Opinie

    • Clarice Gargard

Brave vrouwen starten geen revolutie

‘Huilende diva’, ‘woedeuitbarsting, ‘klein kreng’. Dit zijn enkele van de termen die media gebruikten om tennisster Serena Williams te omschrijven nadat zij bij de US Open tegen een umpire uitviel. Er werd zelfs een tekening van een woeste racistische karikatuur van Williams in een Australisch blad gepubliceerd. Weinigen leken de reactie van de wereldster te willen of kunnen doorgronden zonder in stereotypen te vervallen.

Ik herkende haar frustratie, en met mij veel andere vrouwen, gezien de steun die zij online ontving. Vrouwen (en met name die van kleur) worden geacht hun boosheid in te houden, zoals ik op deze plek al eerder schreef, maar ook om gehoorzaam te zijn.

Clarice Gargard schreef eerder over het taboe op boze vrouwen

De historische match tussen de Japans-Haïtiaanse Naomi Osaka en Serena Williams werd overschaduwd door het incident met de umpire. Hij berispte Williams weliswaar terecht, maar deed dat op zo’n denigrerende wijze, dat zij in de verdediging schoot. Hoe opstandiger zij werd, hoe harder hij haar strafte.

Lees over de ruzie tussen Serena Williams en umpire Carlos Ramos

Sally Jenkins, sportcolumnist van The Washington Post, schreef dat het leek alsof de umpire het niet kon hebben dat een vrouw kordaat tegen hem sprak. Een overtrokken reactie op assertiviteit, die bijna elke vrouw herkent.

Van vrouwen wordt vaker verwacht dat ze niet te veel tegengas geven. Tegengas geven is een kwaliteit die in mannen meestal wordt gewaardeerd, maar als wij het doen levert het ons het label ‘bitch’ en ‘bazig’ op. Of – in het geval van Williams – meedogenloze puntenvermindering.

Sommige vrouwen deinzen er niet voor terug om de confrontatie aan te gaan wanneer ze onheus bejegend worden. Sommige mannen reageren daarop door hun macht aan te wenden en een vrouw excessief te straffen.

Ik ben zelf talloze keren ‘moeilijk’, ‘heetgebakerd’ of erger genoemd als ik mij met passie uitsprak. Dat gebeurde toen ik voor mezelf opkwam tegenover een medepassagier die mij in de bus bedreigde, omdat hij vond dat ik mijn tas niet naast mij mocht leggen. Maar ook het uitgesproken oneens durven zijn met mannelijke leidinggevenden heeft nadelige gevolgen gehad.

‘Wie denk je wel niet dat je bent’, is het credo waarmee je ‘op je plek’ wordt gezet als je weigert jezelf kleiner te maken. Het is niet altijd te bewijzen dat men zo reageert omdat je vrouw bent. Maar als ervaring de beste leermeester is, zijn de meeste vrouwen op dit gebied inmiddels hoogleraar.

De Amerikaanse historicus Laurel Thatcher Ulrich schreef het boek Well-Behaved Women Seldom Make History over vrouwen die de wereld veranderden. Ze vertelt over de levens van onder anderen Rosa Parks, die door te weigeren op te staan in de bus de burgerrechtenbeweging praktisch lanceerde en Virginia Woolf, die een kamer voor zichzelf eiste en daarmee andere vrouwen impliciet toestemming gaf hetzelfde te doen.

Het zijn vaak ongehoorzame vrouwen die revoluties beginnen. Daar valt een Williams – die van jongs af aan moest vechten voor haar positie in de witte en mannelijke tenniswereld – ook onder. Ze gaf als jong meisje met vlechtjes en gekleurde kraaltjes al onverstoorbaar en zelfverzekerd interviews.

We gedenken helaas nog te weinig vrouwen die de wereld hebben veranderd. Als we dat wel doen is er gelukkig weinig aandacht voor de mannen die deze pioniers trachtten te dwarsbomen. De meesten van u zullen de naam van de umpire in kwestie al weer zijn vergeten. Maar die van Serena Williams staat in ons collectief geheugen gegrift. Net als andere vrouwen die – zoals de Nederlandse feministe Belle van Zuylen ooit zei – „geen talent voor ondergeschiktheid hebben”.

Clarice Gargard is programmamaker (BNNVARA) en freelance journalist.
    • Clarice Gargard