Zware tijden voor de laatste kritische krant van Venezuela

Persvrijheid Censuur en economische rampspoed maken het voor de onafhankelijke krant El Nacional steeds moeilijker te overleven.

Terwijl zijn bevolking honger lijdt, genoot de Venezolaanse president met zijn vrouw van een biefstukje, bereid door een extravagante Turkse chefkok. Screenshot El Pais/YouTube

Een foto van de Venezolaanse president Nicolás Maduro met een dikke sigaar in zijn mond nadat hij zich tegoed heeft gedaan aan een in bladgoud gewikkeld stuk vlees prijkt op de website van El Nacional, een van de grootste kranten van Venezuela. Maar de meeste media in Venezuela publiceerden niets over Maduro’s omstreden luxe etentje in Turkije in tijden dat de Venezolaanse bevolking van de honger crepeert. Ze zijn gekleurd in hun berichtgeving omdat ze in handen zijn van het autoritaire regime van Maduro of ze durven niet kritisch te schrijven uit angst voor represailles en bedreigingen: de persvrijheid in Venezuela staat onder grote druk.

Overleven wordt voor El Nacional, Venezuela’s laatste nog onafhankelijke krant, steeds moeilijker door perscensuur en door de economische crisis. Tientallen Venezolaanse kranten stopten er al mee omdat door de crisis papier en inkt te duur werden. „We gaan door en vechten voor ons bestaan, dan maar met minder”, verklaarde de eigenaar van El Nacional Miguel Henrique Otero vorige maand. Om de kosten te drukken verschijnt de krant voorlopig niet meer op maandag en zaterdag en is hij dunner geworden. De oplage liep de afgelopen vijf jaren al fors terug, van 80.000 naar zo’n 20.000 kranten. Online is El Nacional nog steeds een van de meest gelezen nieuwsmerken.

Slepende rechtszaak

Daarnaast dreigt een slepende rechtszaak de krant de das om te doen. „Ik zweer dat ik zal zorgen dat ze me zullen betalen en als de krant straks van mij is ligt de hoofdredacteur er als eerste uit”, verklaarde Diosdado Cabello, een van de machtigste politici van het land.

Vijf oplossingen: Hoe nu verder voor Venezuela?

In 2015 publiceerde El Nacional een artikel van de Spaanse krant ABC waarin Cabello, oud-vicepresident en tegenwoordig voorzitter van de regeringsgezinde en omstreden Grondwetgevende Vergadering, in verband werd gebracht met internationale drugshandel. Cabello ontkende alle aantijgingen, bewijzen waren er volgens hem niet en hij beschuldigde El Nacional van het aantasten van zijn reputatie en stapte naar de rechter.

Hoofdredacteur Otero, wiens grootvader de krant vijfenzeventig jaar geleden oprichtte, werd verbannen naar Spanje en zette vanuit daar het werk voor de krant voort. Afgelopen mei beschuldigde de Verenigde Staten Cabello opnieuw van georganiseerde drugshandel en werden er sancties tegen hem opgelegd. Zijn rekeningen in Amerika werden bevroren en hij kreeg een reisverbod opgelegd.

‘We vechten terug’

De rechtszaak van Cabello tegen El Nacional diende een maand later en de rechtbank veroordeelde de krant tot het betalen van de door Cabello geëiste één miljard Bolivars. Maar dit bedrag was de eis van Cabello in 2015, door de hyperinflatie – die dit jaar kan oplopen tot een miljoen procent– is het bedrag omgerekend nog maar een paar honderd dollar waard. „Laat de rechtbank de hoge inflatiecijfers die El Nacional zelf gebruikt in haar krant nu maar toepassen om dit bedrag aan te passen. Die krant liegt toch nooit? Het bedrag was één miljard, zet er nog maar vijf nullen achter”, zei Cabello spottend in de media. Als El Nacional de boete niet kan betalen bestaat de kans dat Cabello de krant in handen krijgt. Volgens de Venezolaanse wet kan een bedrijf dat veroordeeld is tot het betalen van een boete en dit niet doet, haar bezit verliezen.

„Hij wil ons kapot maken, maar we vechten terug” zei hoofdredacteur Otero die tegen de veroordeling in hoger beroep is gegaan. Maar de strijd winnen van de machtige Cabello wordt nog zwaar. Zijn bijnaam is ‘de octopus’ vanwege zijn invloed en macht. Cabello’s tentakels reiken tot ver binnen de regering, het leger en bedrijfsleven. De Venezolaanse rechtspraak is daarbij allang niet meer onafhankelijk.

Ondertussen probeert de krant de treiterijen en bedreigingen vanuit de regering het hoofd te bieden. In april werden medewerkers van de krant ontvoerd door colectivos, regeringsgezinde burgermilities. Steeds vaker wordt de website geblokkeerd of worden kritische artikelen uit de lucht gehaald. Op de eigen twitterpagina roept de krant lezers op melding te maken van geblokkeerde pagina’s en dagelijks stromen meldingen binnen. „Er heerst een nieuwe golf van censuur in ons land, jullie webpagina is opnieuw geblokkeerd!” schrijft Guillermo Uzcategui uit Merida op het account. Lezers van de krant hebben ondertussen de hastag: #elnacionalluchaporlaverdad, ‘El Nacional vecht voor de waarheid’, gelanceerd die viral is gegaan. „Dat geeft ons hoop”, zei hoofdredacteur Otero. „Zelfs als we nog maar één pagina kunnen publiceren, desnoods alleen online, gaan we door. Onze onafhankelijke krant is een politiek symbool. We geven de strijd tegen Maduro’s regime niet op.”

    • Nina Jurna