EU-leiders oneens over eigen grenswacht

Top in Salzburg Frankrijk en Duitsland pleiten voor gemeenschappelijk Europese grensbewaking. Andere landen verzetten zich, ook Nederland.

Op de voorgrond van links naar rechts: Finse premier Sipilä, kanselier Merkel en Belgische premier Michel. Foto Barbara Gindl/ AFP

Duitsland en Frankrijk willen snel een akkoord over een gemeenschappelijke Europese kust- en grenswacht met eigen personeel en middelen. De Franse president Emmanuel Macron en de Duitse bondskanselier Angela Merkel gaven donderdag op de informele top in het Oostenrijkse Salzburg steun aan plannen van de Europese Commissie daarvoor.

Doel is dat het agentschap, bekend als Frontex, in 2020 zo’n 10.000 man personeel heeft en een ruimer mandaat om zelfstandig op te treden. „Laten we daarvoor zo snel mogelijk besluiten nemen”, zei Macron in Salzburg.

Nederland verzet zich. De Nederlandse premier Mark Rutte vindt dit voorstel „niet rijp voor besluitvorming”. Vorige week noemde hij het in de Tweede Kamer al „een beetje wild”.

Nederland op de rem

Ook andere landen verzetten zich tegen sterkere Europese (migratie-)instellingen. Hongarije en andere Oost-Europese landen vrezen aantasting van de eigen soevereiniteit en de komst van meer asielzoekers naar hun landen. Rutte vindt de plannen vooral te duur en te voortvarend.

De grenswachtkwestie illustreert dat Nederland op de rem staat in Europa, ook op gebieden waar de regeringscoalitie in Den Haag in principe méér Europese samenwerking wil, zoals bij de bestrijding van criminaliteit, terrorisme en van illegale migratie.

Merkel riep de leiders in Salzburg op zich niet te concentreren op afzonderlijke delen van het beleid (asiel, grensbewaking, verdeling van asielzoekers) die voor hen het meest gevoelig zijn. „Je kunt er niet alleen uitpikken wat je het liefst wil”, sprak de Duitse kanselier.

Die oproep bleek tevergeefs. Zo kunnen Europese leiders het voorlopig beter niet meer hebben over de verdeling van asielzoekers, zo vindt de Oostenrijkse bondskanselier Sebastian Kurz. Dat zaait maar verdeeldheid.

Over Italië bleek de irritatie alleen maar gegroeid. Andere landen nemen minister van Binnenlandse Zaken Matteo Salvini kwalijk dat hij deze zomer probeerde een crisissfeer „over elke boot” te scheppen, terwijl het aantal migranten niet zo hoog is dat het land de stroom niet aankan.

Roulerend EU-voorzitter Oostenrijk heeft de grote plannen met het Europese migratiebeleid dit half jaar intussen bijgesteld. Het wilde voortbouwen op de „migratiedeal” die de Europese leiders in juni sloten.

Daarbij hoorden plannen over ‘ontschepingsplatforms’ voor migranten en „gecontroleerde centra” voor asielzoekers binnen of buiten Europa. Maar de uitwerking van dat alles schiet niet op. Om toch nog een concreet succes te boeken, heeft Oostenrijk zijn hoop nu gevestigd op het versterken van de Europese buitengrenzen.

    • René Moerland