‘Publieke sector krijgt 6 miljard van het kabinet’

Dat claimde premier Rutte in de Tweede Kamer in debat met Jesse Klaver.

Foto Bart Maat/ANP

De aanleiding

Tijdens het vaste vragenuurtje sprak de Tweede Kamer vorige week over de afschaffing van de dividendbelasting. Naar aanleiding van vorige week geopenbaarde documenten wilde de oppositie van premier Mark Rutte (VVD) weten waarom hij achter de schermen al sinds 2010 bezig is om –gesouffleerd door Shell – deze lastenverlichting voor buitenlandse beleggers te organiseren.

Off topic deelde Rutte een kleine sneer uit aan GroenLinks-leider Jesse Klaver, die had voorgesteld om 2 miljard euro in de publieke sector te investeren. Rutte zei: „Dit kabinet steekt niet 2 miljard, zoals de heer Klaver wil, maar 6 miljard in de publieke sector.”

Waar is het op gebaseerd?

De premier zal de cijfers uit de aankomende Miljoenennota 2019 uit z’n hoofd kennen, maar die kan hij nog niet delen. Dinsdag is het pas Prinsjesdag. Dus moeten we het doen met het regeerakkoord van zijn derde kabinet, dat in oktober vorig jaar werd gepresenteerd. Een woordvoerder van Rutte verwijst daar ook naar.

In dat akkoord, Vertrouwen in de toekomst, staan alle 161 oorspronkelijke kabinetsplannen op een rij, inclusief de budgettaire consequenties voor de gehele regeerperiode.

Een aparte post ‘publieke sector’ bestaat niet – dat is een te ruim begrip. Maar aan de hand van de algemene definitie van de publieke sector, ‘alle (semi-)overheidsorganisaties’, kun je de diverse maatregelen en kostenposten wel afvinken.

Het gaat, ook bij het pleidooi van Jesse Klaver, vooral om de mensen die er werken: ambtenaren en semi-ambtenaren zoals leraren, politieagenten en verplegend personeel.

De woordvoerder van het ministerie van Algemene Zaken somt als voorbeeld de volgende grote beleidsterreinen uit het regeerakkoord op: zorg, onderwijs, veiligheid, defensie plus een aantal kleinere. Rutte doelde volgens hem met zijn 6 miljard euro op het laatste kabinetsjaar 2021, gesteld dat deze regering de rit uitzit.

En, klopt het?

We lopen alle posten in het regeerakkoord na die vallen binnen de collectieve sector. We ronden daarbij de beoogde investeringen af.

  • openbaar bestuur: 1,4 miljard
  • veiligheid: 0,5 miljard
  • defensie: 1,5 miljard
  • onderwijs, onderzoek en innovatie: 2 miljard
  • verpleeghuiszorg: 2,3 miljard
  • Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit 15 miljoen
  • UWV:70 miljoen
  • inspectie SZW: 38 miljoen
  • diplomatie: 40 miljoen

Strikt genomen is de investering in de verpleeghuizen op de valreep nog bedacht door het vorige kabinet, maar deze wordt aan het nieuwe kabinet toegerekend omdat de miljarden van voormalig staatssecretaris Martin van Rijn (PvdA) pas vanaf dit jaar beschikbaar zijn gesteld.

De reeks van uiteenlopende investeringen in overheidsdiensten tellen op tot een bedrag van 7,8 miljard euro in het jaar 2021. Dat is aanzienlijk méér dan de 6 miljard die premier Rutte dinsdag noemde – 30 procent om precies te zijn. Klaver vindt dat niet helemaal fair. Hij laat weten dat de twee miljard euro die hij in de publieke sector wil steken, bovenop de miljarden moet komen die het kabinet reeds heeft beloofd.

Conclusie

Rutte drukte zich vorige week nog zuinig uit over de investeringen door zijn derde kabinet in de publieke sector. Op basis van het regeerakkoord gaat het niet om 6 miljard maar uiteindelijk om 7,8 miljard in 2021. Gelet op het punt dat de premier tegenover Klaver wil maken – wij doen veel méér dan jullie willen – zijn we zijn streng en beoordelen zijn stelling als grotendeels waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt

    • Philip de Witt Wijnen