Opinie

    • Caroline de Gruyter

Het Britse Brexitspel: speel de EU-landen uiteen

Begin september, op een loeihete nazomerdag, vond er in Wenen een ontmoeting plaats tussen Britse functionarissen en collega’s uit een paar EU-landen. Deze collega’s zijn niet verbaasd dat de Brexitonderhandelingen in Salzburg zijn vastgelopen. De Britten zijn ‘raiders’, zeggen zij. Al die tijd hebben ze zich meer gefocust op het uiteenspelen van EU-landen achter de schermen dan op een echte deal die goed is voor iedereen.

Het Weense onderonsje illustreert dat. De Britten namen het initiatief. Alle deelnemers behoren tot de ‘hofhouding’ van EU-ministers van Financiën en centrale bankiers. Ze waren in Wenen voor besprekingen over de Europese economie en financiën. Ver van de grijze Brusselse luchten etaleerde Oostenrijk, als EU-voorzitter, het beste van het land, zijn cultuur en kookkunst. Er waren gastsprekers, diners, een concert. Sommigen knoopten er een weekend met partners aan vast.

De perfecte setting, moeten de Britten gedacht hebben, voor een stevig gesprek. Ontspannen atmosfeer, Sissi, Biedermeierstoeltjes, en dan kom je keihard to the point.

Waar het om ging, was het volgende. De meeste euroclearinghuizen zitten in Londen. Dat zijn bureaus die internationale effectentransacties in euro’s afhandelen. De Britten vrezen dat banken die nu hun clearing in Londen laten doen, naar Frankfurt of Parijs verhuizen. De EBA, de Europese Bankautoriteit die zélf uit Londen vertrekt, waarschuwt dat Britse euroclearinghuizen straks niet of nauwelijks meer onder Europees toezicht vallen. Bij een harde Brexit kunnen alle contracten bij die huizen nietig worden verklaard. Dat bedreigt de financiële stabiliteit in de EU. Sommige banken, waaronder Britse, hevelen hun zaakjes al over naar het vasteland. Parijs en Berlijn proberen de business uit Londen naar zich toe te harken.

In dat vuurtje begonnen de Britten in Wenen te poken. Als je niet uitkijkt, zeiden ze, wordt het na Brexit een enorme chaos – niet als de euroclearing in Londen blijft, maar juist als ze vertrekt. En die chaos raakt de EU, niet het VK. Want, zeiden ze, clearinghuizen op het vasteland kunnen zoveel extra volume niet aan. Parijs heeft te weinig capaciteit. Frankfurt is te klein. Waarschuw jullie banken. Laat ze in Londen blijven. Sla adviezen van de EBA en andere instanties in de wind.

Zo wordt het Britse Brexitspel gespeeld. Londen wist toen al dat de EU May’s Chequers-voorstel afwijst: de Britten houden de lusten van de EU, niet de lasten. Toch focuste het liever op het uiteenspelen van EU-landen en het opzetten van parallelle kanalen. De Britten organiseren seminars voor diplomaten uit EU-landen, zónder de Commissie. Ze proberen ‘mini-deals’ met EU-landen te sluiten. Britse ambassades in Europa zijn uitgebreid. Britse ministers en ambtenaren lopen in EU-hoofdsteden de deur plat, op jacht naar bilaterale ‘openingen’. En ja: deze week, daags voor Salzburg, koos Polen opeens de Britse kant. Zelfs het Koninklijk Huis is voor de Brexitkar gespannen. Zo verdeeld als het land is over Brexit, zo eenduidig is de diplomatieke missie in de laatste rechte lijn naar de uitgang. Speel de 27 uiteen. Bespeel hun zwakheden en angsten, welke het ook zijn. En trek het kleed onder die Barnier vandaan. Precies: raiders.

Premier May wilde dat de 27 in Salzburg haar Chequers-voorstel zouden prijzen, zodat zij in oktober tegen sceptische Tories kan zeggen: take it or leave it. De 27 weigerden. Ten eerste vinden ze Chequers niks. Ten tweede vermoedden ze dat May dan in november tegen hen zegt: sorry jongens, mijn partij is nu akkoord, ik verander niets meer aan Chequers. Salzburg was vernederend voor May. Maar dit had ze van verre kunnen zien aankomen.

De deadline nadert. Terwijl Brussel namens de 27 de regels en principes nog eens opsomt, trekt men in Londen vinger voor vinger de handschoenen uit.

Caroline de Gruyter schrijft wekelijks over politiek en Europa.
    • Caroline de Gruyter