sector staat in de fik." Oneens, zei Rutte. Maar al die bezuinigingen van de afgelopen jaren dan, wierp Marijnissen tegen. "De winsten van bedrijven zijn gegroeid, maar wat ook gegroeid is zijn de tekorten in de publieke sector." Wat gaat de premier tegen de publieke sector zeggen op 2 oktober, de nationale actiedag, wilde Marijnissen weten. "Dat we daar groot respect voor hebben", begon Rutte, maar dat we in de "crisis hebben bezuinigd", nu "flink investeren", maar, aldus Rutte, "dat we niet alle wensen kunnen honoreren." Waarom dan wel de wensen van aandeelhouders? vroeg Marijnissen.

Wilders vroeg aandacht voor het verdwijnen van de verzorgingstehuizen en gebruikte daarbij een anekdote van de politie, die een oude vrouw in pyjama op straat vond. Een vreselijk triest verhaal, vond Rutte, maar hij bleef benadrukken dat het kabinet inzet op maatwerk voor oudere mensen en dat niet meer iedereen naar een verzorgingshuis kan. "Maar dit is niet de keus van de mensen! Mensen kiezen er niet voor om door de politie van straat gehaald te worden!" wierp Wilders tegen. "We hadden toch nooit die verzorgingshuizen moeten sluiten!" De enige oplossing volgens Rutte: er moet meer geld komen meer ruimte worden gelaten aan de gemeenten die er in gesprek voor moeten zorgen dat mensen langer thuis kunnen blijven wonen. Op verzoek van Wilders kwam er een toezegging dat de bewindspersonen op Volksgezondheid contact op zullen nemen met het echtpaar.

Foto ANP

Jesse Klaver: Hogere energierekening raakt laagste inkomens harder

Het kabinet verhoogt volgend jaar de belastingen op energie, zo bleek deze week uit de Miljoenennota. De Vereniging Eigen Huis berekende dat huiseigenaren volgend jaar gemiddeld 152 euro meer energiebelasting betalen, een stijging van 25 procent. GroenLinks-leider Jesse Klaver heeft kritiek op de sterke stijging van de energiebelastingen. Volgens hem worden de laagste inkomens harder geraakt door een hogere energierekening dan hogere inkomens, en komt dit ook door keuzes die het kabinet raakt.

Onderzoeksbureau CE Delft berekende begin dit jaar, in opdracht van Milieudefensie, dat de ambitie van Rutte III om de belasting op gas te verhogen lagere inkomens inderdaad harder raakt dan hogere inkomens. Volgens CE Delft zijn de laagste inkomens in 2021 6,2 procent van hun besteedbaar inkomen kwijt aan energiebelasting, wat 2,2 procentpunt meer is dan nu. Bij huishoudens die meer verdienen, bijvoorbeeld tussen de 71.000 en 89.000 euro, is die stijging veel beperkter, namelijk 1,5 procent (een stijging van 0,4 procentpunt). De conclusie: arme gezinnen betalen – in percentage van hun inkomsten – tot wel driemaal zo veel aan elektriciteit en gas als rijke gezinnen. Als er niets verandert, zal op termijn 17 procent van het budget van laagbetaalden opgaan aan energie, blijkt uit het onderzoek van CE Delft.

De concrete uitwerking van de klimaatmaatregelen van dit kabinet moet nog komen later dit jaar, maar uit het onderzoek van CE Delft blijkt inderdaad dat lagere inkomens relatief harder worden geraakt door het verhogen van energiebelastingen. We beoordelen van de uitspraak van Klaver als waar.

Wij beoordelen deze stelling als Waar
Gecheckt door
Pim van den Dool

Pechtold hengelt naar extra geld voor de omroepen

Het volgende onderwerp: de publieke sector. De kritiek van de oppositie is volgens Rutte niet terecht, omdat het kabinet volgens hem wél veel investeert in de publieke sector. Rutte benadrukte ook hoe belangrijk het kabinet de publieke omroep vindt, óók in de aanpak van nepnieuws. Hij verwees daarbij naar de Europese top waar hij donderdag was in Salzburg, waar hij nogmaals zou hebben benadrukt dat een Europese nepnieuws-aanpak wat hem betreft niet bestaat uit het optuigen van allerlei structuren, maar dat Nederland pleit voor sterke journalistiek.

