Sterkere huurstijging voor 2 miljoen sociale woningen dreigt

Onderhandelingen tussen corporatiekoepel Aedes en huurdersorganisatie Woonbond over een sociaal huurakkoord zijn vastgelopen. Hierdoor blijkt blijkt opnieuw een voornemen van de Nationale Woonagenda van minister Ollongren niet haalbaar.

De Moerwijk in Den Haag. Foto Valerie Kuypers/ANP

De huren in de sociale sector dreigen volgend jaar harder te gaan stijgen dan in voorgaande jaren. Onderhandelingen tussen corporatiekoepel Aedes en huurdersvereniging de Woonbond over een nieuw sociaal huurakkoord, die de huurstijgingen moet matigen, zijn op niks uitgelopen.

Eind dit jaar loopt het eerst sociale huurakkoord uit 2015 af. Daarin spraken de organisaties af de huur minder hard te laten stijgen dan destijds wettelijk is toegestaan. Corporaties mochten de gemiddelde huur bovenop de jaarlijkse inflatiecorrectie met maximaal 1,5 procent verhogen, maar Aedes en de Woonbond spraken af dat de gemiddelde huur bovenop de inflatie met niet meer dan 1 procent zou groeien.

Lees ook: Alles zit de starter tegen. Hoe komt het dat de problemen voor starters zo groot geworden zijn?

Die afspraak is overgenomen in wetgeving, maar sommige corporaties en huurdersverenigingen hebben inmiddels verdere huurmatiging afgesproken. Zonder nieuw sociaal huurakkoord worden die afspraken niet landelijk overgenomen, en mogen corporaties komend jaar per 1 juli de gemiddelde huur naar eigen inzicht maximaal 1 procent verhogen bovenop de inflatie. „Ik sluit niet uit dat dat gaat gebeuren”, zegt Aedes-voorzitter Marnix Norder. Er zijn in Nederland circa 2,5 miljoen sociale huurwoningen, waarvan er 2,2 miljoen in handen zijn van corporaties.

Norder noemt het „heel vervelend” dat er nu „geen duidelijkheid” is. „Huurders weten niet wat ze aan huur moeten betalen en corporaties weten niet hoeveel ze kunnen investeren.” Ook de Woonbond is teleurgesteld. „We hadden graag goede landelijke afspraken over betaalbaarheid gemaakt”, zegt directeur Paulus Jansen.

Woonagenda

Met het mislukken van de onderhandelingen blijkt voor de tweede keer in één week een voornemen uit de Nationale Woonagenda van minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse zaken, D66) niet haalbaar. Afgelopen maandag waarschuwde de bouwsector al dat de jaarlijkse woningbouwproductie dit en volgend jaar het gewenste aantal van 75.000 nieuwe woningen niet gaat halen.

Ook de wens voor een nieuw sociaal huurakkoord is in de Woonagenda opgenomen. Daartoe hadden Aedes en de Woonbond tot 1 oktober de tijd gekregen. Maar de twee organisaties konden het niet eens worden over de mate waarin de huren gematigd moeten worden. Dat het de komende elf dagen toch nog tot een akkoord komt, achten ze niet realistisch. „Daar ziet het niet naar uit”, zegt Aedes-directeur Norder. „Als de huidige situatie zo blijft, gaat er geen akkoord komen”, zegt Woonbond-directeur Jansen. De Woonbond gaat zich nu inzetten om afspraken op lokaal niveau te maken, zegt Jansen. „Maar het is wel ingewikkelder om met pakweg 250 gemeenten afspraken te maken als je geen landelijke basis hebt.”

Volgens Aedes wilde de Woonbond de huren met minder dan de inflatie laten stijgen. „Dan gaan huurders dus in feite minder huur betalen. En dan kunnen we minder investeren in nieuwe woningen”, zegt Norder. „De Woonbond kiest te veel voor zittende huurders en te weinig voor zoekende huurders.”

De partijen werden het nog wel eens over een jaarlijkse huurstijging gelijk aan de inflatie, maar Aedes wilde huurstijgingen bij verhuizingen buiten die afspraken houden. Dat was onbespreekbaar voor de Woonbond. „Dan kun je als nieuwe huurder tegen enorme huurstijgingen oplopen”, zegt Jansen.

De stijgende belastingdruk voor corporaties speelt ook een rol bij het klappen van de gesprekken. Uit de plannen die minister Ollongren op Prinsjesdag presenteerde, concludeerde Aedes dat de belastingen tussen 2016 en 2021 met 1,1 miljard euro stijgt naar een totaal van 3 miljard euro per jaar, ondanks een verlaging van de verhuurdersheffing met 100 miljoen euro. Toch stijgt die heffing omdat hij is gekoppeld aan de WOZ-waardes van huizen. Verder krijgen corporaties te maken met een stijgende vennootschapsbelasting en de nieuwe ATAD-belasting (een maatregel tegen belastingontwijking door multinationals). „We kunnen corporaties wel de schuld geven, maar het kabinet gebruikt de corporaties als pinautomaat”, zegt Jansen. „Geld dat naar de belasting gaat, kunnen we niet in huurverlaging stoppen.”

Correctie 27 september: Toen in 2015 het sociaal huurakkoord werd gesloten, mochten corporaties wettelijk de gemiddelde huur met 1,5 procent bovenop inflatie verhogen. Later is dat, daarbij afspraken uit het sociaal huurakkoord volgend, wettelijk verlaagd naar 1 procent. Het is op dit moment dus wettelijk toegestaan om de huren gemiddeld met maximaal 1 procent bovenop de inflatie te verhogen, niet 1,5 procent. Dit is aangepast in de tekst.
    • Sam de Voogt