Opgevoed: Mag ik als straf de mobiel van mijn puber afpakken?

Opgevoed Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag voor aan deskundigen. Deze week: hoe corrigeer je een dochter die niet luistert?

Illustratie Martien ter Veen

Moeder: „Mijn dochter van 16 houdt zich vaak niet aan afspraken. Als ze uitgaat in de stad moet ze om 01.00 uur thuis zijn en zich bij ons melden zodat we haar adem kunnen ruiken. Maar in de praktijk komt ze om 02.00 uur binnen en meldt ze zich niet. ‘Sorry, was ik vergeten’, klinkt het dan. We hebben al vaak met haar besproken dat dit zo niet kan, maar helpen doet het niet. Je kunt die dingen wel eindeloos blijven bespreken maar soms moet je toch gewoon corrigeren?

„Ik denk dat het goed is om haar telefoon een tijdje af te pakken als straf, want daar voelt ze echt pijn van. Mijn man is het daar niet mee eens. Hij vindt het zonde dat ze dan ook meteen afgesloten is van haar sociale contacten. Maar als haar vriendinnen haar willen bellen, bellen ze toch op de vaste telefoon? Bovendien lijkt het me helemaal niet zo erg als ze een tijdje niet op dat ding zit.

Hoe ga je om met het mediagebruik van je kind? De 11 meest gestelde vragen

„We hebben nu als straf een week om 21.00 uur naar bed, maar dat is nauwelijks haalbaar want ze heeft een oppasbaantje en ze moet naar sport, we willen liever niet dat ze dat mist. Als ik haar telefoon niet mag innemen, wat is dan wél een adequaat correctiemiddel?”

Naam is bij de redactie bekend. Deze rubriek is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl.

Geef een goede uitleg

Wim Meeus: „Het is belangrijk dat een puber ziet dat ouders straf geven vanuit een positieve grondhouding. Dat wil zeggen: dat ouders het kind een sanctie opleggen bij een overtreding die voor het kind negatief kan uitpakken. U moet dat goed uitleggen aan uw kind: ‘Wij willen dat je op tijd thuis bent, omdat we weten dat je snel moe bent en de volgende dag moet sporten’. Of: ‘We zijn bang dat je gaat drinken, en daardoor wankel op je fiets zit in het stadsverkeer.’ Adolescenten willen snappen waarom je iets doet.

„Alleen aangeven dat de straf wordt gegeven omdat ze zich niet aan de afspraken houden, is onvoldoende.

„Om effectief te zijn, moet een straf gerelateerd zijn aan het vergrijp: in dit geval bijvoorbeeld het volgende weekend niet uitgaan.

„Een adolescent die succesvol zelfstandig wordt, ontwikkelt een privéwereld. De telefoon van een 16-jarige is een bak met privégegevens. Daar zou ik als ouders vanaf blijven. We weten uit onderzoek dat ouders die de privacy van tieners overtreden een slechtere ouder-kind relatie krijgen. Kinderen gaan daardoor juist meer geheim houden.”

Straf met betrekking tot het vergrijp

Patti Valkenburg: „Als pubers regels overtreden is het nodig te straffen. Bij sommige kwesties ligt dat moeilijker dan bij andere. Bij liegen of stelen zullen pubers een berisping van ouders vaak wel accepteren. Liegen en stelen mogen nu eenmaal niet, dat weet iedereen. Dat geldt ook voor het overtreden van conventies zoals taken in huis, en huiswerk doen. Maar ouderlijke inmenging in de persoonlijke levenssfeer zoals uitgaan, vrienden en mediagebruik dulden pubers veel minder. In die kwesties hebben ouders voor pubers minder autoriteit. Daarom is het belangrijk dat u op een rustig moment heel duidelijk uitlegt waarom u zich bemoeit met het uitgaansgedrag van uw dochter. Uw zorgen zijn immers gerechtvaardigd.

Lees ook: Je kind zindelijk maken is makkelijker

„Het afpakken van haar telefoon is onverstandig. Een effectieve straf heeft betrekking op het vergrijp: in dit geval zou een tijdelijke verhoging van controle gepaster zijn, bijvoorbeeld opgehaald worden na het uitgaan.

„Als u de telefoon afpakt, pakt u iets heel persoonlijks af. Dat kan leiden tot onnodige escalaties en nog meer tegendraads gedrag.”

    • Annemiek Leclaire