Eigenlijk zou Lodewijk Asscher van Kamervoorzitter Khadija Arib de eerste vraag over dit thema mogen stellen, maar uiteindelijk gunde ze VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff toch "zijn eerste interruptie". De eerste twee-en-een-half uur kwam hij nog niet aan het woord. "Van vandaag dan hè", benadrukte Dijkhoff.

D66-leider Alexander Pechtold haakte daarop direct in op Rutte's opmerkingen op de publieke omroep, hengelend naar een toezegging over extra geld voor de omroep. Hij neigde naar een motie, gaf Pechtold aan. Kleine voorspelling: die motie komt er. Eerder deze week berichtte NRC al dat alle coalitiepartijen vandaag samen met een motie komen om de korting op de omroepen af te zwakken. Rutte zelf hield te boot af, en wil "een inzet voor de hele journalistiek".

Wilders: "Hier staat u gewoon te liegen!"

De vraag van PvdA-leider Lodewijk Asscher: kunnen we met deze coalitie meer doen voor de zekerheid van mensen? In het bijzonder ging hij in op de positie van arbeidsongeschikten, die door een verandering in het beleid volgens de PvdA-leider in de bijstand zullen komen. "Dat is echt een ongelooflijk harde maatregel. Kom daarop terug, haal het van tafel!" Rutte benadrukte dat de gesprekken hierover met de sociale partners nog lopen en dat minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66) hierop "nog voor het herfstreces" op terugkomt.

GroenLinks-leider Jesse Klaver zoomde in op de AOW-leeftijd voor mensen met zware beroepen. Klaver gaf aan zich altijd hebben ingezet voor de verhoging van de AOW-leeftijd, maar die nu toch te willen bevriezen als een oplossing voor mensen met zware beroepen uitblijft. Rutte verwees naar de gaande gesprekken met de sociale partners, maar volgens Klaver moet ook het kabinet zelf zich uitspreken: het kabinet gaat immers over de AOW-leeftijd. Rutte bleef het niettemin benadrukken dat het aan de werkgevers is: die moeten volgens hem zorgen dat mensen "duurzaam inzetbaar" blijven.

Foto ANP

Twitter avatar pdekoning petra de koning Wilders zegt in #APB2018 dat eerder beloftes van @MinPres 'leugens bleken te ziijn'. Dan corrigeert hij zichzelf: 'dat ze niet bleken te kloppen'.

PVV-leider Geert Wilders wilde van Rutte weten: "Kent u de Nibud-cijfers?" Daaruit citerend vroeg Wilders zich af of de premier het eerlijk vond dat mensen met een hoger inkomen er meer op vooruit gaan dan de lagere inkomensklassen. Volgens Rutte worden in de door Wilders genoemde cijfers echter niet alles meegenomen. "Weet u hoeveel mensen modaal verdienen?" vroeg Wilders daarop. "Dat zijn honderdduizenden Nederlanders, en die worden in uw verhaal achtergesteld. Die laat u gewoon bloeden, terwijl de mensen met twee ton er vet op vooruit gaan." Weer haalde Wilders de dividendbelasting aan, waaruit zou blijken dat het kabinet kiest voor het grootbedrijf. Hoewel hij de premier eerst nog verweet dingen te zeggen "die niet kloppen" werd zijn betoog al snel feller. "U staat gewoon te liegen", wierp Wilders de premier tegen over zijn verdediging van de koopkrachtplaatjes.

Met zijn sociaal-economisch uitermate linkse betoog, kreeg Wilders al snel bijval van GroenLinks-leider Klaver. "Hier heeft de heer Wilders gewoon gelijk!".

Geert Wilders: besteedbare inkomen stijgt nauwelijks, bedrijfswinsten verdubbeld

Om in de dividenddiscussie het punt te maken dat premier Rutte beter voor bedrijven zorgt dan voor burgers zei PVV-leider Wilders dat de winsten van bedrijven zijn verdubbeld terwijl "het reëel besteedbare inkomen in de afgelopen vijftien jaar nauwelijks is gestegen", met hooguit "één, twee, drie procent". Het Centraal Bureau voor de Statistiek houdt hier jaarcijfers over bij en laat desgevraagd weten dat het besteedbare inkomen tussen 2002 en 2017 met 3,3 procent is gestegen.

