Dijkhoff krijgt harde kritiek op plan voor probleemwijken

Criminaliteit Hoe haalbaar is het plan van VVD-fractieleider Dijkhoff om criminaliteit in probleemwijken strenger te bestraffen? Niet alleen coalitiepartners en linkse oppositie wijzen het af, ook juristen zijn sceptisch.

Lodewijk Asscher en Jesse Klaver tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. De linkse oppositie én coalitiepartners wezen het voorstel van Klaas Dijkhoff criminaliteit in probleemwijken strenger te bestraffen af. Foto David van Dam

VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff baarde tijdens de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen het meeste opzien, toen hij pleitte voor het dubbel straffen van criminaliteit in probleemwijken.

Dijkhoff wil dat het kabinet wijken aanwijst waar meer dan de helft van de bewoners een niet-westerse achtergrond heeft, het opleidingsniveau laag is en de werkloosheid en criminaliteit hoog. In die wijken moeten de straffen voor criminaliteit verdubbeld worden. Dat is volgens Dijkhoff nodig om de inwoners van die wijken „te beschermen”.

Het plan van de VVD is geïnspireerd op een voornemen van de Deense regering om problemen in achterstandswijken met veel migranten aan te pakken. De centrum-rechtse minderheidsregering van het Scandinavische land presenteerde eerder dit jaar 22 voorstellen om „getto’s” te „assimileren” in de Deense samenleving.

Onder advocaten is kritiek te horen op het plan. Het plan om mensen dubbel te straffen is „desastreus voor de rechtsstaat”, zegt Bert Fibbe van de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA), de beroepsorganisatie van advocaten. „Dit voorstel is een volgende stap in het repressieve kabinetsbeleid: rechtszekerheid speelt nauwelijks nog een rol, net als veel andere fundamentele beginselen”, zegt hij.

Zoals het gelijkheidsbeginsel. Als mensen die in de ene wijk een misdrijf plegen harder gestraft worden dan mensen die dat in een andere wijk doen, dan creëert dat rechtsongelijkheid. Grondwettelijk is immers vastgelegd dat mensen gelijke rechten hebben en in gelijke gevallen gelijk behandeld moeten worden.

Lees ook de analyse van de Politieke Beschouwingen: Ruzie, geen verhaal van Rutte III

„Een overval in de Schilderswijk wordt dan harder bestraft dan eentje in Wassenaar”, zegt strafrechtadvocaat Lodewijk Rinsma. „Zo’n verandering van het strafrecht is discriminatoir en niet verenigbaar met de grondwet.”

Een aanpassing van lokale wetgeving is volgens hem ook niet mogelijk. Burgemeesters mogen volgens de Gemeentewet soms preventieve maatregelen als fouilleren nemen in bepaalde wijken. „Maar dit plan gaat om strafmaxima, en dat moet strafrechtelijke geregeld worden”, zegt Rinsma.

Volgens hem past het plan van de VVD in „een langere politieke trend van repressieve strafrechtelijke maatregelen”. De effecten „zijn niet vast te stellen, maar ze staan wel op gespannen voet met strafrechtelijke principes”.

De VVD was vorig jaar één van de vijf partijen van wie het verkiezingsprogramma in strijd zou zijn met de rechtsstaat, oordeelde de Orde van Advocaten. Dat was onder meer omdat de partij wil dat burgers tijdens rechtszaken zich niet meer op mensenrechten kunnen beroepen die zijn vastgelegd in internationale verdragen.

Het voorstel leidde woensdag, tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen, ook tot opmerkelijk zware botsingen tussen de VVD en de leiders van de andere coalitiepartijen, Alexander Pechtold (D66), Sybrand Buma (CDA) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie). Pechtold noemde het plan „idioot” en „een doorzichtig trucje”.

Hij zei: „Lees het regeerakkoord er maar op na. Dat gaan we dus niet doen.” Segers zei dat hij „bijna een liberaal” werd van Dijkhoffs plan: „Je reduceert mensen tot een wijk. Een mens is een individu.” Buma twijfelde aan de rechtmatigheid van het plan.

Alleen van PVV-leider Geert Wilders kreeg Dijkhoff bijval.

    • Mark Lievisse Adriaanse