Ineens zaten de huizen vol scheuren

Verzakkingen Huizen in het Drentse Roden zijn onbewoonbaar door verzakkingen. Naar de oorzaak is het gissen. En wie zal de schade betalen?

Twee woningen in Roden zijn gestut om instorting tegen te gaan. „Wat er nu gebeurt, is idioot.” Foto Kees van de Veen

Het ziet er beroerd uit. Twee huizen zijn gestut en niet meer bewoond. „De situatie is hopeloos”, zegt Johnny de Jonge. Hij moest ruim twee weken geleden zijn huis uit; er waren scheuren geconstateerd. „Ik dacht dat die scheuren oud waren.” Plotseling was binnen twee dagen een „schilderij van scheuren” in een van de wanden ontstaan en ook was een schouw van de muur los geraakt. Halsoverkop moest hij zijn koophuis verlaten, met achterlating van zijn huisraad.

Toevallig is hij sinds kort ook zijn baan kwijt. En hij ligt in scheiding. „Dat is een geluk bij een ongeluk want mijn kinderen hebben nu elders onderdak.” De Jong leeft in een hotel vijfhonderd meter verderop. „Maar ik heb zojuist te horen gekregen dat ik eruit moet, omdat de gemeente de kosten niet meer vergoedt.” Hij is boos. „Eerst maakt de gemeente mijn huis kapot. Ik ben mijn inboedel kwijt, want ik mag er niet meer in. En vervolgens moet ik mijn problemen zelf maar oplossen. Hoe kwaad wil je iemand krijgen?”

Eerst maar eens in de buurt van de Oudgenoegstraat wandelen. „Wij praten niet met journalisten”, zegt een bewoner naast het verzakte huis, twee-onder-een-kap. Het dak is losgezaagd van het verzakte huis, om te voorkomen dat het wordt meegetrokken. De Jonges overburen waren een week eerder al noodgedwongen vertrokken. Het gezin met drie kinderen woont sinds drie weken bij de ouders van de vader, een straat verderop.

Camper stofzuigen

Verder de straat in. Een bewoner: „Er zijn heethoofden die van alles roepen, maar het is het beste om kalm met de gemeente deze kwestie te regelen.” Bewoner Ton Dagelet staat zijn camper te stofzuigen. „Wij komen net terug van vakantie”, zegt hij. „We zaten in Oostenrijk. We hoorden dat er huizen waren verzakt. Maar er was nog geen schade, en we hoefden niet meteen naar huis te komen.” Hij haalt zijn schouders op. „Wij wachten af.”

Een fietser wijst naar een huis, tweehonderd meter verderop, dat óók scheuren vertoont. „Heel erg!” Een metershoge, diepe scheur naast de voordeur heeft een vrijstaande woning ontwricht. De bewoners zijn niet thuis. „Die zitten op de camping en komen af en toe kijken”, zegt een overbuurvrouw.

We bellen aan bij een huis dat er ogenschijnlijk goed bij staat, maar volgens omwonenden ook getroffen is. „Dat klopt”, zegt de bewoonster. „We hebben tien scheuren.” Haar vriend heeft vóór een informatieavond van de gemeente het huis geïnspecteerd en geen scheuren gezien. „Nu wel.” Ze showt een trapvormige scheur in de buitenmuur, een in de muur van de wc en een naast de trap. „We willen de gemeente aansprakelijk stellen.”

Veel bewoners denken er hetzelfde over. „Wat er nu gebeurt, is idioot”, zegt bewoner Jan van Houten. De gemeente moet snel met geld en ondersteuning over de brug komen, vindt hij. „De gemeente moet de verantwoordelijkheid niet bij de bewoners leggen, want die hebben hier niet om gevraagd. Het lijkt wel of de gemeente denkt dat de bewoners die scheuren zelf hebben veroorzaakt.”

Naar de oorzaak van de ellende is het gissen. Vermoedens zijn er wel. Er is de afgelopen jaren gewerkt aan het riool. Dat is vervangen. Bij de werkzaamheden is water weggepompt. In combinatie met de kurkdroge zomer zou dit de verzakking in de hand hebben gewerkt.

„Het is zo duidelijk als wat”, zegt Johnny de Jonge. „De aannemer heeft veel te lang grondwater weggepompt. Om kosten te besparen en uit gemakzucht. En dat in deze droge zomer. De gemeente heeft niet voldoende toegezien op de werkzaamheden, en heeft geen tegenmaatregelen genomen, zoals de inzet van retourbemaling of damwanden.” De aannemer houdt zijn mond. „Contacten met de pers lopen via de gemeente.”

Op naar de gemeente Noordenveld, waar Roden onder valt. „Wij zijn de situatie intern aan het uitlijnen”, meldt een woordvoerder. Er zijn ruim vijftig meldingen van schade binnengekomen. „Die zijn we aan het inventariseren.”

We spreken ook locoburgemeester Henk Kosters (Gemeentebelangen). Hij legt uit dat de twee zwaar getroffen families op bijstand kunnen rekenen; ze krijgen vervangende woonruimte en een onkostenvergoeding. „Dat is goed naoberschap. Het is triest voor wie het aangaat, laat ik dat voorop stellen.”

Groningse toestanden

Bewoners van huizen met scheuren hebben het advies gekregen hun eigen verzekering in te schakelen. Wie voor instorting vreest, krijgt bezoek van een constructeur die de zaak beoordeelt. Bij een aantal woningen zijn meetbouten geplaatst.

Dan de oorzaak. Kosters: „Daar valt nog niet veel over te zeggen. Er zijn wel vijf of zes mogelijke oorzaken.” Een geotechnisch adviesbureau is ingeschakeld. „We hopen over enkele weken meer duidelijkheid te hebben.” Hij hoort dat de bewoners graag willen dat de gemeente garant staat voor alle mogelijke kosten, los van de vraag wie verantwoordelijk is, of wie verwijtbaar gehandeld heeft.

Kosters: „We willen hier geen Groningse toestanden. We willen niet dat mensen jaren moeten wachten en steeds opnieuw moeten bewijzen dat er een verband ligt. Maar als we nu al alles zouden gaan betalen, dan zouden we de juridische aansprakelijkheid aanvaarden. En dat is nog niet aan de orde. Als de oorzaak bij ons ligt, dan lopen we daar niet voor weg. Maar we moeten eerst het onderzoek afwachten.”

Gedupeerde Johnny de Jong hoopt op een ruimere vergoeding dan hem vorige week in het vooruitzicht is gesteld. „Met dat geld kan ik anderhalf jaar in een huurhuis wonen. Maar dan heb ik nog geen huisraad. Dan heb ik ook dubbele lasten, met een heel lage uitkering. Ik zou nog faillieter gaan dan ik nu al ben.” Hij wil een keet in de achtertuin van zijn onbewoonbare huis zetten. „Ik trek de coniferen eruit en laat gas en elektra aanleggen. Het is mijn enige optie.”

    • Arjen Schreuder