Volgens het CBS behaalden bedrijven in 2017 bruto 218 miljard euro winst. Vijftien jaar geleden was dat 116 miljard euro, bijna een verdubbeling. We beoordelen de bewering als waar.

Wij beoordelen deze stelling als Waar
Gecheckt door
Stéphane Alonso

Het volgende onderwerp: sociale zekerheid en koopkracht

Na meer dan anderhalf uur dividendbelasting, startte premier Rutte rond 12:10 uur aan een nieuw onderwerp in zijn beantwoording: koopkracht en sociale zekerheid. De premier begon met de arbeidsmarkt, die door flexibilisering snel verandert. "Het gaat nu goed", aldus Rutte, "maar we moeten zorgen dat de arbeidsmarkt toekomstbestendig is." In het bijzonder noemde hij de tweedeling op de arbeidsmarkt, het concurrentienadeel voor werkgevers die hun werknemers fatsoenlijk betalen, digitalisering en robotisering. Ook de loonkloof tussen mannen en vrouwen, de pensioenhervorming en de positie van arbeidsgehandicapten en eenverdieners kwam kort voorbij.

SP-leider Lilian Marijnissen wilde van de premier weten: hoe kijkt u terug op het inkrimpen van de sociale werkplaatsen, waartoe door het vorige kabinet-Rutte II was besloten? Onlangs kwam de PvdA, de partij die met staatssecretaris Jetta Klijnsma (Sociale Zaken, PvdA) in dat kabinet architect was van dat beleid, daarop terug: in een interview met NRC gaf Kamerlid Gijs van Dijk toe dat het beleid verkeerd heeft uitgepakt.

Maar Rutte benadrukte nog steeds dat sociale werkplaatsen "geen sociaal wenselijke oplossing" waren omdat het arbeidsgehandicapten te veel op afstand van de rest van de arbeidsmarkt zette. Het expliciete verzoek van Marijnissen om de sociale werkplaats nieuw leven in te blazen, wees Rutte dan ook af. Wel beloofd hij er, in overleg met staatssecretaris Tamara van Ark (Sociale Zaken, VVD), later nog op terug te komen.

Twitter avatar pdekoning petra de koning In #APB2018 vraagt SP'er @MarijnissenL om opnieuw openstellen sociale werkplaatsen. Eerst zegt @MinPres: geen goed idee. Na overleg met VVD-staatssecretaris @tamaravanark zegt Rutte: 'We laten dit deel van het debat op ons inwerken. Ik doe geen toezegging.'

Geert Wilders: Collectievelastendruk stijgt volgend jaar

De collectievelastendruk voor de burgers gaat volgend jaar omhoog, zei fractievoorzitter Geert Wilders (PVV) in debat met premier Rutte over afschaffing van de dividendbelasting. Rutte ontziet multinationals, terwijl de ‘gewone’ mensen daar de rekening voor betalen, stelt hij.

Wilders baseert zich op de Macro Economische Verkenning (MEV) van het Centraal Planbureau. Daaruit blijkt dat de collectievelastendruk (de gemiddelde optelsom van belasting- en premiedruk) volgend jaar stijgt van 37,8 procent van het bbp naar 39,2 procent. De lastenverzwaring bij belastingen en premies geldt zowel voor gezinnen als bedrijven. Het gaat volgend jaar in het totaal om 5,3 miljard euro, voor gezinnen om 800 miljoen euro. De lastenverzwaring is vooral het gevolg van verhoging van het btw-tarief van 6 naar 9 procent en een hogere energierekening, maar wordt volgens het CPB ‘gedempt’ door lastenverlichting als gevolg van invoering van het tweeschijvenstelsel in in de loon- en inkomensheffing en de bijslagen- en toeslagenontwikkeling. Maar de collectieve lastendruk stijgt dus volgend jaar wel iets. We beoordelen de uitspraak van Wilders als waar.

Wij beoordelen deze stelling als Waar
Gecheckt door
Jos Verlaan

Klaver: wil premier nog praten over dividendbelasting?

Net als premier Rutte zegt dat hij alle vragen over de dividendbelasting heeft beantwoord, komt GroenLinks-leider Klaver naar voren om te vragen of er met het kabinet nog over de afschaffing te praten is. Klaver wijst op de brede steun van andere oppositiepartijen voor een initiatiefwet van GroenLinks om volgend jaar de afschaffing terug te draaien als hij dit najaar door de Tweede en Eerste Kamer wordt aangenomen. Klaver stelt dat "het nodig is voor de politieke stabiliteit dat de premier in gesprek durft te gaan met de oppositie".

