Twee clubs, één sponsor. Kan dat wel?

Europa League In de Europa League spelen Salzburg en Leipzig tegen elkaar, beide gesponsord door Red Bull. Is hier sprake van competitievervalsing?

Fans van RB Leipzig, dat thuis speelt tegen Red Bull Salzburg. Foto Filip Singer/EPA

„De beste zal winnen”, was het antwoord van Dietrich Mateschitz, de Oostenrijkse oprichter en eigenaar van energiedrankjesfabrikant Red Bull. Mateschitz zelf wint donderdag hoe dan ook. Negentig minuten lang staat zijn merk centraal als RasenBallsport Leipzig en Red Bull Salzburg het in de Red Bull Arena in Leipzig tegen elkaar opnemen in de groepsfase van de Europa League.

Nagenoeg dezelfde thuistenues, sterke overeenkomsten tussen de clubemblemen, spelers die over de jaren heen tussen de clubs worden uitgewisseld en dezelfde geldschieter. En met, in beide gevallen, sportief succes. De gelijkenissen tussen het Oostenrijkse RB Salzburg en het Duitse RB Leipzig zijn niet te negeren.

Slechts de naam van de Duitse afdeling wijkt af van Red Bulls ideaalplaatje. De club kreeg bij de oprichting in 2009 de naam RasenBallsport Leipzig. De Duitse bond verbiedt clubs de naam van een firma te dragen. „Rasenball is een term die niemand meer gebruikt in Duitsland. Een oerterm”, zegt Rob Siekmann, hoogleraar emeritus Internationaal en Europees Sportrecht aan de Erasmus Universiteit. De term is een Duitse variant voor tennis op gras. „En dat is nu toevallig in de afkorting ook RB.”

Knock-outfase

Vorig jaar bereikten beide clubs de knock-outfase van de Europa League en werd de kans op een directe ontmoeting steeds groter. Die bleef uit, maar bij de loting voor de groepsfase dit seizoen werden de clubs alsnog aan elkaar gekoppeld.

Voor de UEFA is het geen probleem, een Europees duel tussen twee clubs die sterk aan elkaar gelieerd zijn. In juni vorig jaar deelde de Europese bond mee dat zowel Salzburg als Leipzig deel mocht nemen aan de voorronde van de Champions League, omdat Artikel 5 (de integriteit van de competitie) van het UEFA-reglement niet werd geschonden. De bond verklaarde „dat geen individu of rechtspersoon een beslissende invloed heeft op meer dan een club, die meedoet aan een door de UEFA georganiseerde clubcompetitie”.

Formeel op afstand

„Red Bull heeft vlak daarvoor formeel gezien afstand gedaan van hun club uit Salzburg”, zegt Christof Wieschemann, internationaal sportrechtadvocaat uit Bochum. Alle juridische connecties met Red Bull als eigenaar werden van de hand gedaan. De energiedrankjesfabrikant zou ‘slechts’ doorgaan als hoofdsponsor. „Red Bull heeft ervoor gekozen om Leipzig dichterbij zich te houden, omdat ze in die club op de langere termijn meer potentie zagen.”

Daarop moest – op aandringen van de UEFA – het Salzburg-logo wel veranderen. Op het Oostenrijkse embleem prijkt sindsdien nog maar één stier, in plaats van de oorspronkelijke twee.

De link tussen Leipzig en Salzburg werd in de zomer van 2016 al bevestigd tijdens een voorrondeduel in de Champions League. In de rust van de wedstrijd tussen het Letse FK Liepaja en Salzburg wisselde Salzburg-back Andreas Ulmer zijn shirt. Kort daarvoor had zijn club 700 nieuwe tricots ontvangen. Met in ieder geval één foutief exemplaar. Ulmer keerde namelijk verrassend genoeg met een tenue van RB Leipzig terug op het veld, met wel zijn naam en rugnummer achterop.

Beleggingsmaatschappij

De UEFA heeft al eerder te maken gehad met zaken rondom meervoudig eigenaarschap. In 1998 lootte het Tsjechische Slavia Praag het Griekse AEK Athene in de UEFA Cup, de voorloper van de Europa League. Beide clubs waren op dat moment bezit van beleggingsmaatschappij ENIC. De UEFA verbood het duel, waarop de clubs naar de Europese Commissie stapten. Die besloot dat de sportregel – Artikel 5 – terecht de mededinging beperkt. „Het sportrecht werd gerechtvaardigd door de Europese Unie”, zegt Siekmann.

Het doel van de regel is het waarborgen van de onvoorspelbaarheid van het spel. Die onvoorspelbaarheid staat in Leipzig donderdagavond niet op het spel, vindt de UEFA. „Formeel klopt het”, zegt Marjan Olfers, bijzonder hoogleraar Sport en Recht aan de Vrije Universiteit. Het gaat om twee van elkaar onafhankelijke clubs, met dezelfde sponsor. Maar de informele inmenging wordt over het hoofd gezien. „Je wilt niet dat een persoon grote invloed heeft bij twee clubs die tegen elkaar spelen en daar invloed uitoefent op het beleid. Maar dat blijft lastig te toetsen”, zegt Olfers.

Advocaat Wieschemann is van mening dat de onvoorspelbaarheid wel degelijk in het gedrang is in Leipzig. „Ik geloof echt dat Dietrich Mateschitz, als hij dat wil, nu kan beslissen of Salzburg of Leipzig wint. En dat is precies de kant die sport niet op moet gaan.”

    • Jelmer Kos