Opinie

    • Joyce Roodnat

Dol op ‘de knorries’ – en op speklapjes

Column Joyce Roodnat De Vrije Universiteit in Amsterdam denkt erover de studie Neerlandistiek op te heffen, studenten zijn er nauwelijks meer. Wat moet de Nederlandse cultuur als de eigen literatuur niet meer wordt bestudeerd, vraagt Joyce Roodnat zich af.

De zoon van de aardappelboer in ‘Ceres’, een film van Janet van den Brand.

De oude vrouw loopt met de urn van haar man in haar tas. Ze praat tegen hem, pleegt overleg. Hij mag dood zijn, zij is dat helemaal niet en dat zal zijn as weten. Over haar gaat Flip, een mooie roman over rouw van Marjan Berk. Berk schreef tientallen boeken, groot, klein, documentair, voor kinderen, van alles. Het scenario van de serie Vrouwenvleugel is ook van haar. Wordt haar werk eigenlijk bestudeerd? Ik hoop het wel. Maar ik vrees het ergste.

De studie Neerlandistiek is op zijn retour, lees ik, studenten zijn er nauwelijks meer. Aan de Vrije Universiteit van Amsterdam hebben ze het er zelfs over om ‘Nederlands’ maar op te heffen. Ze geloven er niet meer in.

Aan die VU studeerde ik Nederlands, in de jaren zeventig. De collegezalen zaten vol, Nederlands studeren was hip. Maar was het de moeite waard? Niet altijd. Ik vrat de colleges over literatuur, daar tintelde het van de ideeën. Maar wetenschap die niet exact is, telt eigenlijk niet, vonden ze bij de talenstudies. Dus men deed alsof, in een wanhopige competitie met de exacte vakken. ‘TGG’ leerden we, een quasi-wiskundige grammatica-theorie met zoveel uitzonderingen op de regels dat iedereen lont rook: humbug! En ik gaf ook niks om de Algemene Literatuurwetenschap en haar hinkende definities van wat zich nou juist níét laat definiëren: literatuur. Wat een roman of een gedicht precies is, weet niemand. En dat is nou net de waarde ervan.

In de toekomst dreigt afbraak voor de Nederlandse letterkunde. Die paar studenten die er nog zijn, gaan haar niet redden. Wat moet de Nederlandse cultuur als de eigen literatuur, van Beatrijs tot de poëzie van Dichter des Vaderlands Ester Naomi Perquin, niet meer wordt bestudeerd? Die verliest haar basis. Die gaat eraan.

Het uitgangspunt van de kunstwetenschappen is zoiets on-exacts als verbazing. Dat aandurven, daar gaat het om bij literatuur, muziek, beeldende kunst. Film.

In Vlissingen vergaap ik me aan Ceres, de documentaire van Janet van den Brand over vier Zeeuwse pubers die boer willen worden. Haar film graaft naar de bodem onder hun ernst, en nu zou het woord ontroering kunnen vallen. Maar dat klopt niet. Ceres roert wel maar hij is ook weldadig onsentimenteel. De aardappelboer-in-aanbouw kruipt door de akker, het zoontje van de varkensboer is dol op „de knorries” – en sealt aandachtig de speklapjes in plastic. Ze zijn korreltjes in het landschap. In Zeeland. Nederland. De wereld. Het universum.

    • Joyce Roodnat