Wat Klaver bedoelt is dat zijn partij, maar ook de PvdA, na de Provinciale Statenverkiezingen van volgend jaar wel eens nodig kunnen zijn om de coalitie aan een meerderheid te helpen in de Eerste Kamer. Klaver vraagt Rutte waar zijn "uitgestoken hand" blijft, die het kabinet vorig jaar bij zijn aantreden beloofde. Wat de dividendbelasting betreft "is het enige wat we hier krijgen een nee", constateert Klaver.

Rutte zegt dat hij graag met de oppositie over het vestigingsklimaat blijft praten, maar dat de coalitie de afschaffing van de dividendbelasting zal blijven verdedigen. Tot teleurstelling van PvdA-fractievoorzitter Lodewijk Asscher, die concludeert dat de premier "zich heeft begraven in zijn eigen gelijk". Hij eindigt met dreigende woorden: "Ik ben benieuwd naar de rest van deze dag, en naar hoe het de rest van deze regeerperiode met de coalitie gaat."

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Het uitblijven van de uitgestoken hand gaat heel groot worden vandaag #APB2018

 

Twitter avatar pdekoning petra de koning 'Die uitgestoken hand van @MinPres', zegt PvdA'er @LodewijkA, 'is verdwenen in de zakken van de gewone Nederlanders en is nu te zien bij de dienbladen champagne op de Zuidas.' #dividendbelasting

En het gaat nog altijd over... de dividendbelasting

Het debat is ruim een uur bezig en het gaat in de Kamer nog altijd over de afschaffing van de dividendbelasting. De discussie spitst zich nu toe op de vraag of dit kabinet grote bedrijven alleen maar voordelen biedt met belastingverlagingen, zoals PVV-leider Wilders en GroenLinks-leider Klaver stellen. Rutte stelt van niet en wijst bijvoorbeeld op de beperking van de rente-aftrek door dit kabinet, die brievenbusmaatschappijen nu vooral gebruiken om geld naar het buitenland weg te sluizen.

Twitter avatar pdekoning petra de koning Klaver zegt tegen @MinPres dat hij met zijn argumenten #dividend 'meer loopt te drammen dan een kleuter'. Dat vindt @khadijaArib niet oké. 'We hebben vanochtend een afspraak gemaakt' #APB2018

Foto David van Dam.

Rutte: voortbestaan kabinet stond niet op het spel

Op een vraag van PvdA-leider Asscher of het voortbestaan van het kabinet op het spel heeft gestaan door de dividendbelasting antwoordde Rutte zojuist ontkennend. Die indruk wekte fractievoorzitter Gert-Jan Segers van coalitiepartij ChristenUnie eind augustus wel, toen hij aan zijn achterban schreef dat hij de kritiek op de afschaffing van de dividendbelasting "begrijpt", maar dat de coalitie "voor dezelfde keus staat als vorig jaar: wel of geen kabinet". Segers kwam overigens later op die woorden terug.

De ChristenUnie en D66 hebben eerder laten blijken dat zij niet stonden te juichen bij afschaffing van de dividendbelasting. ChristenUnie-Kamerlid Eppo Bruins noemde het "een meloen om door te slikken" voor zijn partij.

Mark Rutte: Het effect van belastingmaatregelen is nooit helemaal duidelijk

Ter verdediging van de afschaffing van de dividendbelasting zei premier Rutte vrijdag dat "van de 100 miljard euro aan belastingmaatregelen die in de afgelopen jaren genomen zijn, nooit helemaal empirisch vast te stellen is wat het beoogde effect zal zijn”. Dit getal komt uit het vorig jaar door de Algemene Rekenkamer gepubliceerde onderzoek ‘Zicht op belastingverlichtende regelingen’, een inventarisatie van "fiscale regelingen in Nederland die de belastingontvangsten beperken".

De onderzoekers telden in totaal 179 belastingfaciliteiten en 34 belastinginstrumenten, waarmee in totaal 97,6 miljard euro gemoeid zou zijn, maar hoe deze in de praktijk doorwerken bleek moeilijk te achterhalen. Overigens niet zozeer omdat dit per definitie onmogelijk zou zijn, zoals Rutte suggereert, maar omdat de 'nazorg' van belastingregelingen tekortschiet. Zo was van 89 belastingfaciliteiten onduidelijk bij welk ministerie de inhoudelijke verantwoordelijkheid lag. "Die onduidelijkheid verhindert het afleggen van verantwoording", aldus de onderzoekers. "Daardoor is niet bekend voor welke prijs ze het doel bereiken."

Wij beoordelen deze stelling als Grotendeels waar
Gecheckt door
Stéphane Alonso

Links én rechts interrumperen over dividendbelasting

Oppositiepartijen van links tot rechts vallen Rutte nu aan op de afschaffing van de dividendbelasting. SP-leider Lilian Marijnissen vraagt zich af wanneer Rutte tot het inzicht kwam dat de dividendbelasting moest worden afgeschaft. Ze verdenkt de premier ervan dat hij al jaren achter de schermen werkt aan de afschaffing, waarbij ze doelt op een bericht van RTL Nieuws dat Rutte al in 2010 met Shell over de maatregel sprak. Rutte zegt daarop dat de politiek zelfs al sinds 2005 over afschaffing spreekt, maar dat hij zelf pas "ergens begin vorig jaar" echt een voorstander werd. Marijnissen vraagt zich af waarom het dan niet in het verkiezingsprogramma van de VVD stond vorig jaar. Dat werd al veel eerder vastgesteld, zegt Rutte. "Een rammelend verhaal", valt GroenLinks-leider Klaver Marijnissen bij.

PVV-leider Geert Wilders viel Rutte ook hard aan op de dividendbelasting. Wilders vraagt zich af wat gewone Nederlanders moeten denken van deze premier, die miljarden aan lastenverlichting doorvoert voor multinationals, terwijl veel Nederlanders volgend jaar meer voor hun ziektekostenpremie, energie en boodschappen moeten betalen. "Wat is dit voor wereldvreemde man?", vraagt Wilders zich af.

Twitter avatar pdekoning petra de koning Tot nu toe iedereen keurig in #APB18. Wel van @MinPres een wat verborgen sneer naar #SP: bij de VVD, zegt hij, wordt het verkiezingsprogramma 'democratisch vastgesteld, zoals niet bij elke partij'. @MarijnissenL geïrriteerd, Rutte verbaasd. 'Nou ja, als de schoen past'

Rutte: we winnen niet de populariteitsprijs

Dat de afschaffing van de dividendbelasting heel impopulair is, ook bij de bevolking, erkent Rutte. "Ik denk dat het vertrouwen in het kabinet dramatisch zou stijgen als het dividendplan wordt geschrapt", zegt de premier. "Maar besturen is niet altijd het nemen van populaire besluiten." Rutte denkt dat "mensen terecht heel boos worden" als later zou blijken dat bedrijven als Shell en Unilever zouden vertrekken omdat de dividendbelasting niet wordt afgeschaft.

Tekenend voor het gebrekkige draagvlak is dat ook de SGP, een rechtse partij die in het algemeen voor belastingverlaging is, hardop twijfelt over de maatregel. SGP-fractievoorzitter Kees van der Staaij zegt dat "de argumenten dunner, en de maatregel duurder is geworden". Van der Staaij vraagt of Rutte de maatregel heeft heroverwogen. Rutte zegt daarop dat het kabinet altijd naar alternatieven kijkt, maar deze juist deze specifieke maatregel nodig is om het vestigingsklimaat voor grote multinationals te verbeteren.

Twitter avatar B_Rijlaarsdam Barbara Rijlaarsdam Van der Staaij complimenteert collega’s voor de keurige toon van eerste half uur debat. “Ik zal zelf ook mijn best doen grof taalgebruik te vermijden” 😉 #APB18

Asscher ziet 'Ruttiaans rookgordijn' rond dividendbelasting

PvdA-leider Lodewijk Asscher wil direct weten waar Rutte het op baseert dat de afschaffing van de dividendbelasting voor "veel" bedrijven een grote rol speelt bij de keuze om hun hoofdkantoor in Nederland te vestigen. De premier zegt dat je dat "nooit honderd procent kunt onderbouwen" op hoeveel bedrijven een maatregel effect heeft. Hij verwijst ook naar "recent verschenen artikelen" die het belang van afschaffing van de dividendbelasting zouden aantonen. Op de vraag welke bedrijven concreet hebben aangegeven dat ze de afschaffing belangrijk vinden, kan Rutte alleen Shell noemen.

Asscher ziet een "Ruttiaans rookgordijn" in de antwoorden van de premier. GroenLinks-leider Jesse Klaver vindt de onderbouwing van Rutte ook bedroevend. "Er is helemaal niemand meer voor afschaffing van de dividendbelasting", stelt hij. GroenLinks ziet liever miljardeninvesteringen in de publieke sector. Rutte antwoordt daarop dat dit kabinet al zes miljard euro investeert in de publieke sector. Die bewering ging onze financieel redacteur Philip de Witt Wijnen eerder deze week al na en wat blijkt: het kabinet investeert nog meer.

Rutte begint zelf maar over dividendbelasting

Premier Rutte begint opmerkelijk genoeg met het gevoeligste onderwerp van dit moment: de afschaffing van de dividendbelasting. "Een onderwerp dat dreigt onderbelicht te blijven", zegt Rutte grappend. Rutte herhaalt zijn bekende motivatie voor de maatregel: we willen dat grote bedrijven als Shell en Unilever in Nederland blijven en andere multinationals verleiden hun hoofdkantoor in Nederland te vestigen. Rutte benadrukt dat de afschaffing van de dividendbelasting in "een mix van maatregelen" wordt genomen.

Twitter avatar pdekoning petra de koning Rutte begint aan zijn antwoorden in #APB22018, meteen #dividend en volgens @LodewijkA praat hij meteen 'Ruttiaans'. Bij interruptiemicr ook @jesseklaver, Kuzu, @HenkKrol

 

Twitter avatar B_Rijlaarsdam Barbara Rijlaarsdam We hebben een debat van minstens twaalf uur te gaan maar Rutte denkt: laat ik maar meteen door de zure appel heenbijten #dividendbelasting #APB18

 

Arib spreekt Kamer aan op toon debat

Premier Rutte is aan zijn beantwoording begonnen. Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib stond bij het begin van het debat even stil bij het ongeluk in Oss, waarbij donderdag vier kinderen om het leven kwamen. Daarna blikte Arib even terug op het debat van woensdag, waarvan zij zei dat "niemand het commentaar van de samenleving op de toon van het debat zal zijn ontgaan". De Kamervoorzitter heeft veel mails en brieven gekregen, zegt ze, van "mensen die zich ontzettend ergerden aan het taalgebruik en de manier waarop wij met elkaar omgaan". Het debat mag op het scherpst van de snede, zegt Arib, maar "wij hebben de verantwoordelijkheid om respect met elkaar om te gaan".

Rutte aan het woord over dividendbelasting, probleemwijken en bevolkingsgroei

Na een lange woensdag luisteren mag premier Rutte deze vrijdag vanaf 10.30 uur dan eindelijk de Tweede Kamer antwoorden op dag 2 van de Algemene Politieke Beschouwingen. De antwoorden van de premier komen een dag later dan normaal, omdat Rutte donderdag aanwezig moest zijn op de EU-top in Salzburg. Hoewel er woensdag niet gek veel vragen aan Rutte werden gesteld, zal hij zijn spreektijd vermoedelijk ook gebruiken om een algemene toelichting te geven op het kabinetsbeleid en de begroting van volgend jaar. Voor de oppositieleiders is het vervolg van het debat vrijdag een nieuwe kans om Rutte aan te vallen op impopulaire maatregelen van deze coalitie, zoals de afschaffing van de dividendbelasting.

Foto Jerry Lampen / ANP.

Naast de dividendbelasting zal de reactie van Rutte op een aantal andere zaken ook interessant worden. Wat zegt de premier bijvoorbeeld over het door andere partijen afgefakkelde plan om criminaliteit in probleemwijken twee keer zo zwaar te bestraffen? En ziet hij iets in een groot onderzoek naar de impact van bevolkingsgroei, zoals een Kamermeerderheid wil? Rutte wordt door linkse partijen waarschijnlijk ook aangevallen op de paar bezuinigingen die dit kabinet, naast de vele investeringen, ook doorvoert.

Het debat woensdag gemist? Lees ons liveblog terug, onze analyse van de inbreng van de coalitie en de oppositie en bekijk het overzicht van al onze factchecks van dag 1 van het debat.